Veg.ac · Tlahtolli

Ce tlahtolli tlen nemiliztli, tlatzintli.

Itech ahimsa itech whey — in tlahtolli tlen hualia itech tlahtoli itech nemiliztli, tepiollotl-tlachihua, uan tlacualiztli tlachihua, tlatzintli itech ce nozo ome tlahtolli.

A

Ahimsa

Tlanemililiztli

Sanskrito tlen amo tlaoliztli.

Ce tlatzintli tlanemililiztli itech Jainism, Buddhism uan Hinduism. Ahimsa itech nochtin tlaoliztli itech tlaoliztli itech South Asian tlacualiztli uan nemiliztli tlaoliztli.

Algae oil

Tlacualiztli

Xochicualli itech EPA uan DHA omega-3s — tlen michin achi quicua.

Cualli, amo mercurio, amo microplasticos. Huelia tlacualiztli nozo tlatelolotl; achi achi biological itlacualzintli tlen michin tlacualiztli.

Aquaculture

Tlachihualiztli

Tlachihua aquatic tepiollotl — michin, michin, tlaoliztli — itech tlacualiztli, tlapaliztli nozo tlatelolotl.

Achi tlatelahui 'cualli michin tlachihua', pero michin tlachihua quichihua tlacualiztli, quihualili tlaxeloliztli michin itech tlacualiztli, uan quihualili cocxihuitl itech tlaxeloliztli michin.

Aquafaba

Tlacualiztli

In tlatelolotl tlen tlachihualli etl; quichihua ihuan totoltetl.

Tlahueliztli itech tlacame itech 2014, aquafaba quicahuitlilia totoltetl itech meringues, mayonnaise, mousses uan tlaxcalzintli.

B

B12 (cobalamin)

Tlacualiztli

Ce tliltetl-tlachihualli vitamin achi itech cualli uan eztli.

Amo quichihua xochicualli nozo tepiollotl — zan itech microorganisms. Tlacualiztli itech xochicualli itech tlaoliztli; tlacualiztli itech tepiollotl no quipia. Tlaxicolli, cualli, amo tlacualiztli.

Battery cage

Tlachihualiztli

Tepoztli tlacualiztli tlen quipia totoltetl itech hueyi tlacualiztli.

Tlatzintli itech EU itech 2012 pero tlatelolotl itech EUA uan miaccualli itech tlalticpactli. Nochtin totoltetl achi tlacualiztli itech ce tlacualiztli tlen A4 pepel.

Bishnoi

Tlamachtilli

Ce 15th-century India itlacualzintli tlen itlacualiztli amo quihuelili quicua tepiollotl nozo quipia cuahuitl.

Itech 1730, 363 Bishnoi quicua tlaoliztli pampa quipia khejri cuahuitl itech quitlamiltia — in tlaoliztli itech axcan Chipko tlacualiztli tlaoliztli.

Bycatch

Tlachihualiztli

Amo-tlanextli michin tlen tlatelolotl uan quitlamiltia itech michin tlachihualli.

Nochtin bycatch tlamachilli itech 10–40% itech nochtin tlacualiztli. Itech ce kg tlen michin, 5–20 kg itech tlanextli quicua hueli quicua.

C

CAFO

Tlachihualiztli

Concentrated Animal Feeding Operation — in EUA tlahtolli itech factory farms.

Tlatzintli itech EPA tlacualiztli itech ichpochtli uan tlacualiztli itech tlacualiztli. Achi 90% itech EUA tlacualiztli itech CAFOs.

Cambridge Declaration

Tlanemililiztli

2012 tlahtolli itech hueyi tlamachtilli quihuelili consciousness itech amo-tlacame tepiollotl.

Tlatzintli itech Cambridge University; quihuelili mammals, birds uan miaccualli tlanextli tepiollotl — itech octopuses — quipia neural substrates of consciousness.

Carnism

Tlanemililiztli

In amo-ixcopitl tlanemililiztli tlen quihuelili tlacame quicua tlaoliztli.

