دامپروری عامل اصلی جنگل‌زدایی و کاهش تنوع زیستی، و مصرف‌کننده عمده زمین و آب شیرین است. دام‌ها حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد از گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت‌های انسانی را منتشر می‌کنند که با مجموع آلایندگی اگزوز تمام خودروها، کامیون‌ها، کشتی‌ها و هواپیماها برابری میکند. تغییر به سمت رژیم گیاهی یکی از بزرگترین کاهش‌هایی است که یک فرد می‌تواند ایجاد کند.
آب برای ۱ کیلوگرم گوشت گاو
محصولات حیوانی تقریباً یک‌سوم ردپای آب کشاورزی جهانی را تشکیل میدهند. بیشتر ردپای گوشت گاو مربوط به بارانی است که بر چراگاه‌ها و محصولات خوراک دام می‌بارد.
Mekonnen & Hoekstra, 2012
از جنگل‌زدایی آمازون به خاطر دام
دامداری همچنین بزرگترین عامل واحد نابودی جنگل‌های استوایی در سراسر جهان است.
Yale E360 / WRI
از زمین‌های کشاورزی به دام اختصاص دارد
با این حال دام فقط ۱۸٪ از کالری و ۳۷٪ از پروتئین جهان را تأمین میکند. این حساب جور درنمی‌آید — و هرگز جور درنیامده.
Poore & Nemecek, 2018
از زمین‌های کشاورزی میتوانند به طبیعت بازگردند
تغییر جهانی به سمت رژیم‌های گیاهی، منطقه‌ای به اندازه ایالات متحده، چین، اتحادیه اروپا و استرالیا را روی هم رفته آزاد میکند — برای جنگل‌ها، حیات‌وحش و آب.
Our World in Data
دامپروری حدود ۱۲–۱۵٪ از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت‌های انسانی را تشکیل میدهد — که با میزان انتشار اگزوز تمام خودروها، کامیون‌ها، کشتی‌ها و هواپیماها روی هم رفته قابل مقایسه است. متان حاصل از گاو در طول ۲۰ سال تقریباً ۸۰ برابر بیشتر از CO₂ باعث گرمایش می‌شود.
دامداری عامل حدود ۸۰٪ از جنگل‌زدایی آمازون و بزرگترین عامل واحد نابودی جنگل‌های استوایی در سراسر جهان است.
۱ کیلوگرم گوشت گاو دارای ردپای آبی حدود ۱۵,۰۰۰ لیتر است که عمدتاً حاصل باران بر چراگاه‌ها و محصولات خوراک دام است؛ ۱ کیلوگرم سبزیجات حدود ۳۲۰ لیتر. کشاورزی حدود ۷۰٪ از برداشت آب شیرین جهان را استفاده میکند.
زمین مورد استفاده برای دام و خوراک دام عامل اصلی نابودی تنوع زیستی در خشکی است؛ صید بی‌رویه در دریا پیشتاز است. ما پستانداران وحشی را با دام با نسبت تقریباً ۱۵ به ۱ از نظر زیست‌توده جایگزین کرده‌ایم.
دریاچه‌های کود و رواناب کودهای شیمیایی از مزارع علوفه در اقیانوس‌ها و دریاچه‌های سراسر جهان «مناطق مرده» فاقد اکسیژن ایجاد می‌کنند.
اگر جهان به سمت تغذیه گیاهی حرکت کند، حدود سه‌چهارم زمین‌های کشاورزی فعلی می‌تواند به طبیعت بازگردانده شود — یکی از بزرگترین فرصت‌های موجود برای بازگرداندن طبیعت (rewilding) برای بشریت.
آمارهای اقلیمی ممکن است انتزاعی به نظر برسند. اما وقتی به یک وعده غذایی خلاصه می‌شوند، شخصی می‌شوند — و انتخاب‌های کوچک روزانه، بخش بزرگی از ردپای غذایی یک فرد را تشکیل میدهند.
گوشت گاو عموماً ردپای گازهای گلخانه‌ای بسیار بزرگتری نسبت به لوبیا یا عدس دارد. ردپای یک همبرگر به اندازه پتی، مواد تشکیل‌دهنده و روش‌های تولید بستگی دارد؛ میانگین‌های جهانی همه وعده‌های غذایی را توصیف نمی‌کنند.
یک لیوان 200 ml شیر گاو در دادههای میانگین جهانی، حدود 126 لیتر برداشت آب شیرین را به خود اختصاص میدهد و تقریباً سه برابر شیر جو دوسر یا شیر سویا گازهای گلخانه‌ای تولید میکند. شیرهای گیاهی از نظر طعم، بافت و محتوای مغذی متفاوت هستند.
ماهی آزاد پرورشی می‌تواند شامل ماهی‌های وحشی در خوراک، استفاده از آنتی‌بیوتیک و آلودگی مغذی باشد. توفو عموماً در دادههای میانگین جهانی، انتشارات کمتری نسبت به ماهی پرورشی دارد؛ محتوای پروتئین با نوع توفو و ماهی متفاوت است.
