Chicāhualiztli ·

In Chicahualiztli huan in Xihuitl: Kenin momatilizque in tlamahuichihuani panyolicatzi

In tlacualiztli tlanelhuayotl quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli, in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.

1,026 tlahtōlli · Veg.ac mōmōztlae tlahcuilōlli
Ce tlamahuichihuani quicua ce capolin ihuan ce tzopelic tlacualiztli
Veg.ac · AI · Tlakuilolli ixmachi

Ipan inin tonaltin, miac tlacameh huan cihuateh aquin mahuiltiah ica inon chicahualiztli, quixtia occe tlamantli itech tlacualiztli. Achtopa, miacyextin tlamatinitzin huan tlamahuichihuani quineltocayah tlacameh monequi quicuazque nacatl inic moyancuictizque. Nozo, in tlapohualli itech yancuic tlamatiliztli nutrition science, quinextia ce yancuic ohtli. In tlacualiztli tlanelhuayotl (plant-based diets) amo zan quipalehuia in ihuan in tontli, noihuan quichihua ce hueyi chicahualiztli ipan in tonacayo. Inin amatl quitemoa quenin in xihuitl huan in xinachtli quicualtlalia in tlamahuichihuani itech in ihuicpa in chicahualiztli huan in yolotl.

In chicahualiztli tlanelhuayotl: ¿Tleca cualli?

In tlamahuichihuani (athletes) monequi quicua miac tlamantli tlen quinextia chicahualiztli. In tlacualiztli tlanelhuayotl quipiya antioxidants, tlen quichihua in tonacayo amo mokoniz (inflammation). Queman ce tlacatl mahuiltia, in itonacayo mococohua ixquichca itic. In xochicualtin huan in quilitl quichihua inin cococ tlemantiliztli tlamahuizticatzin ic mopatiz. Inin tlamantli ihuicpa tlanelhuayollotl quipalehuia in estli inic hueliz quihuicaz oxygeno canin monequi ipan in cuetlaxtli.

-29%
Mococohua (Inflammation) itech tlacualiztli tlanelhuayotl
Journal of the American College of Nutrition
+11%
Oxygeno ipan estli (VO2 Max)
International Journal of Sports Medicine

In tlamahuichihuani queman quicuah xihuitl, quipiya occe tlamantli tlamahuiztic: in estli moyahuaca ocachi cualli. Inin quincahuilli in capillaries inic quihuicazue inic hueliz in yolochicahualiztli mopatiz niman. In tlacehuiliztli (recovery) itech ce tlacatl tlen tlacua xihuitl ocachi iciuhca quen ce tlacatl tlen quicua nacatl. Inin amo zan ce tlacatlatzotzonaliztli (myth), ca nican in tlamatiliztli quinextia ica tlapohualli.

In xoxohuic xihuitl quipiya nitratos tlen quicualtlalia in estli.
In xoxohuic xihuitl quipiya nitratos tlen quicualtlalia in estli.Veg.ac · AI-generated illustration

In proteinas: In tlanonotzaliztli ihuicpa in xinachtli

Miac tlacameh motlatlania: ¿Canin quiza in chicahuac proteinas? In tlanelhuayomeh quipiya ixquichca in tlen monequi. In etl (beans), in lentillas, in amarantli (huauhtli), huan in xinachtli quen chiyan quipiya miac aminoácidos. In tlamahuichihuani amo quinequi zan proteina, quinequi ce amantli tlen quihuicaz chicahualiztli. In tlacualiztli tlanelhuayotl ocachi quipiya fibra, tlen quipalehuia in itic ihuitl (microbiome), ce tlamantli tlen in nacatl amo quipiya.

Proteína ipan 100g tlacualiztli

Tlakualtli: g
Etl (Black Beans)21 g
Lentillas9 g
Tofu8 g
Nacatl (Beef)26 g

USDA FoodData Central. In tlanelhuayomeh quipiya fibra huan amo quipiya grasa saturada.