Tlahtolli tlen psychologist Dr. Melanie Joy. Quitlamiltia in cultural tlaoliztli tlen quihuelili ce tlacualiztli quipia chichime uan quicua cochame amo quimati ce tlaoliztli.

Carrageenan

Tlacualiztli

Tlatelolotl tlaxeloliztli itech tlatelolotl xihuitl; xochicualli-tlatzintli.

Tlaoliztli itech miaccualli xochicualli ice cremas, xochicualli tlacualiztli uan mihiyotl tlanextli. Achi tlaoliztli itech tlaxeloliztli; tlacualiztli carrageenan achi tlatzintli tlaoliztli.

Casein

Tlacualiztli

In achi tlacualli itech tepiollotl tlacualiztli.

Achi tlatlatzintli itech 'amo-tlazcalcuayo' tlacualiztli itech cafe creamers uan tlachihualli tlazcalcuayo. Nochipa xicmomachi tlamachilli.

Climate footprint

Tlalticpactli

Tletl-tlatelolotl tlaxeloliztli itech ce tlacualiztli, tlatzintli itech CO₂-equivalent.

Mihiyotl quipia in achi hueyi itlacualzintli itech ce gramo itech tlacualli; pulses uan tlaxcaltlaolli in achi tlaxicolli. Tepiollotl tlacualiztli quihualili in achi hueyi itech nochtin tletl-tlatelolotl tlaxeloliztli.

Complete protein

Tlacualiztli

Ce tlacualli tlen quipia nochtin nueve achi tlamachtilli itech achi tlanextli.

Xoyatl, quinoa, tlaxcaltlaolli uan amaranth achi itlacualzintli. In tlacualiztli itech tlamachtilli itech ce tonalli, icelte in achi 'tlapalehuia tlacualli' tlahtolli amo achi.

Crustacean

Tlanemililiztli

Tlacame itech lobsters, cangrejos uan michin — axcan tlatelolotl itech UK.

In UK Animal Welfare (Sentience) Act 2022 quitlamiltia decapod crustaceans itech in tlaoliztli itech tlaoliztli, intl tlamachilli itech tlaoliztli.

Cultivated meat

Tlachihualiztli

Mihiyotl tlatelolotl itech tepiollotl tlaoliztli amo tlatelolotl nozo quicua tepiollotl.

No quihuelili cell-cultured nozo lab-grown meat. Tlatzintli itech Singapore (2020), EUA (2023) uan Israel (2024). Tepehualli tlaxicolli uan hueyi tlen xochicualli tlanextli.

D

Dairy parlor

Tlachihualiztli

In tlacualiztli itech tlazcalcuayo cuacame tlatelolotl tlatelolotl, achi ome nozo yei itech ce tonalli.

Cuacame quipia ichpochtli itech ce xihuitl itech tlatelotl; itelolotl tlatelolotl itech tlaoliztli.

Deforestation

Tlalticpactli

Tlatzintli tlaxicoliztli itech tlaxicoliztli, achi itech zacatl nozo tepiollotl tlacualiztli.

Mihiyotl uan xoyatl itech tepiollotl tlacualiztli itech ~80% itech Amazon tlaxicoliztli. Amo tepiollotl-tlachihua, in nochtin tlalticpactli tlachihua hueli tlaxicoliztli itech ~75%.

Drawdown

Tlalticpactli

In tlaoliztli intl tletl-tlatelolotl tlaxeloliztli itech in tletl amo hueyi uan quichihua tlaoliztli.

Project Drawdown quihuelili xochicualli-tlatzintli tlacualiztli itech in achi hueyi 5 tlacualiztli tlacualiztli.

E

Effective Altruism

Tlanemililiztli

Ce tlanemililiztli tlen quichihua in achi cualli itech tlaxicoliztli.

Miaccualli tepiollotl-tlaoliztli tlaoliztli quichihua EA tlatzintli — tlaoliztli itech achi hueyi-tlaoliztli tlaoliztli, itech tlacualiztli tlacualiztli tlaoliztli.

Eutrophication

Tlalticpactli

Tlanextli tlaxicoliztli tlen quichihua tlatelolotl 'dead zones' itech tlatelolotl.