یک مطالعه سال 2023 UK، رژیم‌های وگان را با رژیم‌هایی که روزانه حداقل 100 g گوشت داشتند، مقایسه کرد. این برآوردها میانگین‌های گروهی را توصیف می‌کنند، نه صرفه‌جویی تضمین‌شده برای هر فرد.
رژیم‌های وگان در مطالعه UK حدود 54% آب کمتری نسبت به رژیم‌های پرگوشت مصرف کردند؛ تأثیرات بسته به تولید و منبع‌یابی متفاوت است.
رژیم‌های وگان در مطالعه UK حدود 75% زمین کمتری نسبت به رژیم‌های پرگوشت استفاده کردند؛ تقاضای کمتر می‌تواند فشار بر زیستگاه‌ها را کاهش دهد.
رژیم‌های وگان در مطالعه UK حدود 75% انتشار گازهای گلخانه‌ای کمتری نسبت به رژیم‌های پرگوشت داشتند.
بر اساس مطالعه‌ای در UK، رژیم‌های غذایی وگان حدود ۶۶٪ تأثیر بالقوه کمتری بر تنوع زیستی نسبت به رژیم‌های غذایی با مصرف بالای گوشت داشتند.
گاوها، گوسفندان و بزها منابع اصلی متان هستند، گاز گلخانه‌ای که در یک بازه زمانی ۲۰-ساله حدود ۸۰ برابر قوی‌تر از CO₂ است. عمر متان کوتاه‌تر از CO₂ است، بنابراین کاهش مداوم انتشار آن می‌تواند گرمایش را نسبتاً سریع محدود کند.
کاهش متان حاصل از دامپروری می‌تواند به محدود کردن گرمایش کوتاه‌مدت، در کنار کاهش انتشار سوخت‌های فسیلی و سایر اقدامات اقلیمی کمک کند. انتخاب‌های غذایی بخشی از این تلاش گسترده‌تر هستند.
میانگین‌های جهانی در حدود ۳۸٬۷۰۰ مزرعه در ۱۱۹ کشور.
Poore & Nemecek, Science (2018)
میانگین‌های جهانی، با احتساب آب باران، آب آبیاری و آب مورد نیاز برای رقیق‌سازی آلودگی.
Mekonnen & Hoekstra, Water Footprint Network
یکی از یافته‌های قابل‌توجه در تحلیل Poore و Nemecek (2018)، نابرابری در کاربری اراضی است. گوشت، آبزی‌پروری، تخم‌مرغ و لبنیات حدود ۸۳٪ از زمین‌های کشاورزی را اشغال کرده‌اند در حالی که ۱۸٪ از کالری و ۳۷٪ از پروتئین را تأمین می‌کنند. این شامل هم زمین‌های چرا و هم زمین‌های زیر کشت خوراک دام است. این نابرابری در قلب استدلال زیست‌محیطی برای تغییر تولید مواد غذایی به سمت گیاهان قرار دارد.
گوشت گاو به ازای هر واحد پروتئین، ردپای زمین بسیار بزرگتری نسبت به توفو یا حبوبات دارد. نیازهای زمینی آن شامل مناطق وسیع چرای دام و همچنین زمین‌های زراعی مورد استفاده برای خوراک دام است. چراگاه بخش بزرگی از این ردپا را تشکیل میدهد و کاربری اراضی بین سیستمهای تولید بسیار متفاوت است.
شیر گاو معمولاً به ازای هر لیتر به زمین بیشتری نسبت به شیر جو دوسر یا سویا نیاز دارد. مقایسه‌ها به ازای هر واحد پروتئین متفاوت است زیرا این نوشیدنی‌ها حاوی مقادیر متفاوتی از پروتئین هستند. کاربری اراضی لبنیات شامل چراگاه و زمین‌های زراعی مورد استفاده برای پرورش خوراک دام است.
ردپای زمینی بسیار کمتری نسبت به گوشت گاو به ازای هر گرم پروتئین دارند، اما همچنان ۳ تا ۱۰ برابر بیشتر از حبوبات است. این مقایسه اهمیت دارد زیرا زمینی که با کنار گذاشتن تمام محصولات حیوانی — نه فقط گوشت گاو — آزاد می‌شود، همان چیزی است که امکان بازسازی معنی‌دار اکوسیستم را فراهم میکند.
Poore و Nemecek برآورد کردند که حذف محصولات حیوانی می‌تواند کاربری جهانی اراضی کشاورزی را حدود ۷۵٪ کاهش دهد — منطقه‌ای تقریباً به اندازه مجموع آمریکا، چین، اتحادیه اروپا و استرالیا — در حالی که غذای کافی برای جمعیت در نظر گرفته شده در تحلیل آنها را فراهم میکند.
ارزیابی جهانی تنوع زیستی IPBES (2019) برآورد کرد که حدود ۱ میلیون گونه جانوری و گیاهی در معرض انقراض هستند. تغییر کاربری اراضی عامل مستقیم پیشرو در اکوسیستم‌های خشکی و آب‌های شیرین است. ارزیابی FAO از سال‌های 2000 تا 2018 نشان داد که توسعه کشاورزی عامل تقریباً ۹۰٪ از جنگل‌زدایی جهانی بوده است که توسعه زمین‌های زراعی بیش از نیمی از آن و چرای دام تقریباً ۴۰٪ را تشکیل میدهد.
