Tsawon Kwana 7: Shirin Girke-girke Mai Garkuwa da Dabbobi
Kware wajen yin girkin nama da kiwo ta hanyar tsawon kwana 7 tare da shirye-shiryen abinci masu sauki, masu dadi, kuma masu amfani ga lafiyar ka.

Shirye-shiryen abinci mai garkuwa da dabbobi na tsawon kwana 7 shine hanyar da ta fi dacewa don fara rayuwa mai lafiya da dorewa a yankinmu. Wannan shiri zai nuna maka yadda za ka yi amfani da hatsi irin su gero da dawa, da kuma wake da gyada da ake samu a Najeriya da Sahel, domin hada abinci mai gina jiki da dadi. Yin wannan zai taimaka maka wajen rage kashe kuɗi, kare muhallinka, da kuma inganta lafiyarka ta hanyar cin abinci mai sinadarai masu yawa.
Abin da Zaka Buƙata don Shirin Kwana 7
- Gero da dawa sabbin da kuma busassu
- Wake iri-iri (wake mai adua, wake gora, wake wake)
- Gyada da man gyada
- Kayan lambu masu yawa (tumatir, albasa, barkono, alayyahu, tafarnuwa, citta)
- Kayayakin abinci da aka sarrafa (man kwakwa, man zaitun, ruwan kwal)
- Kayayyakin kayan yaji (garin curry, paprika, turmeric, cumin, gishiri, barkono)
- Ganyen girki (masara, dawa, plantain)
- Abubuwan sha (ruwa, shayi, ruwan kasa)
Ranar 1: Fara Da Gero Mai Garkuwa Da Dabbobi
Za mu fara mako da abinci mai sauƙi amma mai gina jiki. Gero yana da sinadarai masu yawa kamar fiber da alli, wanda ke da amfani ga narkewar abinci da lafiyar kashi. Shirinmu na farko zai fi mayar da hankali ne kan abinci da ke da sauƙin samu a kasuwanninmu.
- Karin kumallo: Fura da nonon tausar da aka yi daga gyada (zaka iya amfani da nonon shayi ko ruwa idan ba ka da tausar)
- Abincin rana: Tuwon gero mai laushi da miyar wake mai ganye kamar alayyahu, tare da gyada.
- Abincin dare: Gero da aka dafa kamar risotto, tare da tumatir, albasa, da kayan yaji.

Ranar 2: Dawa da Wake – Ƙarfafa Jiki
Dawa wani hatsi ne da ke da tasiri sosai a yankunanmu, kuma yana da sinadarai masu amfani kamar magnesium da phosphorus. Wake kuwa yana da furotin da ke gina jiki. Haɗin su biyu zai samar da abinci mai gina jiki wanda zai ba ka ƙarfi.
- Karin kumallo: Jajagade da aka yi da dawa da ruwan kwakwa, tare da yankakken ayaba.
- Abincin rana: Tuwon dawa da miyar gyada mai ɗanɗano, tare da yankakken tumatir da albasa.
- Abincin dare: Wake wake da aka dafa da kayan lambu kamar barkono da tumatir, tare da ɗanɗanon citta da tafarnuwa.
Abubuwan Gina Jiki na Dawa da Wake
Kashi na yau da kullum na abubuwan gina jiki. Source: Nazarin abinci na FAO.