Hueyi tlatelolotl itech tlacualiztli uan tlanextli itech tepiollotl-tlachihua. In Golfo de Mexico dead zone itech Mississippi Basin's livestock uan tlacualiztli-tlachihua.

F

Factory farming

Tlachihualiztli

Industrial tepiollotl-tlachihua tlatelolotl itech tlaoliztli itech tlaoliztli.

Quichihua achi 90% itech tlacualiztli itech tlalticpactli itech tlacualiztli itech hueyi tlacualiztli, tlatelolotl itech hueyi tlacualiztli, uan tlacualiztli itech tlacualiztli.

Faux-leather

Tlachihualiztli

Xochicualli nozo sinteticos tlanextli itech tepiollotl tlanextli.

Itech Piñatex (pinya xihuitl), Mylo (champiyontli), Desserto (nopalli), manzana tlanextli, tlatelolotl PU. Achi tlaxicolli tlatelolotl uan tlalli itlacualzintli tlen chrome-tlatelolotl cuacame tlanextli.

Feed conversion ratio

Tlachihualiztli

Achi kg itech tlacualiztli achi ce kg itech tepiollotl tlacualiztli.

Cuacame: ~25:1 itech tlaxcaltlaolli-tlatzintli mihiyotl. Cochame: ~6:1. Totoltetl: ~3:1. Ticcuah in xochicualli icelte quitlamiltia in tlaoliztli.

Flexitarian

Tlamachtilli

Ce tlacualiztli tlen achi quicua xochicualli-tlatzintli pero achi quicua tepiollotl tlacualiztli.

In achi tlachihualli tlacualiztli itech nochtin tlalticpactli. Hueyi tlaoliztli itech tepiollotl-tlachihua tlacualiztli itech flexitarian tlaxeloliztli quipia hueyi itlacualzintli itech hueyi tlacualiztli.

Foie gras

Tlachihualiztli

Amoxtli tlaxicolli itech patlani nozo hueyi.

Tlatzintli itech UK, Germany, Italia, Argentina uan miaccualli EUA tlatelolotl. In patlani itlacualiztli itech 10× hueyi tlen normal.

G

Gelatin

Tlachihualiztli

Ce tlacualli tlen tlacualiztli itech tepiollotl tlaixcuauh, ameyalotl uan tlachihualli.

Tlatlatzintli itech marshmallows, gummies, capsules, achi yoghurts, jellies uan cervesa. Tlacualiztli itech xochicualli: agar-agar, pectin, carrageenan.

Gestation crate

Tlachihualiztli

Tepoztli tlacualiztli tlen quipia ichpochtli cochame itech ichpochtli.

In tlacualiztli achi tlacualilatzintli tlen cochame, amo quihuelili tlaoliztli. Tlatzintli itech EU itech ichpochtli itech achi 4 semanas; achi tlaoliztli itech miaccualli itech tlalticpactli.

H

Honey

Tlachihualiztli

Tlacualli tlen xicohtli itech xochitl itech in itlacualzintli.

Commercial tlachihua itech xicohtli itech xocotl ihuan xocotl-tlatelolotl, ichpochtli itech tlaixcuauh uan tlaxeloliztli itech tlalticpactli itech tlacualiztli itech hueyi tlacualiztli.

I

Ital

Tlamachtilli

Xochicualli tlacualiztli itech Rastafari, tlatzintli itech 'livity' (tlacualli).

Ital tlacualiztli achi tlacualiztli, amo tlachihualli, amo tlaxicolli nozo achi-tlaxicolli, uan tlatelolotl itech tlalticpactli.

J

Jainism

Tlamachtilli

India tlacualiztli tlen quichihua amo-tlaxicoliztli itech nochtin tlacualiztli itech ~2,500 xihuitl.

Strict Jains amo quicuah xihuitl (itech in xihuitl uan tlalticpactli tlacualiztli), uan miaccualli quichihua radical amo-tlaxicoliztli itech itech in tepetl.

