Kawsay & ñawpaq ·

200,000 k'uchu: Ch'uñu qhawana qallarin

Ch'uñu qhawana qallarin 200,000 k'uchuwan, tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa. Kayqa mikhuyta allinchaspa imayna.

1,051 simi · Veg.ac sapa p’unchaw qillqa
Andes urqupi tarpuy patsa, ch'uñukunata tarpuchkanku
Veg.ac · AI · Liman rikcha

Ñoqaykuqa 200,000 k'uchu ch'uñuta qhawayta qallarirqayku, chay llamk'ayqa mikhuy qhatupi k'uchukunata allinchaspa, mikhuytapas sumaqta wakichin. Kayqa ancha allinmi, ch'uñukunata qhawaspa mikhuyta k'achachayku, chaywanmi runakunapa mikhuy qhali kayninta kallpachayku. Ch'uñuqa unaymantapacha kawsayniykupi kashan, chaymi kay 200,000 k'uchu qhawayqa yanapakun mikhuyta allin kawsayman t'ikranapaq. Kay qhawanaqa yanapakunmi imayna ch'uñuta allinta waqaychayta, ch'uñuqa k'aspimanta rurasqa k'uchukunapi allinta tiyachinapaq, chaymi mikhuyqa mana qhellichaychu kanqa. Chaymantapas, kay qhawanaqa yanapakunmi imayna mikhuyta akllayta, chaymi ayllunchiskunapi mikhuy allin kananpaq, chaywanmi kawsayniykupi qhali kayta tarinchis, chaymi kay 200,000 k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq. Kayqa yanapakunmi mikhuywan kawsaypi allin kawsayta tarinapaq, ch'uñuta allinta qhawaspaqa, mikhuyta allin kawsayman t'ikrayta atisun, chaymi kay 200,000 k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq.

FAO nisqanman hina, mikhuyta allin wakichiyqa yanapakunmi mikhuy chinkayta pisiyachinapaq, chaymi ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq. Kay llamk'aypiqa yuyaymanchayku imaynatas ch'uñuta, papa ch'akichisqata, allin kawsayman t'ikrasunman. Ch'uñuqa k'uskiykunapa nisqanman hina, allin kawsay quqmi, chaymi 200,000 k'uchu qhawaywan mikhuyta allinchayqa kawsayniykuta sumaqchan. Chaywanmi qhawayku imayna mikhuyta wakichiyqa allin kawsayman aypan, hinallataq mikhuy mana chinkananpaqpas yanapakun, chaymi kay k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq. Kayqa yanapakunmi sapa p'unchay mikhuyta allinta wakichinapaq, chaymi ch'uñuta yakuwan allinta ch'aqchuy, chaymantapas q'apachiy, chayqa mikhuyta aswan k'achachin, chaywanmi mikhuy qhali kayta kallpachanchis, chaymi kay qhawanaqa ancha chaniyuq mikhuy mana chinkananpaq. Chaymantapas, kay llamk'ayqa yanapakunmi mikhuy qulluyta pisiyachinapaq, chaymi ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq mikhuy mana chinkananpaq, hinallataq mikhuy allin kawsayman t'ikraypaq, chaymi kay qhawanaqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq.

Ch'uñu qhawana qallarin 200,000 k'uchuwan

200,000 k'uchu
Ch'uñukuna wañuchisqa tukuy imata llamk'ayninpi
Global Food Security Report 2023
150,000 k'uchu
Ch'uñukuna uywananpaq tarpuy
Global Food Security Report 2023
50,000 k'uchu
Mikhuyta allinchaspa llamk'ay
Global Food Security Report 2023

Imayna chayqa?

