family-life ·

Apu Yachaqpa Yachachisnin: Papa Misk'ikunata Ruway

Apu yachaqpa yachachisnin, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq.

422 simi · Veg.ac sapa p’unchaw qillqa
Chikallamanta tarpusqa papa p'anqayuq, wachuchisqa wawaqa mayta kusikun.
Veg.ac · AI-generated illustration

Kay punchawqa, apu yachaqpa yachachisninmi, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq. Apu yachaqqa willawan imaynatas wawakunaqa allinta llamiyta, maylliyta, qhawariyta yachachun, tukuytaq allin mikhunata ruwanankupaq. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi.

¿Imataq kay "Papa Misk'ikuna" Ruway?

Apu yachaqqa ninmi, "Papaqa hatun mikhunami kayninchikpi. Tukuy imata ruwayta atin: sopa, p'asña, jallpa, ima. Wawakunapaqqa allinmi, imaraykuchus kawsayta allinta qun. Kay ruwayqa manchachikuytawan, uywariytawanmi, imaraykuchus wawakunaqa tukuy imata yachachkanku, paykunaqa tukuy imata ruwananku, tukuytaq allin mikhunata ruwananku." Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi.

70%
Papa Manta Yachasqa Mikunata Mikuy
95%
Wawakunapaq Allin Mikuy

Kamachiy 1: Allinta Llamiy

Apu yachaqqa ninmi, "Ñawpaqtaqa, tukuy imata allinta llamiyta yachachiy, chayqa allin llamk'aymi. Papataqa allinta llamiy, chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta llamiyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

Wachuchisqa wawaqa mayta kusikun, papata maylliyta yachachkaptin.
Wachuchisqa wawaqa mayta kusikun, papata maylliyta yachachkaptin.Veg.ac · AI-generated illustration

Papaqa hatun mikhunami kayninchikpi. Tukuy imata ruwayta atin.

Apu Yachaq

Kamachiy 2: Maylliyqa Allinmi

Chaymantataq, apu yachaqqa ninmi, "Maylliyqa allinmi, tukuy imata allinta ruwanapaq. Papataqa allinta maylliy, chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta maylliyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

  • Papata allinta maylliy, mana urquykunata saqey.
  • Chaymantaqa, papataqa allinta p'itay, imaymanata ruwanaykipaq.
  • Chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq.

Rikuy, Imaynatas Ruwankichik

Apu yachaqqa ninmi, "Chaymantataq, allinta qhawariy. Imaynatas papataqa allinta ruwanki. Chayqa allin mikhunata ruwanapaq. Wawakunaqa allinta qhawariyta yachachun, chayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

Papa Manta Ruwasqa Misk'ikuna

Unit: %
Papa Jallpa40
Papa Sopa30
Papa P'asña20
Huk Misk'ikuna10

Apu Yachaqpa Yachachisnin, 2023

Papa Misk'ikuna: Kimsantin Kamachikuykuna

  1. Papa Jallpa: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.
  2. Papa Sopa: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.
  3. Papa P'asña: Papataqa allinta p'itay, chaymantaqa mayta k'apariy, chaytaq k'aspichay. Chaytaqa allinta k'apariy, allinta k'aspichay, chayqa allin mikhunata ruwanapaq.

Chikallamanta Tarpusqa Misk'ikuna

Apu yachaqqa ninmi, "Chikallamanta tarpusqa mikhunata mikuyqa allinmi. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Imaraykuchusqaqa allinmi kawsayta allinta hap'iqayta yanapan. Kawsayqa allin mikhunawanmi. Papaqa allinmi kayninchikpi, imaraykuchusqaqa allinmi imaymana kaqkunata qun."

85%
Chikallamanta Tarpusqa Mikuy
98%
Wawakunapaq Allin Mikuy

Familiapaq Allin Kawsay

Apu yachaqqa ninmi, "Kay ruwayqa allinmi, tukuy familiapaq. Wawakunaqa tukuy imata yachachkanku, paykunaqa tukuy imata ruwananku, tukuytaq allin mikhunata ruwananku. Kusi kawsaypaqqa familiaykiwan kuska ruwayqa allinmi. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

Apu Yachaqpa Yachachisnin: Yachayta Yupaychay

Kayqa apu yachaqpa yachachisninmi, imaynatas wawakunaqa manchachikuytawan, uywariytawan, sumaq papa misk'ikunata ruwanankupaq. Kimsantin kamachikuykuna kachkan: allinta llamiy, maylliy, allinta qhawariy. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq, imaraykuchus kawsayqa allin mikhunawanmi. Yachayta yupaychay, imaraykuchusqaqa allinmi kawsayta allinta hap'iqayta yanapan.

Frequently asked questions

Wawakunapaq allin papa mikhunata ruwayqa imaynatataq?
Apu yachaqqa ninmi, wawakunapaq allin papa mikhunata ruwayqa manchachikuytawan, uywariytawan. Allinta llamiy, maylliy, qhawariy. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq.
Papa mikhunata ruwanapaqqa imataq allin?
Papaqa allin mikhunami, tukuy imata ruwayta atin: sopa, p'asña, jallpa, ima. Wawakunapaqqa allinmi, imaraykuchus kawsayta allinta qun.
Imaynatas wawakunataqa allinta llamiyta yachachinichik?
Apu yachaqqa ninmi, "Ñawpaqtaqa, tukuy imata allinta llamiyta yachachiy, chayqa allin llamk'aymi. Papataqa allinta llamiy, chayqa allin mikhunata ruwanapaq."
Chikallamanta tarpusqa mikhunata mikuyqa allinmi?
Arí, apu yachaqqa ninmi, "Chikallamanta tarpusqa mikhunata mikuyqa allinmi. Kayqa allin llamk'aymi, tukuy familiapaq. Imaraykuchusqaqa allinmi kawsayta allinta hap'iqayta yanapan."
Papa mikhunata ruwanapaqqa imataq allin?
Papaqa allin mikhunami, tukuy imata ruwayta atin: sopa, p'asña, jallpa, ima. Wawakunapaqqa allinmi, imaraykuchus kawsayta allinta qun.
Kusi kawsaypaqqa imataq allin?
Apu yachaqqa ninmi, "Kusi kawsaypaqqa familiaykiwan kuska ruwayqa allinmi. Mana llakikunachu, allinta ruwaspaqa allinmi."

Sources & further reading

  1. FAOFood and Agriculture Organization of the United Nations
  2. WHOWorld Health Organization
  3. Nature FoodNature Food
  4. IPCCIntergovernmental Panel on Climate Change