Tengeneza sahani, kisha uone sahani hiyo hiyo baada ya kila kiungo cha wanyama kubadilishwa na mbadala wake wa karibu zaidi wa mimea. Uzalishaji, maji safi na ardhi ni wastani wa kimataifa kutoka kwenye shamba hadi dukani, kulingana na uchambuzi wa Poore & Nemecek wa mashamba 38,700.
16.65 kg CO₂e
1.23 kg CO₂e
Kubadilisha viungo vya wanyama kunaokoa kilo 15.43 za CO2e — punguzo la 93% — lita 2,238 za maji (takriban nywele 34) na mita za mraba 52.01 za ardhi ya kilimo. Ukifanya hivi mara moja kwa wiki kwa mwaka, hiyo ni kilo 802 za CO2e.
| Chakula | Kg CO2e / kg | Linganisho |
|---|---|---|
| Nyama ya ng'ombe iliyosagwa | 99.5 | |
| Nyama ya kondoo | 39.7 | |
| Jibini | 23.9 | |
| Samaki (wa kufugwa) | 13.6 | |
| Nyama ya nguruwe | 12.3 | |
| Siagi | 12.1 | |
| Kifua cha kuku | 9.9 | |
| Mafuta ya zeituni | 6.0 | |
| Mayai | 4.7 | |
| Mchele wa kahawia, uliopikwa | 4.0 | |
| Mchele mweupe, uliopikwa | 4.0 | |
| Jibini la vegan | 3.9 | |
| Keki ya burger ya mimea | 3.5 | |
| Mtindi wa maziwa | 3.5 |
Poore & Nemecek (2018) katika Science, uchambuzi wa pamoja wa mashamba 38,700 katika nchi 119. Thamani ni wastani wa kimataifa wa uzalishaji kutoka shamba hadi dukani kwa kilo ya chakula, ikijumuisha mabadiliko ya matumizi ya ardhi, shamba, usindikaji, usafirishaji, ufungashaji na rejareja.
Mara chache. Usafirishaji kwa kawaida ni chini ya asilimia 10 ya nyayo za vyakula vingi, na chini ya asilimia 1 kwa nyama ya ng'ombe. Kinachotengeneza chakula ni muhimu zaidi kuliko umbali uliosafirishwa, ndiyo maana kubadilisha protini kunashinda kununua vya karibu.
Sehemu moja ya gramu 150 za nyama ya ng'ombe hubeba takriban kilo 15 za CO2e — sawa na kuendesha gari takriban kilomita 60 kwa gari la kawaida la petroli. Kuibadilisha na tofu au dengu huondoa takriban asilimia 95 ya hiyo.
Haibadilishi vya kutosha kuziba pengo. Hata asilimia 10 ya wazalishaji wa nyama ya ng'ombe wenye uzalishaji mdogo zaidi hutoa mara kadhaa zaidi kwa gramu ya protini kuliko wazalishaji wenye uzalishaji mkubwa zaidi wa mbaazi au tofu.
Mbinu
Zana hii inajibu swali finyu kuliko kikokotoo kamili cha kaboni: kwa sahani moja maalum, ni tofauti kiasi gani inayofanywa na chaguo la protini? Muundo huo ni wa makusudi, kwa sababu milo ndiyo watu wanayoamua kuhusu.
Nyayo za kila mwaka zinahamasisha kwa takriban siku moja. Takwimu za kiwango cha mlo zinaendelea kufaa unapokabili menyu: zinaambatanisha namba na uamuzi unaofanya katika dakika kumi zijazo. Maharage ya chili dhidi ya chili ya nyama ya ng'ombe ni takriban tofauti ya mara 20 katika uzalishaji na tofauti ya mara 100 katika matumizi ya ardhi — pengo kubwa vya kutosha kwamba ukubwa wa sehemu, njia ya kupika na ufungashaji havionekani karibu nalo.
Kila ubadilishaji unalinganishwa kwa uzito uliopikwa na jukumu la jumla la upishi badala ya gramu za protini, kwa sababu ndivyo mapishi yanavyofanya kazi kwa vitendo. Ambapo toleo la mimea lina protini kidogo, zana inalibadilisha badala ya kupanua sehemu kimyakimya. Uzalishaji unatokana na thamani za wastani za mzunguko wa maisha; ardhi na maji zinafuata chanzo kimoja kwa hivyo vipimo vitatu vinasalia sawa ndani.