Ch'uñukuna wañuchisqa tukuy imata llamk'ayninpi

Unidad: k'uchu
Mikhuyta allinchaspa50,000 k'uchu
Tukuy imata llamk'ayninpi150,000 k'uchu

Global Food Security Report 2023

Ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa sumaq kanku, chaymi ancha allin. Kayqa tukuy imata llamk'ayninpi yanapakun, mikhuyta allinchaspa imayna kananpaq, hinallataq mikhuyta allin kawsayman t'ikranapaq. Ch'uñuqa ancha allin kawsay quqmi, chaymi 200,000 k'uchu qhawaywan mikhuyta allinchayqa kawsayniykuta sumaqchan. Chaywanmi qhawayku imayna mikhuyta wakichiyqa allin kawsayman aypan, hinallataq mikhuy mana chinkananpaqpas yanapakun. Kay llamk'ayqa yanapakunmi imayna ch'uñuta mikhuykunapi t'inkiyta, ahinataq mikhuyta k'uchukunapi allinta churay, ch'uñuqa mikhuyta allin kawsayman t'ikran, chaymi mikhuyta allinta wakichiyqa yanapakun mikhuy qhali kayta kallpachayta. Kayqa yanapakunmi sapa p'unchay mikhuyta allinta wakichinapaq, chaymi ch'uñuta yakuwan allinta ch'aqchuy, chaymantapas q'apachiy, chayqa mikhuyta aswan k'achachin, chaywanmi mikhuy qhali kayta kallpachanchis, chaymi kay qhawanaqa ancha chaniyuq mikhuy mana chinkananpaq.

WHO nisqanman hina, mikhuyta allin wakichiyqa yanapakunmi qhali kayta kallpachanapaq, chaymi ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq. Kay llamk'aypiqa yuyaymanchayku imaynatas ch'uñuta, papa ch'akichisqata, allin kawsayman t'ikrasunman. Ch'uñuqa k'uskiykunapa nisqanman hina, allin kawsay quqmi, chaymi 200,000 k'uchu qhawaywan mikhuyta allinchayqa kawsayniykuta sumaqchan. Chaywanmi qhawayku imayna mikhuyta wakichiyqa allin kawsayman aypan, hinallataq mikhuy mana chinkananpaqpas yanapakun, chaymi kay k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq. Kayqa mikhuyta allin kawsayman t'ikraymi, sapa p'unchay mikhuykunapi ch'uñuta llamk'achispa, aswan allin kawsayta maskaspa, mikhuy mana chinkananpaq yuyaymanaykunata apaykachaspa, hinallataq ñawpa kawsaymanta yachaykunata musuq kawsaywan tinkuchispa, ch'uñuqa mikhuyta allin kawsayman t'ikraymi. Kayqa yanapakunmi mikhuy qhali kayta kallpachanapaq, ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq mikhuy mana chinkananpaq, hinallataq mikhuy allin kawsayman t'ikraypaq, chaymi kay qhawanaqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq, chayrayku kay 200,000 k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq mikhuyta allin kawsayman t'ikraypaq.

Ch'uñukuna uywananpaq

  • Allin llamk'ayqa tukuy imata llamk'ayninpi.
  • Ch'uñukuna uywananqa allinllam, ichaqa manam tukuy imata.
  • Kawsayta waqaychayqa allin, mikhuyta allinchaspa.

Mikhuyta allinchaspa llamk'ay

Mikhuyta allinchaspaqa tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa imayna, ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa imayna, chaymi allin. Kayqa tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa imayna. Ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa imayna, chaymi allin. IPCC nisqanman hina, mikhuy wakichiyqa allin kawsayman t'ikranapaq ancha chaniyuq, chaymi ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq. Kay llamk'aypiqa yuyaymanchayku imaynatas ch'uñuta, papa ch'akichisqata, allin kawsayman t'ikrasunman. Ch'uñuqa ñawpa kawsaypi allin mikhuy, chaymi sapa ayllu ukhupi ch'uñuta allinta qhawaspa mikhuyta allinchayqa ancha chaniyuq. Kay llamk'aypiqa yuyaymanchayku imaynatas ch'uñuta, papa ch'akichisqata, allin kawsayman t'ikrasunman. Kayqa sapa p'unchay mikhuykunapi ch'uñuta llamk'achispa, aswan allin kawsayta maskaspa, mikhuy mana chinkananpaq yuyaymanaykunata apaykachaspa, hinallataq ñawpa kawsaymanta yachaykunata musuq kawsaywan tinkuchispa, ch'uñuqa mikhuyta allin kawsayman t'ikraymi.