Ranar 3: Gyada da Kayan Lambu – Ƙara Launi da Ɗanɗano
Gyada ba wai kawai tana da kitse mai kyau ba ce, har ma tana da furotin da ke da amfani ga jiki. Haɗin ta da kayan lambu masu yawa zai ba ka abinci mai wadata da kuma launi.
- Karin kumallo: Kofi ko shayi tare da gyada da aka gasa.
- Abincin rana: Gyada da aka sarrafa ta zama miya (peanut stew) mai ɗanɗano da kayan lambu kamar alayyahu da tumatir.
- Abincin dare: Salatin kayan lambu mai yawa tare da gyada da aka sarrafa (groundnut dressing).
Ranar 4: Abincin Ganyen Girki – Sauƙi da Gamsarwa
A wannan rana, za mu mai da hankali kan abincin da ke da sauƙin samu kuma ya fi dacewa da yanayin yanayinmu. Abincin ganyen girki kamar masara da dawa na da wadataccen fiber da carbohydrates.
- Karin kumallo: Masara da aka dafa ko aka yi masa tsintsiya, tare da ɗan man gyada.
- Abincin rana: Dawa da aka dafa da kayan lambu masu yawa kamar albasa, tumatir, da barkono.
- Abincin dare: Waina da aka yi da dawa (dawa fura) da ɗanɗanon kayan yaji.
Ranar 5: Plantain da Wake – Wani Ƙari Mai Dadi
Plantain, wanda ake kira 'abincin malamai', yana da wadataccen carbohydrates da bitamin. Haɗin sa da wake zai samar da abinci mai gina jiki kuma mai gamsarwa.
- Karin kumallo: Plantain da aka soyayya ko aka dafa, tare da ɗan man gyada.
- Abincin rana: Dawa da aka dafa da wake mai ɗanɗano da kayan yaji.
- Abincin dare: Plantain da aka dafa tare da miyar wake mai kayan lambu.
Abubuwan Gina Jiki na Plantain
Kashi na yau da kullum na abubuwan gina jiki. Source: Nazarin abinci na USDA.
Ranar 6: Haɗa Abinci – Gwada Sabbin Ƙirƙira
A yau, za mu haɗa abubuwan da muka koya a cikin mako don gwada sabbin girke-girke. Wannan shine lokacin da za ka iya amfani da kayan abinci da ka fi so don kirkirar abinci mai garkuwa da dabbobi.
- Karin kumallo: Fura da aka haɗa da wasu fruits da aka samu a kasuwa.
- Abincin rana: Tuwon gero da aka haɗa da wake da kayan lambu da aka fi so.
- Abincin dare: Gero ko dawa da aka dafa kamar jollof rice, tare da kayan lambu da gyada.
Ranar 7: Ci Gaba da Rayuwa Mai Garkuwa Da Dabbobi
A wannan rana ta ƙarshe, za ka iya sake yin wani daga cikin abincin da ka fi so daga mako, ko kuma ka yi amfani da shi a matsayin damar da za ka shirya don ci gaba da wannan salon rayuwa. Tunawa da cewa yin wannan zai taimaka wa lafiyarka da kuma muhallinka.
- Karin kumallo: Abincin da ka fi so daga mako.
- Abincin rana: Abincin da ka fi so daga mako.
- Abincin dare: Abincin da ka fi so daga mako, ko kuma sabon gwaji da ka shirya.
“Cin abinci marar nama ba wai kawai yana da kyau ga lafiyarka ba ne, har ma yana da tasiri mai kyau ga muhallinmu.”
Wurin Siyar da Kayayyakin Abinci
- Kasuwanni na gida: Domin samun sabbin kayan lambu, hatsi, da wake.
- Masu sayar da kayan abinci: Don samun man gyada, kayan yaji, da sauran kayayyakin da aka sarrafa.
- Manoma na gida: Idan kana da damar samun su, za su iya ba ka mafi kyawun kayan lambu da hatsi.
Yadda Zaka Ci Gaba da Wannan Salon Rayuwa
Amfanin Shirye-shiryen Abinci
Shirye-shiryen abinci na taimakawa wajen rage kashe kuɗi da ɓata abinci. Lokacin da ka san abin da za ka ci, zaka saya ne kawai abin da kake bukata, wanda hakan zai rage kashe kuɗi da kuma tabbatar da cewa an cinye dukkan abincin da aka saya.
Taimakon Muhalli
Bisa ga nazarin da aka yi, samar da nama na da tasiri mai girma a kan muhalli, daga fitar da iskar gas zuwa amfani da ruwa da kuma sare dazuzzuka. Ta hanyar rage cin nama, muna taimakawa wajen kare muhallinmu.
Amfanin Lafiya
Abincin da ba shi da nama yana da wadatar fiber, bitamin, da ma'adanai masu amfani ga jiki. Nazarin da aka yi ya nuna cewa irin wannan abinci na iya rage haɗarin cututtuka kamar cutar sankara da cutar zuciya.
Frequently asked questions
Me zan yi idan ba zan iya samun wasu kayan abinci ba?
Shin cin abinci marar nama zai sa ni jin yunwa?
Ta yaya zan tabbatar da cewa na samu isasshen furotin?
Shin wannan shiri na iya taimakawa wajen rage kiba?
Wane irin tasiri cin abinci marar nama ke da shi ga muhalli a Najeriya?
Ina iya samun karin girke-girke masu sauki?
Sources & further reading
- EAT-Lancet Commission Summary Report — EAT-Lancet Commission
- Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) — fao.org
- Our World in Data - Environmental Impacts of Food Production — ourworldindata.org
- World Wildlife Fund (WWF) - Water Footprint of Food — worldwildlife.org
- United States Department of Agriculture (USDA) FoodData Central — fdc.nal.usda.gov