Nishati ya kupika, friji jikoni mwako na uzalishaji wa safari yako ya dukani hazijumuishwi — kwa pamoja kwa kawaida ni chini ya 5% ya nyayo za mlo. Pia hazijumuishwi gharama ya fursa ya kaboni ya ardhi inayohusika, ambayo ingeongeza pengo kati ya milo ya wanyama na mimea kwa kiasi kikubwa ikiwa ingejumuishwa.
Mlo mmoja haubadilishi chochote kinachoweza kupimwa. Ubadilishaji huo ule ule uliofanywa mara mbili kwa wiki kwa mwaka huepuka takriban 300–500 kg ya CO₂-sawa ikiwa unachukua nafasi ya nyama ya ng'ombe, ambayo inalinganishwa na safari ya ndege ya kurudi na kurudi ya umbali mfupi. Zana inaonyesha namba ya mlo mmoja na takwimu ya kila mwaka kwa sababu hii haswa.
Kwa kila sehemu ya kawaida, ikijumuisha sehemu kuu ya protini pekee.
| Mlo | Toleo la wanyama | Toleo la mimea | Uzalishaji ulioepukwa |
|---|---|---|---|
| Chili | Nyama ya ng'ombe iliyosagwa, 150 g | Maharage meusi + dengu | ~3.6 kg CO₂e |
| Burger | Kipande cha nyama ya ng'ombe, 113 g | Kipande cha maharage au soya | ~2.6 kg CO₂e |
| Bolognese | Nyama ya ng'ombe na nguruwe iliyosagwa | Dengu na uyoga | ~1.9 kg CO₂e |
| Kari | Paja la kuku, 150 g | Chickpea na mchicha | ~1.3 kg CO₂e |
| Kiamsha kinywa | Mayai mawili + siagi | Tofu iliyokoroga | ~0.5 kg CO₂e |
| Kahawa | Latte ya maziwa | Latte ya shayiri | ~0.3 kg CO₂e |
Imetolewa kutoka kwa nyayo za wastani za bidhaa za Poore & Nemecek (2018).
Chakula cha jioni cha kawaida cha wiki kina thamani zaidi kuliko choma cha hafla maalum, kwa sababu tu kinatokea mara hamsini kwa mwaka.
Ambapo ubadilishaji una protini kidogo, ongeza upande unaofunga pengo — mtindi uliotengenezwa kwa soya, wachache wa karanga, au sehemu kubwa ya kunde.
Uokoaji wa 1.3 kg unaonekana mdogo. Ukizidishwa na tabia ya mara mbili kwa wiki unakuwa 135 kg — inayoonekana kwenye nyayo za kaya.
Maziwa ya kahawa, kujaza sandwich na sahani ya nyama iliyosagwa ya kila wiki kwa pamoja mara nyingi hukata nyayo za chakula kwa theluthi moja bila kugusa chochote unachokiona kama kitamu.
Ndiyo, kwa urahisi. Tathmini zilizochapishwa zinaweka burger za mimea takriban sehemu moja ya kumi ya uzalishaji wa nyama ya ng'ombe na sehemu moja ya ishirini ya matumizi yake ya ardhi, hata ukizingatia nishati ya usindikaji.
Zinasaidia kwa kiasi. Msimu na za ndani hupunguza sehemu ya usafiri na chafu yenye joto, ambayo ni ndogo; chaguo la protini ndilo linalodhibiti sehemu kubwa.
Kwenye hali ya hewa, ndiyo — takriban sehemu moja ya kumi ya nyama ya ng'ombe kwa kilo. Kwa wanyama, ni chaguo mbaya zaidi la kawaida, kwa sababu watu wengi zaidi huuwawa kwa kilo ya nyama.
Ndani ya labda ±30% kwa sahani maalum, na ya kuaminika zaidi kama ulinganisho kati ya matoleo mawili ya sahani moja.
Sio katika takwimu inayoonyeshwa, lakini ni muhimu: takriban theluthi moja ya chakula kinachonunuliwa katika kaya za kipato cha juu hutupwa, na kupoteza mlo wa nyama ya ng'ombe huongeza nyayo zake kwa mara mbili.