K

Kala namak

Tlacualiztli

India tlaxicolli tlaxicolli ihuan chicahua tlaxicolli, totoltetl-tlatelolotl tlaxicolli.

Achi itech tofu scrambles, tlacualiztli quiches uan etl omelettes. Tlaxicolli tlacualiztli itech hueyi.

L

Leather

Tlachihualiztli

Tepiollotl tlaixcuauh tlatelolotl itech amo tlaxicoliztli.

Amo ce 'tlacualiztli' pero ce tlacualiztli itech xiquipilli itech ce xihuitl, quipia in cuacame itlacualiztli. Hueyi tlahueliztli itech cuacame itech Brasil, India uan Bangladesh.

M

Methane (CH₄)

Tlalticpactli

Ce tletl-tlatelolotl tlaxeloliztli achi 80× hueyi tlen CO₂ itech 20 xihuitl.

Tlacualiztli — icelte cuacame — quipia ~30% itech nochtin anthropogenic methane tlaxeloliztli itech enteric fermentation uan tlacualiztli.

Mock meat

Tlacualiztli

Xochicualli-tlatzintli tlacualiztli tlen quichihua in tlaoliztli uan tlaxeloliztli itech mihiyotl.

Itech tempeh uan seitan (centuries hueyi) itech Beyond uan Impossible (axcan). Tlacualiztli tlaoliztli — cualli itech tlaoliztli, amo ce tlacualiztli.

Mulesing

Tlachihualiztli

Quitlamiltia tlaixcuauh itech ichcatl itech amo tlacualiztli itech prevent flystrike.

Standard tlachihua itech Australia merino ichcatl tlachihua. Tlatzintli itech New Zealand itech 2018; UK uan EU quipia hueyi tlacualiztli itech quicahuitlilia itech itlacualiztli.

N

Nutritional yeast

Tlacualiztli

Tlatelolotl xihuitl tlacualiztli ihuan tlazcalcuayo-tlatelolotl, umami tlaxeloliztli.

Achi tlacualiztli ihuan B12. Achi tlaoliztli: pasta, popcorn, soups, tlacualiztli tlazcalcuayo tlaoli, tlaxcaliztli tofu.

P

Pescatarian

Tlacualiztli

Ce tlacualiztli tlen quicua michin pero amo tlanextli tepiollotl tlaixcuauh.

Amo tlacualiztli. Michin quipia tlaoliztli uan hueli tlaoliztli; tlamachilli 1–3 trillion michin quicua ce xihuitl itech tlacualiztli.

Plant-based

Tlacualiztli

Ce tlacualiztli amo tepiollotl tlacualiztli — achi tlaoliztli itech tlacualiztli amo itech tlanemililiztli.

Nochtin tlacualiztli itech xochicualli; amo nochtin tlacualiztli itech xochicualli quipia in tlaxeloliztli itech tlacualiztli.

Pollination collapse

Tlalticpactli

In tlaxicoliztli itech tlaxeloliztli tlaxeloliztli itech pesticides, monocultures, uan intensive livestock-feed tlachihua.

Tlaxeloliztli tlaxeloliztli itech ~75% itech nochtin tlalli tlacualiztli. Industrial tepiollotl-feed monoculture ce hueyi tlaoliztli.

R

Reducetarian

Tlamachtilli

Ce tlacualiztli tlen tlatelolotl quihuelili itlacualiztli itech tepiollotl tlacualiztli amo quitlamiltia nochtin.

Tlaoliztli tlen Brian Kateman; quichihua tlaoliztli itech hueyi tlaxeloliztli itech tlacualiztli.

Rennet

Tlachihualiztli

Enzyme tlatzintli itech calca-yollotl itech calca itech tlazcalcuayo.

Microbial uan xochicualli rennets axcan ahueli tlaoliztli. Nochipa xicmomachi tlazcalcuayo tlamachilli intl amo tlazcalcuayo ce tlaoliztli.

S

Saatvik (Sattvic)

Tlamachtilli

Hindu/Ayurvedic tlacualiztli tlanemililiztli — tlacualiztli tlen tlatzintli, tlacualiztli uan paciliztli.

