Uywap hayniynin ·

Añapa yachay: Milpaman rikch'akuqkunamanta

Añapa yachaykunata qhaway, milpamanta tukuy imata yachaspa, imaynatachus yanapawananchik.

324 simi · Veg.ac sapa p’unchaw qillqa
Andean warmikuna quinoa tarpusqanku
Veg.ac · AI-generated illustration

Chay simikuna, willakuykuna, yachachiykuna imaynatachus mikhuykunamanta, mayninqa mana allintachu yachanchik. Kay urqukunapi, maypi tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

Yachana 1: Milpamanta tukuy imata yachayqa mana allintachu.

Chay simikuna, willakuykuna, yachachiykuna imaynatachus mikhuykunamanta, mayninqa mana allintachu yachanchik. Kay urqukunapi, maypi tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

Tarpuykuna mikhuykuna

Unit: percent
Papa60 percent
Kinuwa25 percent
Maíz10 percent
Inchiku5 percent

FAO (2023)

Sapa punchaw mikhuyqa allin.

Sapa punchaw mikhuyqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

50%
Kawsayta allinchay
MINAGRI (2022)
70%
Tarpuyta allinchay
MINAGRI (2022)

Yachana 2: Añapa yachayqa mana allintachu.

Añapa yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

Alpakakuna tarpuy Andes urqukunapi, imaynataq kawsachkanku.
Kinuwa tarpuy maypi urqukunapi.Veg.ac · AI-generated illustration
  • Kinuwa: proteinata allinta quwanchik.
  • Papa: Carbohidrata allinta quwanchik.
  • Inchiku: Vitaminata allinta quwanchik.

“Añapa yachayqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.”

— Yachaqkuna

Mana yachasqanchikllachu.

Mana yachasqanchikllachu. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

Mikhuykunap yachaynin

Unit: g
Papa100 g
Kinuwa150 g
Queso80 g

USDA FoodData Central (2023)

Yachana 3: Añapa yachayqa allin.

Añapa yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

Ayllu tarpuy maypi urqukunapi.
Ayllu tarpuy maypi urqukunapi.Veg.ac · AI-generated illustration
  1. Tarpuyta allinchay.
  2. Mikhuyta allinchay.
  3. Kawsayta allinchay.
10%
Umachikuy
UNDP (2021)
90%
Tarpuyta yachay
UNDP (2021)

Yachana 4: Añapa yachayqa allin.

Añapa yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

  • Añapa yachayqa allin.
  • Milpamanta tukuy imata yachayqa allin.
  • Sapa punchaw mikhuyqa allin.

Yachana 5: Añapa yachayqa allin.

Añapa yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin. Chaymi kaypi, astawan yachayta maskhaspa, imaynatachus milpamanta tukuy imata yachayqa allin.

  • Kawsayta allinchay.
  • Tarpuyta allinchay.
  • Mikhuyta allinchay.

Frequently asked questions

Milpamanta tukuy imata yachayqa allintachu?
Arí, milpamanta tukuy imata yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.
Sapa punchaw mikhuyqa allintachu?
Arí, sapa punchaw mikhuyqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.
Añapa yachayqa allintachu?
Arí, añapa yachayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.
Mana yachasqanchikllachu?
Arí, mana yachasqanchikllachu. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.
Kawsayta allinchayqa allintachu?
Arí, kawsayta allinchayqa allin. Kay urqukunapi, imaynatachus tarpuyqa allin, imaynatachus mikhuykuna kawsayninmanta yachayqa allin.

Sources & further reading

  1. FAO — FAO.org
  2. MINAGRI — minagri.gob.pe
  3. USDA FoodData Central — fdc.nal.usda.gov
  4. UNDP — undp.org