Tlacualchixtiani huan Vegan
Nochi ohtli, occequin tlatlamantic ohtli.
In tlacualchixtianimeh quipohuan quihtlahtlani in nacatl. In vegan quipohuan quihtlahtlani nochi tlen tlatzintli ipan yolilmeh — ahmo chihtli, ahmo atetl, ahmo nelcoyotl, ahmo cuetlaxtli. In ome tlacualiztli ocachi cuali huan ocachi tehuaya tlen nochi tlaltipactli; hueliz zan cenca tlatenehua in yoliliztli ipan chihtli huan atetl. Axan achi tlen motlacaqui, tlen tlamantli, huan ken motlacaqui.
In 30 segundoh tlananquililiztli
In tlacualchixtiani quipohuan quihtlahtlani in nacatl, totolin huan michin, in tlacaqui hueliz cualoc chihtli, atetl huan nelcoyotl. In vegan quipohuan quihtlahtlani nochi ahmo yolilmeh tlen tlacualiztli, tlaquentli, xihuitl huan netlapaloliztli. In veganismo ocachi cuali tlen in yoliliztli huan tlaltipactli: in chihtli cuacuahueh mocececa in iyacacauh huan mictli; in atetl totolimeh mictli quihueliz. Tla momati tlen ahmocualiztli, tlen tlaltipactli o tlen tlachializtli, in veganismo quipohuan in tlenohualiztli.
Tlahtolli
Tlacualchixtiani
In tlacualchixtiani tlacualiztli quipohuan quihtlahtlani in nacatl tlen yolilmeh — nacatl, totolin, michin, apolhuan huan cuanacatl — huan quipohuan cualoc nochi yolilmeh tlen chihtli, atetl huan nelcoyotl. In ocachi cenca tlen in tlaltipactli ca ovo-lacto tlacualchixtiani. In tlacualchixtiani quipani tlaqueyotl ipan Hinduism, Jainism, Buddhism, Seventh-day Adventism huan in Mediterraneo tlacamekayotl.
Vegan
In veganismo ca ceyoliliztli tlen quitepanaya, ocachi hueliz huan tehuaya, nochi toliniztli huan tecualiztli ahmo yolilmeh — ipampa tlacualiztli, tlaquentli, o occe tlamantli (Vegan Society, 1944/1979). Ipan yeliztli ca ahmo nacatl, michin, chihtli, atetl, nelcoyotl, cuetlaxtli, itilma, xihuitl, tlenahueliztli o yolilmeh tlatlacoli. In tlacualiztli tlamantli occequin motoca cachi tlapehualiztli xihuitl tlacualiztli.
Icnahualiztli
Tlen in caltlacualiztli quipohuan, huan tlen quipohuan quihtlahtlani.
| Tlatlamantli | Tlacualchixtiani | Vegan |
|---|---|---|
| Nacatl, totolin, michin | Ahmocuali | Ahmocuali |
| Chihtli (atztli, chilitl, xocoatl) | Cuali | Ahmocuali |
| Atetl | Cuali (ovo-lacto) | Ahmocuali |
| Nelcoyotl | Ocachi cuali | Ahmocuali |
| Cuetlaxtli, itilma, xihuitl, tlenahueliztli | Cuali | Ahmocuali |
| Xihuitl tlatlacoli ipan yolilmeh | Cuali | Ahmocuali |
| Yolilmeh mictli ipan ceyoliztli ipan xiuhpan (achi) | ~30 (incl. dairy/egg male chicks & spent layers) | Achi ahmo |
| Xoxopixcaquemitl tlaltipactli vs cachi nacatl tlacualiztli | −35% | −75% |
| Tlaltipactli tlatzintli vs cachi nacatl tlacualiztli | −50% | −75% |
| Atli tlatzintli vs cachi nacatl tlacualiztli | −25% | −54% |
| Vitamin B12 tlacualiztli | Tlacualiztli | Tlanemiliztli |
Ocachi cenca tlamantli
In tlahtolli tlen tlacualchixtiani ahmo nochi cempahualli.
- Ovo-lacto tlacualchixtiani
- Ahmo nacatl, totolin o michin; chihtli huan atetl cuali. In tlahtolli 'vegetarian' ipan ocachi cenca tlaltipactli tlahtlamantic.
- Lacto tlacualchixtiani
- Ahmo nacatl, totolin, michin o atetl; chihtli cuali. Ocachi cuali ipan India Hindu huan Jain tlacamekayotl.
- Ovo tlacualchixtiani
- Ahmo nacatl, totolin, michin o chihtli; atetl cuali. Ahmo ocachi cenca quipana.
- Michintlacualiztli
- Quicua michin huan atlachinolli in tlacaqui ahmo occe nacatl. Ahmo tlacualchixtiani ipan ocachi cenca tlahtlacoli; in michin ca yolillani huan in cemi ichimaliztli ca cenca tlen atlachinolli.