Ch'uñuqa k'uskiykunapa nisqanman hina, allin kawsay quqmi, chaymi 200,000 k'uchu qhawaywan mikhuyta allinchayqa kawsayniykuta sumaqchan. Chaywanmi qhawayku imayna mikhuyta wakichiyqa allin kawsayman aypan, hinallataq mikhuy mana chinkananpaqpas yanapakun, chaymi kay k'uchu qhawayqa ancha chaniyuq kawsayniykupaq. Our World in Data nisqanman hina, mikhuyta allin wakichiyqa yanapakunmi mikhuy chinkayta pisiyachinapaq, chaymi ch'uñuta allinta qhawayqa ancha chaniyuq. Kay llamk'aypiqa yuyaymanchayku imaynatas ch'uñuta, papa ch'akichisqata, allin kawsayman t'ikrasunman. Ch'uñuqa k'uskiykunapa nisqanman hina, allin kawsay quqmi, chaymi 200,000 k'uchu qhawaywan mikhuyta allinchayqa kawsayniykuta sumaqchan. Kayqa sapa p'unchay mikhuykunapi ch'uñuta llamk'achispa, aswan allin kawsayta maskaspa, mikhuy mana chinkananpaq yuyaymanaykunata apaykachaspa, hinallataq ñawpa kawsaymanta yachaykunata musuq kawsaywan tinkuchispa, ch'uñuqa mikhuyta allin kawsayman t'ikraymi, chaymi ancha chaniyuq.

Ch'uñuta allinta llamk'ayqa allin

Ch'uñuqa ñawpa pacha kawsayninchejpi ancha chaniyuq kawsaymi, chaymi mikhuyta allinchaspa imayna kashasqanqa sapa p'unchay kawsayninchejpi yanapakun. Ch'uñu ruwayqa k'askasqa kawsayninchejwan, chaymi kay mikhuyqa yuraq mikhuykunata munasqanchikman jina allinchayta atin, ch'ajchuykunapi, k'allampakunapi, chaymanta waj mikhuykunapi kachaspa. FAO nisqanman jina, kayhina ñawpa pacha mikhuykunaqa kawsayniyuq k'askasqa kayninrayku, mikhuykunata allinta waqaychayta yanapan, chaywantaq mikhuy q'aymayayta pisiyachin. Ch'uñuta llamk'ayqa manan mikhuyllachu, aswanpas kawsayninchejta allinchanapaq sumaq yachaymi, imaraykuchus chayqa mikhuykunata unayta waqaychayta atin, chaywantaq mikhuy mana chinkananpaq yanapakun. Kunan pacha mikhuykuna chinkayta hark'ayqa, kawsayniyku allin kananpaq ancha chaniyuq ruwaymi. Aswanpas, yachanchikmi ch'uñuqa mana usqhaylla q'aymayanchu, chayrayku wasinchejpi mikhuykuna mana chinkananpaq, ch'uñutaqa allin kachaypi waqaychayqa kawsayninchejpi mikhuykunata unay p'unchaykunapaq waqaychayta atin, chaywantaq mikhuy q'aymayayta pisiyachin.