مکانیسم خاص اهمیت دارد: هنگامی که زیستگاه بومی به محصولات تک‌کشتی یا مراتع تبدیل می‌شود، گونه‌های تخصصی که به آن زیستگاه وابسته هستند، نمیتوانند زنده بمانند. آنها جایی برای رفتن ندارند. گونه‌های عمومی در چشم‌اندازهای دست‌خورده رشد می‌کنند؛ گونه‌های تخصصی می‌میرند. نتیجه، جایگزینی ثابت پیچیدگی بیولوژیکی با سادگی بیولوژیکی است. معکوس کردن این روند نیازمند آزاد شدن زمین است — و مستقیم‌ترین راه برای آزاد کردن زمین در مقیاس وسیع، تغییر تولید غذا به سمت سیستمهای گیاهی است.
نیتروژن و فسفر اضافی حاصل از کودهای شیمیایی، کود دامی و سایر منابع میتوانند از طریق رودخانه‌ها به آب‌های ساحلی جریان یابند و باعث اوتریفیکاسیون (گل‌دهی آب) شوند. هنگامی که جلبک‌ها می‌میرند و تجزیه می‌شوند، اکسیژن تخلیه شده و مناطق مرده ایجاد می‌شود. منطقه نزدیک دهانه رودخانه می‌سی‌سی‌پی از سالی به سال دیگر به میزان قابل‌توجهی تغییر میکند؛ آلودگی ناشی از مواد مغذی و شرایط آب بر وسعت آن تأثیر می‌گذارد.
آبزی‌پروری — پرورش ماهی و غذاهای دریایی — مدت‌هاست که به عنوان راه‌حلی برای صید بیش از حد تبلیغ می‌شود. در برخی اشکال می‌تواند مفید باشد. اما پرورش فشرده ماهی سالمون و ماهی تن نیازمند مقادیر زیادی «ماهی علوفه‌ای» وحشی به‌عنوان خوراک است — به این معنی که تولید ماهی سالمون پرورشی، همان صید بی‌رویه را که قرار بود جایگزین آن شود، به دنبال دارد. قفس‌های دریایی همچنین زباله و بیماری را در آب‌های ساحلی متمرکز می‌کنند و به جمعیت ماهی‌های وحشی مجاور آسیب می‌رسانند. بهترین عملکرد سیستمهای آبزی‌پروری، صدف‌داران و جلبک دریایی هستند که نیازی به ورودی خوراک ندارند و میتوانند کیفیت آب را بهبود بخشند.
"از همه مهمتر، تأثیرات کم‌تأثیرترین محصولات حیوانی معمولاً از جایگزین‌های گیاهی فراتر می‌رود و شواهد جدیدی برای اهمیت تغییر رژیم غذایی فراهم میکند."
"انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با مواد غذایی در صورت پیروی از دستورالعمل‌های رژیم غذایی ۲۹٪، با پذیرش گسترده رژیم‌های گیاهخواری ۶۳٪ و با رژیم‌های وگان ۷۰٪ کاهش می‌یابد."
"مصرف رژیم‌های غذایی سالم و پایدار، فرصت‌های عمده‌ای برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای از سیستمهای غذایی و بهبود نتایج سلامت فراهم میکند."
"سلامت اکوسیستم‌هایی که ما و تمام گونه‌های دیگر به آنها وابسته‌ایم، سریع‌تر از همیشه رو به وخامت است."
"رژیم غذایی وگان احتمالاً بزرگترین راه برای کاهش تأثیر شما بر کره زمین است، نه فقط از نظر گازهای گلخانه‌ای، بلکه از نظر اسیدی شدن جهانی، اوتریفیکاسیون (کوددهی بیش از حد آب‌ها)، کاربری زمین و مصرف آب."
— Joseph Poore، دانشگاه آکسفورد، نویسنده اصلی مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ درباره تأثیرات زیست‌محیطی مواد غذایی، در گفتگو با The Guardian
| اثرات زیست‌محیطی (واحدها بر اساس ردیف) | حیوانی | گیاهی |
|---|---|---|
| زمین (متر مربع·سال / 100 گرم پروتئین) | گوشت گاو (گله گوشتی): 164 متر مربع·سال | توفو: 2.2 متر مربع·سال |
| برداشت آب شیرین (لیتر / کیلوگرم غذا) | پنیر: ۵,۶۰۵ لیتر | نخود: ۳۹۷ لیتر |
| گازهای گلخانه‌ای (کیلوگرم CO₂e / ۱۰۰ گرم پروتئین) | بره: ۱۹.۹ | نخود: 0.4 |
Poore & Nemecek, Science 2018
انتخاب‌های غذایی یک اهرم مهم اقلیمی هستند. شواهد به روشنی بیان شده‌اند:
