Uywap hayniynin ·

¿Imanallam llamk'achkan wiñaykawsaypaq?

Maskaykunapi tukuy imaymanata rikuy, uywakuna mana muchunankupaq. Kaypi yachasun imaynata yanapakusqanta.

627 simi · Veg.ac sapa p’unchaw qillqa
Andean warmaypaq k'anchay k'anchay imaymana
Veg.ac · AI-generated illustration

Chay imaymana llamk'aykunaqa wiñaykawsaypaqmi. Llamk'aykunapi uywakuna mana muchunankupaqmi yanapakun, runakunaqtaq yachayninta astawan k'anchachin. Kay qhawarisqa imaymanaqa sumaqta yanapakun imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

¿Imanallam llamk'achkan wiñaykawsaypaq?

Kay imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Ñawpaqtaqa, imaymana llamk'aypi uywakunata llamk'achirqanku, ichaqa kunanqa imaymana imaymana llamk'aykuna tiyanmi. Kaykunaqa astawan allin, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

500,000
Chay imaymana llamk'aypi llamk'achisqa uywakuna
European Centre for the Validation of Alternative Methods (ECVAM)
90%
Imaymana llamk'aypi llamk'achisqa uywakuna
The Humane Society of the United States

¿Imanallam imaymana llamk'aykuna?

Imaymana llamk'aykunaqa achkha llamk'aykuna imaymana yachayniyuqmi. Kaykunataqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

  • In vitro llamk'ay: Kayqa imaymana yachaykunapi imaymana llamk'aykunata llamk'achin.
  • In silico llamk'ay: Kayqa imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta llamk'achin.
  • Human microdosing: Kayqa imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta llamk'achin.

In vitro llamk'ay: Yachaypi kawsay mana uywakunata llamk'achispa.

In vitro llamk'ayqa imaymana imaymana yachaykunata llamk'achin, imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Imaymana yachaypi imaymana llamk'ayqa imaymana yachaykunata llamk'achin.
Imaymana yachaypi imaymana llamk'ayqa imaymana yachaykunata llamk'achin.Wikipedia · Cell culture

In silico llamk'ay: Computadora yanapakuy imaymana yachayta mask'aqkunapaq.

In silico llamk'ayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Imaymana llamk'aykuna imaymana yachaypi

In vitro70 %
In silico20 %
Human microdosing10 %

Imaymana yachaypi imaymana llamk'aykuna imaymana yachayta mask'aqkunaqa kaykunata llamk'achin. Fuente: PETA Science Consortium International.

¿Imanallam chay imaymana llamk'aykunaqa allin?

Chay imaymana llamk'aykunaqa astawan allinmi imaymana llamk'aykunamanta. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Astawan allin imaymana llamk'ay

Imaymana llamk'aykunaqa astawan allinllam imaymana llamk'aykunamanta. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

“Imaymana llamk'aykunaqa astawan allinllam imaymana llamk'aykunamanta, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.”

— Dr. Inti Huanca, Yachay Kuraq

¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa yanapakun?

Chay imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Imaymana llamk'ayqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata.
Imaymana llamk'ayqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata.Veg.ac · AI-generated illustration

Allin llamk'ay imaymana yachaypi

Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa astawan allin?

Imaymana llamk'aykunaqa astawan allinllam imaymana llamk'aykunamanta. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

  1. Astawan allin imaymana llamk'ay.
  2. Astawan allin llamk'ay.
  3. Astawan allin imaymana llamk'ayta apamun.
  4. Astawan allin yachayta mask'aqkuna.

Pachamamata rikuy imaymana llamk'aypi

Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi pachamamata wajayninpaq. Imaymana llamk'ayqa mana nishqanta urquykunata, mayukunata, yawarkunata imaymanata dañachinchu. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun. Kay imaymanaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Imaymana llamk'ayqa yanapakunmi pachamamata wajayninpaq.
Imaymana llamk'ayqa yanapakunmi pachamamata wajayninpaq.Veg.ac · AI-generated illustration

Chay imaymana llamk'aypaq CO2 emissiones

Imaymana llamk'ay1.5 kg CO2e/hora
Imaymana llamk'ay (uywakunawan)5.2 kg CO2e/hora

Imaymana llamk'ayqa astawan allinllam pachamamata wajayninpaq. Fuente: Our World in Data.

¿Imanallam imaymana llamk'ayqa kallpanchan?

Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.

Frequently asked questions

¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa? ¿Imanallam llamk'achkan?
Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna.
¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa allin?
Imaymana llamk'aykunaqa astawan allinllam imaymana llamk'aykunamanta. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun.
¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa yanapakun?
Chay imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna.
¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa astawan allin?
Imaymana llamk'aykunaqa astawan allinllam imaymana llamk'aykunamanta. Kayqa astawan allinllam, astawan allin llamk'ay, astawan allin imaymana llamk'ayta apamun.
¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa pachamamata wajayninpaq?
Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi pachamamata wajayninpaq. Imaymana llamk'ayqa mana nishqanta urquykunata, mayukunata, yawarkunata imaymanata dañachinchu.
¿Imanallam imaymana llamk'aykunaqa kallpanchan?
Imaymana llamk'aykunaqa yanapakunmi imaymana yachayta mask'aqkunata, imaymana yachaypi allinllam llamk'ayta mask'aqkuna. Kayqa imaymana imaymana yachaykunapi imaymana llamk'ayta mask'aqkuna.

Sources & further reading

  1. ECVAM — European Centre for the Validation of Alternative Methods
  2. The Humane Society of the United States — The Humane Society of the United States
  3. PETA Science Consortium International — People for the Ethical Treatment of Animals (PETA)
  4. Our World in Data — Our World in Data