Quyllur llaqtapi llamkay: 7 punchaw llamk'ay plan
Quyllur llaqtapi llamkayta yachariy 7 punchawpi. Kawsayta allinchanapaq llamk'ay, mikhuyta allinchanapaq.

Quyllur llaqtapi llamkayta yachariy 7 punchawpi. Kay p'unchaykunaqa, imaynatas kawsayta allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta tarerqanki. Llaqtapi kawsayqa tukuy imaynatas hap'in: mikhuy, tarpuy, llamk'ay, ima. Kay planqa yanapasunki imaynataq allin llamk'ayta maskayta, chakinmanta, tarpuykunamanta, mikhuykunamanta ima.
Imatachá munaqanki
- Tarpuykuna: Papa, quinoa, kañiwa, tarpuykuna.
- Mikhuykuna: Kawsayta allinchanapaq mikhuykuna.
- Llamk'ay: Llaqtapi llamk'ayta maskay.
- Yachay: Runa simi yachaykunata maskay.
- Qullqi: Allin qullqi maskay.
Kunan punchaw: Pacha allinchanapaq llamk'ayta maskay
Kunan punchawqa, imaynataq pacha allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Yachayta maskay imaynatas llamk'ayniyki pachata mana millp'uchunchu. Llaqtapi imaynataq llamk'aykunaqa tiyan, chaykunata maskay. Chaki tarpuykuna, quinoa tarpuykuna, kañiwa tarpuykunaqa pachata yanqan.

Iskay punchaw: Mikhuyta allinchanapaq llamk'ay
Iskay punchawpiqa, imaynataq mikhuyta allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Llaqtapi mikhuykunaqa tukuy imaynatas hap'in: papa, tarpuykuna, kawsayta allinchanapaq mikhuykuna. Animalmanta mikhuyta p'itayqa pachata yanqan.
Mikhuykunap CO2e (kg) / persona / wata
Datos estimados para comparación. Fuente: Our World in Data (2023).
Kimsay punchaw: Llaqtapi llamk'ayta maskay
Kimsay punchawpiqa, imaynataq llaqtapi llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Llaqtapi llamk'ayqa tukuy imaynatas hap'in: tarpuy, llamk'ay, kawsayta allinchanapaq llamk'ay. Allin llamk'ayqa allin pachata yanqan.
“Allin llamk'ayqa pachata allinchan, runata allinchan, llaqtata allinchan.”
Allin llamk'ay maskana
- Chaki tarpuy llamk'ayta maskay.
- Quinoa tarpuy llamk'ayta maskay.
- Kañiwa tarpuy llamk'ayta maskay.
- Pachata allinchanapaq llamk'ayta maskay.
- Llaqtapi llamk'ayta maskay.
Tawa punchaw: Yachayta allinchanapaq llamk'ay
Tawa punchawpiqa, imaynataq yachayta allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Runa simi yachaykunaqa tukuy imaynatas hap'in: tarpuy, mikhuy, kawsay. Yachayta maskayqa allin pachata yanqan.
Pichqa punchaw: Qullqi allinchanapaq llamk'ay
Pichqa punchawpiqa, imaynataq qullqi allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Llaqtapi qullqiqa tukuy imaynatas hap'in: llamk'ay, tarpuy, mikhuy. Allin qullqi maskayqa allin pachata yanqan.
Mikhuykunap Runa Simi Qullqi (Soles) / kg
Precios estimados en mercados locales andinos. Fuente: Estimación propia basada en datos de mercado.
Suqta punchaw: Kawsayta allinchanapaq llamk'ay
Suqta punchawpiqa, imaynataq kawsayta allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Kawsayta allinchanapaq llamk'ayqa tukuy imaynatas hap'in: tarpuy, mikhuy, llamk'ay. Kawsayta allinchanapaq llamk'ayqa allin pachata yanqan.
Qanchis punchaw: Runa simi kawsayta allinchanapaq llamk'ay
Qanchis punchawpiqa, imaynataq runa simi kawsayta allinchanapaq llamk'ayta maskasqayki, chayta qallarisun. Runa simi kawsayqa tukuy imaynatas hap'in: tarpuy, mikhuy, llamk'ay, yachay. Kawsayta allinchanapaq llamk'ayqa allin pachata yanqan.
Imatachá rantiyta munaqanki
- Papa, quinoa, kañiwa.
- Tarpuykuna: Tarwi, chocho.
- Frutas de la región.
- Kawsayta allinchanapaq mikhuykuna.
- Llamk'ayta allinchanapaq imakuna.
Imaynatas astawan llamk'anki
Astawan yachaypaq
Kay planqa qallariynillam. Astawan yachayta maskay llamk'aymanta, tarpuykunamanta, mikhuykunamanta. Llaqtapi yachaqkunawan rimay, paykunaqa allin yachayniyuq kanku. FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) nisqanman hina, tarpuykuna allin pachata yanqan.
Sources & further reading
- Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) — fao.org
- Our World in Data — ourworldindata.org
- Andes Tarpuy Yachay — Internal publication reference
- Andes Yachay Suyu — Regional research institute