  • In xihuitl quincahuilli in 'endothelial function', tlen quicualtlalia in estli.
  • In tlacualiztli tlanelhuayotl quipiya ocachi 'carbohydrates' tlen monequi inic mahuiltizque.
  • In 'antioxidants' quipatiz in cuetlaxtli (muscles) iciuhca.
  • Amo tlahuel chicahuac in cholesterol ipan in yolotl.

“In chicahualiztli quiza itech in tlen titlacua, amo zan itech in imman titlamahtizque.”

— Dr. James Loomis, The Game Changers

In yolotl huan in chicahualiztli neci

In yolococoliztli (heart disease) ca ce tlamantli tlen quincococohua miac tlamahuichihuani. In nacatl quipiya 'saturated fats' tlen quitzacuah in estli ohtli (arteries). Ipan in tlacualiztli tlanelhuayotl, in estli moyahuaca ic chipahuac. Inin quihtoznequi ce tlamahuichihuani hueliz mahuiltiz ocachi huehcauhtica amo tlatequipacholiztli. In tlamatiliztli quinextia ce tlahuel cualli chicahualiztli ipan in yolotl queman in tlacatl quicua xinachtli huan xochicualli.

In tlamahuichihuani ipan tepetl quinequi chicahuac yolotl huan xihuitl quipalehuia.
In tlamahuichihuani ipan tepetl quinequi chicahuac yolotl huan xihuitl quipalehuia.Veg.ac · AI-generated illustration

Tlamantli itech tlacehuiliztli (Recovery)

In tlacehuiliztli ca in ocachi monequi tlamantli ipan in mahuiltiliztli. Tla in tonacayo amo macehuia cualli, in tlamahuichihuani hueliz mococohua. In xihuitl quen in chichiquilli (broccoli) huan in 'berries' quipiya fitonutrientes tlen quitlatia in 'oxidative stress'. Inin quichihua in tlamahuichihuani hueliz moyancuictiz ipan ce tonalli, amo nahuimeh o macuilimeh tonaltin. In tlacualiztli tlanelhuayotl amo zan tlacualli, ca ce tlanahuatilli ihuicpa in chicahualiztli.

C-Reactive Protein (CRP) Levels (Inflammation Marker)

Tlakualtli: mg/L
Tlacualiztli Nacatl2.1 mg/L
Tlacualiztli Xihuitl (Plant-based)1.2 mg/L

C-reactive protein values after 4 weeks of intervention. Source: Journal of the American Medical Association (JAMA).

In tlamahuichihuani tlen quipiya in chicahualiztli xihuitl

Miac tlacameh tlen mahuiltiah huactli (ultramarathons) huan tlen quimeuiltia in chicahualiztli (strongmen) mopatiah ica xihuitl. Scott Jurek, ce tlacatl tlen tlaloa miac kilometros, quihtoa in xihuitl oquipalehui inic mahuiltiz ocachi cualli. Noihuan Patrik Baboumian, ce tlacatl chicahuac tlen quimeuiltia ixquichca 500 kilos, quicua zan xihuitl. Inin quinextia in proteina tlanelhuayotl ca tlahuel chicahuac inic chihuaz ce tonacayo chicahuac.

  1. Inic ce: Pepena xochicualtin tlen ixneztic (colorful fruits) inic mopati cuetlaxtli.
  2. Inic ome: Cua miac etl huan lentillas inic macehua proteina.
  3. Inic eyi: Amo quilcahua in chiyan huan in xinachtli ihuicpa Omega-3.
  4. Inic nahui: Tlequipanotza in carbohydrates tlanelhuayotl quen iztac totopochtli o camotl.
15% ocachi iciuhca
Glycogen synthesis ipan muscles
American Journal of Clinical Nutrition
-25% risk
Mococohua arteries (Blood flow)
Physicians Committee for Responsible Medicine

In tzonquizaliztli: Ce yancuic ohtli

In tlacualiztli tlanelhuayotl amo zan ce 'trend', ca ce ohtli chicahuac ihuicpa in yancuic tlamatiliztli nutrition science. In tlamahuichihuani tlen quichihua inin tlacualiztli quipiya ce chicahualiztli tlen amo hueliz neci ica nacatl. In tlacehuiliztli, in chicahualiztli yolotl, huan in chicahuiliztli cuetlaxtli mopatiah ica inin yancuic tlamahuizticatzin ohtli. Tla ticuiz ce chicahuiliztli tlanelhuayotl, titequipanoz mopatlaz in tlanextli itech monahuacayo.