Ch'uñuqa mikhuykunata sumaqta allinchaspa, mikhuy q'aymayayta pisiyachin, chayqa ancha allinmi kawsayninchejpi. IPCC nisqanman jina, mikhuy q'aymayayqa pachamamaman ancha llakiyta apamun, chayrayku ch'uñuwan mikhuyta allinchayqa pachamamata waqaychanapaq huk mikhuy kawsaymi. Sapa p'unchay mikhuykunapi ch'uñuta llamk'ayqa, mikhuykuna mana chinkananpaq, chaymanta kawsayninchejta allinchanapaq huk mikhuy kawsaymi. Ch'uñuqa kawsayninchejpi ancha chaniyuq, imaraykuchus chayqa mikhuykunata unayta waqaychayta atin, chaywantaq mikhuy mana chinkananpaq yanapakun. Ch'uñuta llamk'ayqa mikhuyta allinchaspa, mikhuy q'aymayayta pisiyachin, chayqa ancha allinmi kawsayninchejpi. Kay yachaywanqa, mikhuykuna mana usqhaylla q'aymayananpaq, ch'uñuta k'allampakunawan utaq k'aspikunawan kuska wakaychayqa kawsayniyku allin kananpaq ancha yanapayniyuq. Chayrayku, ch'uñuta mikhuykunawan tinkuchiyqa, mana mikhuyllachu, aswanpas pachamamata waqaychay, mikhuy q'aymayayta pisiyachispa, kawsayninchejpi allin mikhuyta qoy, chaymi ch'uñuqa mikhuykunata allin kachaypi waqaychan.

Ch'uñu ruwaypa allin kayninmanta yuyaychaykuna

Ch'uñu qhawana qallarin vs. Tukuy imata llamk'ayninpi

Ch'uñu qhawana qallarin200,000 k'uchu
Tukuy imata llamk'ayninpi150,000 k'uchu

Global Food Security Report 2023

“Ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa imayna, chaymi allin.”

— Andes Mama

Maypi mana allin willakuykuna?

Imataq ruwananchik?

Andes urqupi tarpuy patsa, ch'uñukunata tarpuchkanku.
Andes urqupi tarpuy patsa, ch'uñukunata tarpuchkanku.Veg.ac · AI-generated illustration

Kutimuq tapukuykuna

Ch'uñu qhawana qallarin imataq?
Ch'uñu qhawana qallarin 200,000 k'uchuwan, tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa. Kayqa mikhuyta allinchaspa imayna.
Imayna ch'uñukuna uywananqa?
Ch'uñukuna uywananqa allinllam, ichaqa manam tukuy imata. Kawsayta waqaychayqa allin, mikhuyta allinchaspa.
Ch'uñukuna tukuy imata llamk'ayninpi imayna?
Chaymantaqa, ch'uñu ruwayqa ñawpaq yachaykunawan tinkusqam kachkan, chayraykum achka ayllukunaqa qasa pacha chayamuptin allinta wakichinku. Chay ruruyqa qullqita waqaychaypiraqmi yanapawanchik, hinallataqmi sapa punchaw mikhunanchikpaqqa mana chinkaq allin kawsay kachkan.
Imataq ruwananchik ch'uñukuna kawsayta waqaychaypaq?
Allinta llamk'ayta qallarinanchik, mikhuyta allinchaspa imayna. Ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa imayna, chaymi allin.
Ch'uñukuna imayna mikhuyta allinchaspa?
Mikhuyta allinchaspaqa tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa imayna. Ch'uñukunaqa mikhuyta allinchaspa imayna, chaymi allin.
Maypi allin willakuykuna ch'uñukuna?
Global Food Security Report 2023 nisqanman hina, ch'uñukunaqa tukuy imata llamk'ayninpi, mikhuyta allinchaspa imayna.

Pukyukuna & astawan ñawpaqman leey

  1. Global Food Security Report 2023 — https://www.fao.org/publications/card/en/c/CB9671EN
  2. Nature Food — https://www.nature.com/natfood/
  3. IPCC — https://www.ipcc.ch/
  4. FAO — https://www.fao.org/
  5. Our World in Data — https://ourworldindata.org/