- Flexitarian / reducetarian
- Ocachi cualoc xihuitl tlamantli huan occequin nacatl. Cuali ipampa motlaliztli, ahmo cempahualli tlacualchixtiani o vegan.
- Xihuitl tlamantli
- Quitlapana ceyoliliztli tlen ocachi o nochi xihuitl tlacualiztli. Ocachi cenca tlatenehua in tlachialiloyan o tlaltipactli in tlacaquitoc ahmo yoliliztli; ahmo nochi cachi vegan.
- Nozce tlacualiztli xihuitl tlamantli (WFPB)
- Ceyoliliztli tlen vegan tzacayacatia ipan ahmo tzotzonalli xihuitl, cachi ahmo ixhuatl, poyotl huan xocoatl — in yoliliztli tlatlacoli ipan yoyomitl tlen Esselstyn, Ornish huan occequin.
- Cachi vegan / yoliliztli vegan
- Cempahualli huan vegan; quitepanaya in ahmo tlacualiztli tlen in tlamantli huan quiximati icpac in UK huan EU tlamatiliztli tlacon (Casamitjana v League Against Cruel Sports, 2020).
Yoliliztli — tlen ipampa in chihtli huan atetl ohtli tlamantli
Ocachi cenca miac tlacameh quipohuan quihtlahtlani in nacatl ipampa ahmo quihueliz yolilmeh. In axan chihtli huan atetl quihueliz in cualiztli ipan occe ohtli.
Chihtli
Cuacuahueh quipohuan quipana atztli zan tlami. Ipan tlachtli chihtli, in iyacacauh moyoliztli ipan 24–48 horah ipampa in atztli hueliz momaco; in icnanacauh ocachi cenca mictli ipampa veal o mictli ipan tlami. In chihtli molinia mictli ipan 4–6 xihuitl, icpac ceyoliztli tlen 20+.
Atetl
In axan atetl totolimeh mopihuaya ipampa quipana ~300 atetl ipan ceyoliztli (ce cenca yoyomitl quipana ~12). In icnanacauh atetl mopihuaya ipan horah tlen tlami — achi 6–7 billion tlaltipactli ipan ceyoliztli — ipan maceration o gasing. In totolimeh mictli ipan 18 metztli quihueliz.
Nelcoyotl
In tlachtli nelcoyotl quipohuan quihueliz in ihueliztli tlachtli, quipana nelcoyotl ipan xocoatl, huan cemi itotonamictli tlamantli ipan ocachi hueyi tlaltipactli tlatzintli ipampa pollination contratos.
Itilma, cuetlaxtli, tlenahueliztli
Itilma ichcatl, cuetlaxtli cuacuahueh huan tlenahueliztli cuacuahueh nochi mictli ipan nochi mictiliztli ipan nacatl — in tlachtli ca cempahualli, ahmo cececniliztli.
Tlaltipactli — ken ocachi hueyi in vegan quipohua?
Ceyoliliztli tlen 2023 Nature Food tlatlacoli tlen 55,000 UK tlacualiztli, in ocachi hueyi tlen axan, quipohuan in tlatzintli cachi cuali.
Tlachializtli — nochi tequitl, vegan quinextia B12
Hueyi tlacualiztli tlatzintli (Academy of Nutrition and Dietetics, British Dietetic Association, Dietitians of Canada) quipohuan in ome tlacualchixtiani huan vegan tlacualiztli ca cuali ipan nochi yoliliztli, in tlacaquitoc ihtlacoliztli, tlaltepohualli huan tlatzintli, huan quihtlahtlani in tecualiztli ipan iyoliztli, tipo 2 diabetes huan occequin cancertli. In tlatzintli ca achi tlacaqui, in tlacaquitoc cachi cuali.
Ihyoliztli tecualiztli
Adventist Health Study-2 quinextia vegan quipohuan 42% cachi ahmo tecualiztli ipan miquiliztli tlen cardiovascular tlamantli tlen ahmo tlacualchixtiani; tlacualchixtiani quipohuan achi tlatzintli cualiztli.
Tipo 2 diabetes
Vegan quipohuan achi centlamantli tlen tecualiztli ipan tlacualchixtiani, huan centlamantli tlen nacatl tlacualiztli, ipan EPIC-Oxford huan Adventist cohorts.
Cancertli
In ome tlacualiztli quihtlahtlani nochi cancertli tecualiztli vs nacatl tlacualiztli; vegan tlacualiztli quinextia cachi cuali ipan prostate cancertli.
Vitamin B12
Tlanemiliztli ipan vegan, tlacualiztli ipan tlacualchixtiani: chihtli huan atetl ahmo cachi quipohuan B12. Ceyoliliztli 2,000 µg cyanocobalamin tableta ca barato, cuali huan cuali.
Omega-3
Xitlatlani algae-derived DHA/EPA (250–500 mg ipan ceyoliztli) ipan vegan tlacualiztli. Flax, chia huan walnuts quipohuan ALA, tlen mocuepa ipan DHA zan achi tlatzintli.
Tlamantli
Ipan nochi tlaltipactli tlen quipohuan cachi cuali tlamantli, in ocachi barato tlacualiztli ca xihuitl tlamantli: arroz, tlaxcalli, tlaoli, iyotli, ayotli, ocuillin, tlahueliztli xihuitl huan cuatetl. Vegan tlacualiztli tzacayacatia ipan in tlaxochitl ca ocachi barato tlen tlacualchixtiani tlacualiztli tlen quipana chilitl huan tlahtolli atetl, huan ocachi cenca barato tlen nacatl tlacualiztli. In tlamantli tlen tlacameh quipana veganismo ca tlen mock-meats huan specialty dairy alternatives, ahmo tlen in tlacualiztli.
Tlen mitzlana?
Tla mitztemoa in tlatzintli, in cuali tlananquililiztli motlacaqui ipan motlanemiliztli.
- Yolilmeh — xitlana vegan. Tlacualchixtiani nochi quipana in chihtli huan atetl tlachtli, ipan in ocachi cenca tecualiztli mopaqui ipan tlacualiztli.
- Tlaltipactli, tlaltipactli, atli — xitlana vegan. Tlacualchixtiani tlacualiztli quihtlahtlani achi centlamantli ipan hueyi; vegan tlacualiztli quihtlahtlani ipan teyolliztli.
- Tlachializtli — nochi tequitl. Vegan tlacualiztli quinextia achi cachi cuali cardiovascular huan metabolic cualiztli, ocachi cenca ipan nochi tlacualiztli xihuitl tlamantli.
- Tlacamekayotl, teohuan, tecpantli — tlacualchixtiani hueliz cehueliztli; miac tlacameh moyoliztli ipan vegan ipan metztli o xihuitl ken molinia huan motlacaqui.
- Tlamantli — vegan huan nochi tlacualiztli tlaxochitl ca in ocachi barato tlamantli ipan ocachi cenca tlaltipactli; tlacualchixtiani huan chilitl hueliz in ocachi hueyi tlamantli.
Ocachi cenca tlananquililiztli tlatenehua
In vegan ocachi cuali tlen tlacualchixtiani?
Achi cuali, ipan ocachi cenca cardiovascular huan metabolic tlamantli, ocachi cenca ipan nochi tlacualiztli xihuitl tlamantli. In ome tlacualiztli ca ocachi cuali tlen tlaxochitl nacatl tlacualiztli quihueliz.
In vegan ocachi yoliliztli tlen tlacualchixtiani?
Ipan in tlanemiliztli ocachi tlacualchixtiani quipana — quihtlahtlani in tecualiztli ipan yolilmeh — cuali. Chihtli huan atetl quipohuan quihtlahtlani in teyoliztli, in cececniliztli tlami huan tlacualiztli, in mictiliztli icnanacauh tlen atetl, huan in mictiliztli ipan chihtli cuacuahueh huan atetl totolimeh.
Hueliz nicualchixtiani huan nochi nikpalehuia yolilmeh?
Cuali — nochi tlatzintli ipan yoliliztli quipohuan. Tlacualchixtiani achi centlamantli in yolilmeh mictli ipan cehueliztli tlen tlaxochitl tlaltipactli tlacualiztli. Veganismo cachi quihtlahtlani.
Tlen ipampa michintlacualiztli o flexitarian?
In ome quihtlahtlani tecualiztli ipan cachi nacatl tlacualiztli in tlacaqui ahmo ca tlacualchixtiani ipan tlahtlacoli. Michin ca yolilmeh; tlachtli michin nochi quimictia cemi miac yolilmeh.
In vegan tlacualiztli cuali ipan conetih?
Cuali. In Academy of Nutrition and Dietetics, the British Dietetic Association huan the Dietitians of Canada quipohuan cuali vegan tlacualiztli ca cuali ipan tlaltepohualli, conetih huan iyoliztli, huan quipohuan calories, B12, vitamin D, hierro, calcio huan DHA.
Hueliz ce 'vegan in tlacaqui chilitl' tlamantli?
Zan tlacualchixtiani. In tlahtolli 'vegan' quipohuan quihtlahtlani nochi yolilmeh; chilitl ca chihtli huan nochi quihtlahtlani.
In tlacualchixtiani huan vegan quipohuan cachi proteina?
Cuali. Legumes, tofu, tempeh, seitan, nochi tlaoli, cacahuatl huan xinachme quipohuan nochi proteina ipan tlacualiztli tlen quipohuan calories.
In nelcoyotl vegan?
Ahmo. Xicotli ca invertebrates huan quipohuan tlachializtli huan tecualiztli; tlachtli nelcoyotl nochi quihueliz yolilmeh ipan tlamantli huan iyoliztli.
Cuali ipampa occe ohtli?
Tla in icnahualiztli quipohuan in tlatzintli ipampa ocachi hueyi, in 7-day starter mitzquihtlahtlani in tlaxochitl, tlacualiztli, xochitli huan tlaxocoliztli ipan motlaltipactli.