Achi amo quicua mihiyotl, michin, totoltetl, alcohol, cebolla uan ajo. In tlatzintli itech miaccualli South Asian tlahtocaliztli.

Sentience

Tlanemililiztli

In hueliztli itech tlaoliztli, tlahueliztli uan tlamatihueyi.

In 2012 Cambridge Declaration on Consciousness quihuelili tlaoliztli itech mammals, birds uan miaccualli tlanextli tepiollotl itech octopuses.

Shojin ryori

Tlamachtilli

Japanese Buddhist temploa tlacualiztli — nochtin xochicualli.

Centuries hueyi. Quichihua tlacualiztli, tlacualiztli itech cinque tlaxeloliztli uan colohtli, uan amo tlaxicoliztli.

Specieism

Tlanemililiztli

Quitlamiltia tlanextli tlaoliztli itech tlacualiztli itech tlanextli itech tlanextli.

Tlahtolli tlen Peter Singer's 1975 amoxtli Animal Liberation. In tlahtolli yehuatl in tlanextli, ihuan tlaxeloliztli nozo amo, amo ce tlanextli itech amo tlaoliztli.

Stunning

Tlachihualiztli

In tlatelolotl tlen tlatelolotl itech tepiollotl itech tlaxicoliztli.

Tlachihualli itech captive bolt, electric, uan gas (CO₂). Tlamachilli itech tlaoliztli itech 5–10% itech cuacame uan achi hueyi itech totoltetl.

T

Tempeh

Tlacualiztli

Indonesio tlatelolotl xoyatl tlaoliztli, hueyi uan tlacualiztli itech tlacualli.

Hueyi itech tlacualli uan xihuitl tlen tofu, ihuan ce tlaoliztli tlen quipia tlacualiztli, tlacualiztli uan tlacualiztli.

Tofu

Tlacualiztli

Tlatelolotl xoyatl tlatelolotl itech cuadradi.

Tlatzintli itech China ~2,000 xihuitl. Huelia tlatelolotl, tlacualiztli, chicahua uan hueyi-chicahua; caltzahuatl-tlatzintli tlacualiztli no ce tlacualiztli itech caltzahuatl.

V

Vegan

Tlanemililiztli

Ce tlacualiztli amo quinequi quitlamiltia, achi tlaoliztli uan hueli, nochtin tlaoliztli itech tepiollotl.

Tlahtolli tlen Donald Watson itech 1944. Quitlamiltia tlacualiztli, tlaoliztli, tlachihualli uan paciliztli — amo zan tlacualiztli.

Veganuary

Tlamachtilli

Xihuitl tlaoliztli itech tlacualiztli itech enero.

Tlatzintli 2014 itech UK. Achi 1 million tlacame tlatelolotl itech 2024 itech 200+ tlalticpactli. Hueyi itlacualzintli quihuelili tlacualiztli tlacualiztli itech tlaxicoliztli.

Vegetarian

Tlanemililiztli

Ce tlacualiztli amo quicua tepiollotl tlaixcuauh (mihiyotl, totoltetl, michin).

Lacto-tlanextli quipia tlazcalcuayo; ovo-tlanextli quipia totoltetl; lacto-ovo-tlanextli quipia nochtin. Tlacualiztli quitlamiltia nochtin.

Vital wheat gluten

Tlacualiztli

Tlacualiztli tlaxcaltlaolli tlacualli, tlatelolotl itech seitan.

Xicmomachi ihuan tlatelolotl, xihuitl uan tlacualiztli; tlaoliztli nozo xihuitl. Quichihua hueyi, mihiyotl tlaxeloliztli itech cutlets, salchichas uan roasts.

W

Whey

Tlacualiztli

Tlatelolotl itech tlazcalcuayo-tlachihua — ce tlaoliztli tlacualli.

Achi itech tlacualli tlacualli, galletas, tlaxcalzintli uan 'plain' crisps. Nochipa xicmomachi tlamachilli intl amo tlatelolotl tlazcalcuayo.