Apu Yachaqpa Yachachisnin: Papa Misk'ikunata Ruway
Apu yachaqpa yachachisnin, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq.

Kay punchawqa, apu yachaqpa yachachisninmi, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq. Apu yachaqqa willawan imaynatas wawakunaqa allinta llamiyta, maylliyta, qhawariyta yachachun, tukuytaq allin mikhunata ruwanankupaq. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi.
¿Imataq kay "Papa Misk'ikuna" Ruway?
Apu yachaqqa ninmi, "Papaqa hatun mikhunami kayninchikpi. Tukuy imata ruwayta atin: sopa, p'asña, jallpa, ima. Wawakunapaqqa allinmi, imaraykuchus kawsayta allinta qun. Kay ruwayqa manchachikuytawan, uywariytawanmi, imaraykuchus wawakunaqa tukuy imata yachachkanku, paykunaqa tukuy imata ruwananku, tukuytaq allin mikhunata ruwananku." Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi.
Kamachiy 1: Allinta Llamiy
Apu yachaqqa ninmi, "Ñawpaqtaqa, tukuy imata allinta llamiyta yachachiy, chayqa allin llamk'aymi. Papataqa allinta llamiy, chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta llamiyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

“Papaqa hatun mikhunami kayninchikpi. Tukuy imata ruwayta atin.”
Kamachiy 2: Maylliyqa Allinmi
Chaymantataq, apu yachaqqa ninmi, "Maylliyqa allinmi, tukuy imata allinta ruwanapaq. Papataqa allinta maylliy, chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta maylliyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."
- Papata allinta maylliy, mana urquykunata saqey.
- Chaymantaqa, papataqa allinta p'itay, imaymanata ruwanaykipaq.
- Chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq.
Rikuy, Imaynatas Ruwankichik
Apu yachaqqa ninmi, "Chaymantataq, allinta qhawariy. Imaynatas papataqa allinta ruwanki. Chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta qhawariyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."
Papa Manta Ruwasqa Misk'ikuna
Apu Yachaqpa Yachachisnin, 2023
Papa Misk'ikuna: Kimsantin Kamachikuykuna
- Papa Jallpa: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.
- Papa Sopa: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.
- Papa P'asña: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.
Chikallamanta Tarpusqa Misk'ikuna
Apu yachaqqa ninmi, "Chikallamanta tarpusqa mikhunata mikuyqa allinmi. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Imaraykuchusqaqa allinmi kawsayta allinta hap'iqayta yanapan. Kawsayqa allin mikhunawanmi. Papaqa allinmi kayninchikpi, imaraykuchusqaqa allinmi imaymana kaqkunata qun."
Familiapaq Allin Kawsay
Apu yachaqqa ninmi, "Kay ruwayqa allinmi, tukuy familiapaq. Wawakunaqa tukuy imata yachachkanku, paykunaqa tukuy imata ruwananku, tukuytaq allin mikhunata ruwananku. Kusi kawsaypaqqa familiaykiwan kuska ruwayqa allinmi. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."
Apu Yachaqpa Yachachisnin: Yachayta Yupaychay
Kayqa apu yachaqpa yachachisninmi, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq. Kimsantin kamachikuykuna kachkan: allinta llamiy, maylliy, allinta qhawariy. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi. Yachayta yupaychay, imaraykuchusqaqa allinmi kawsayta allinta hap'iqayta yanapan.
Frequently asked questions
Wawakunapaq allin papa mikhunata ruwayqa imaynatataq?
Papa mikhunata ruwanapaqqa imataq allin?
Imaynatas wawakunataqa allinta llamiyta yachachinichik?
Chikallamanta tarpusqa mikhunata mikuyqa allinmi?
Papa mikhunata ruwanapaqqa imataq allin?
Kusi kawsaypaqqa imataq allin?
Sources & further reading
- FAO — Food and Agriculture Organization of the United Nations
- WHO — World Health Organization
- Nature Food — Nature Food
- IPCC — Intergovernmental Panel on Climate Change