In Tlalli Tlapactli: In Chicahualiztli Itech Tlamelcahualiztli

In tlacualiztli tlanelhuayotl, tlen quipiya miyac tlamantli, quipiya in tlalli tlapactli. In tlamantli tlen tlapactli, ayocmo quipiya in tlacualiztli huan tlachihualiztli, quinextia in xiuhca tlamantli. In tlamantli tlen tlapactli, quipiya in tlacualiztli, quinextia in xiuhca tlamantli. Miyaquiyotl tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli.

In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli. Miyac tlamantli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli. In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli.

  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.

In Tlamantli Tlen Quipiya in Tlacualiztli: In Tlalli Tlapactli

In tlamantli tlen quipiya in tlacualiztli, quinextia in totoncayotl huan in yecnemiliztli. Miyac tlamantli tlen quipiya in tlacualiztli quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli huan in tlapalticayotl. In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli quipiya in achi tlamantli, quinextia in xiuhca tlamantli huan in tlamahuichihualiztli.

  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.

In Tlacualiztli Tlen Tlapactli: In Yancuic Tlapohualli

In tlacualiztli tlen tlapactli, quinextia in yancuic tlamantli. Miyac tlamantli tlen quipiya in tlacualiztli quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli. In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli.

In tlacualiztli tlen quipiya tlalli tlapactli, quinextia xiuhca tlamantli. Miyac tlamantli tlen quipiya tlalli tlapactli, quinextia xiuhca tlamantli. In tlacualiztli tlen quipiya tlalli tlapactli, quinextia xiuhca tlamantli.

  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
  • In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.
In Chicahualiztli Itech Tlacualiztli: Tlamantli Huan Tlacualiztli
TlamantliTlacualiztliChicahualiztliTlapohualli
In xinachtliMiyacMiyac100%
In tlacualiztliMiyacMiyac95%
In tlacualiztliMiyacMiyac90%
In tlacualiztliMiyacMiyac85%

Source: The Vegan Society, 2023

30%
In tlacualiztli tlen quipiya in chicahualiztli
World Health Organization, 2022
25%
In tlacualiztli tlen quipiya in tlacualiztli
Centers for Disease Control and Prevention, 2023
15%
In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli
European Food Safety Authority, 2021

“In tlacualiztli tlanelhuayotl quipiya in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli, in tlalli tlapactli huan in tlalli tlapactli.”

— Tlamatiliztli ipan tlacualiztli

Tlahtlanilistli tlen mochīhua miakpa

¿Kenin momatilizque in tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli?
In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli quipiya miyac tlamantli. Inin tlacualiztli quipiya in tlacotl huan in xochitl, quinextia in xiuhca tlamantli, in cuahuitl huan in etl.
¿Tleca cualli in tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli?
In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli huan in tlamahuichihuani panyolicatzi. Inin tlacualiztli quipiya in tlalli tlapactli huan quinextia in xiuhca tlamantli, in tlen quipiya in tlalli tlapactli.
¿Kenin quipalehuia in yolotl in tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli?
In tlacualiztli tlen quipiya in tlalli tlapactli, quinextia in xiuhca tlamantli huan in yecnemiliztli. Inin tlamantli quipalehuia in yolotl, quinextia in tlamahuichihuani tlamantli huan in tlacahualiztli.

Ixtlamachili uan tlaxikayotl

  1. Poore & Nemecek — Science: reducing food's environmental impacts through producers and consumers
  2. Our World in Data — Environmental impacts of food production
  3. Academy of Nutrition and Dietetics — Position on vegetarian and vegan diets
  4. FAOSTAT — Livestock and food production data
  5. The Vegan Society — Nutritional Information on Vegan Diets, 2023
  6. World Health Organization — Global Status Report on Noncommunicable Diseases, 2022
  7. Centers for Disease Control and Prevention — National Health and Nutrition Examination Survey, 2023
  8. European Food Safety Authority — Dietary Reference Values for nutrients, 2021