¿Saberás de papa, quinua y k'awchi?

¿Imaynatá yachanki hanan patsa suyumanta mikhunata? Kay quizqa yanapasonki yachayta imaynatachá papakuna, kinuwakuna, kañiwakuna, tarpuykuna, uywakunapa ima rurayninkunapas allinta hap'in pachata. Chayqa yanapawanchik allinta mikhunapaq, pacha allinta hap'iq.

1. ¿Imaynataq papakuna, kinuwakunapas allinta hap'inku pachata?

Askha runakunaqa yuyanku papakuna, kinuwakunapas askha yakuwan tarpusqa kasqanta, hinallataq askha uchuta hap'iqta.

Hanan patsa suyumanta tarpuykuna, astawanqa papakuna, kinuwakunapas, mana askha yakuwan tarpusqakuna. Chaykunataqa mana askha uchuta hap'iqchu, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu.

2. ¿Imaynataq uywakunata wachayqa allinta hap'in pachata?

Askha runakunaqa yuyanku uywakunata wachayqa allinta hap'isqanta pachata, astawanqa kawsay materialkunata allinta hap'isqanta.

Uywakunata uywayqa allinta yanapan pachata, astawanqa kawsay materialkunata allinta waqaychasqanrayku.

3. ¿Ima llamk'aytaq allin kachkan hanan patsa suyuman?

Askha runakunaqa yuyanku llamk'ayqa allin kachqanta tukuykunapaq, astawanqa uywakunata wachayqa allin kachqanta tukuykunapaq.

Allin llamk'ayqa allinta hap'in pachata, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa uywakunata wachaywanqa mana hayk'aqpas hayk'ayta hap'inqachu.

• Tarpuykuna allinta hap'iq pachata.
• Mana askha uywakunata wachay.
• Tukuyta mikhunata allinta hap'iq.
• Pachata allinta hap'iq llamk'aykuna.

4. ¿Imaynataq mikhunanchikqa allinta hap'in pachata?

Askha runakunaqa yuyanku mikhunanchikqa mana askha hap'isqanta pachata, astawanqa mikhunanchikqa mana askha hap'isqanta pachata.

Mikhunanchikqa allinta hap'in pachata, astawanqa mikhunanchikqa allin kawsayta quwanchik. Chayraykum allpanchikqa qispichin mikhuykunata, chaykunataqa sumaqta tarpunanchik.

5. ¿Imaynataq allinta yachaspa mikhunanchikqa yanapawanchik?

Askha runakunaqa yuyanku allinta yachaspa mikhunanchikqa mana askha yanapasqanta, astawanqa allinta yachaspa mikhunanchikqa mana askha yanapasqanta.

Allinta yachaspa mikhunanchikqa tukuyta yanapan, astawanqa allinta yachaspa mikhunanchikqa tukuyta yanapasqanta. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa mikhunanchikqa tukuyta yanapasqanta. Chayqa allinta hap'in pachata, astawanqa mikhunanchikqa tukuyta yanapasqanta.

“Ñuqanchikpa mikhunanchikqa pacha allinta hap'in. Allinta yachaspa mikhunanchikqa tukuyta yanapan.”

Imaynataq qanqa?

1. 5/5: ¡Hatun yachaq! Tukuyta allinta yachanki.
2. 3-4/5: Allinta yachanki. Astawan yachayta atinki.
3. 1-2/5: Mana askha yachanki. Yachayta qallariy.
4. 0/5: Yachayta qallariy. Astawan yachayta atinki.

Chaqruy mikhuykuna: Yura mikhuykunapa kallpan

Kunan pacha yachaykunam rikuchin, mikhuykuna t'inkisqa kasqanqa manam unay ñawpaqmantachu, aswanpas hamuq pachapaqmi. Yura mikhuykunata akllayqa manam ch'ullallachu, aswanpas allin kawsaypa qallariyninmi. Kaypi qhawarisunchik imaynatam mikhuykuna kawsayta tikran.

• Kinuwaqa 9% aswan achka proteínata qun k'ullu mikhuykunamanta.
• Papakunaqa 30% aswan pisita yakuta mañanku huk mikhuykunamanta.
• K'awchiqa allinmi ch'aki pachapi wiñananpaq.

Allin kawsaypa yupaychaynin

Mikhuykunapa qhali kayninqa pachamama kawsaymantam hamun. Kaypi qhawarina imaynatam sapa mikhuy ruruy pachamaman chayan.

“Allin mikhuyqa manam mikhuyllachu, aswanpas pachamamawan rimanakuymi.”