8.5 biliyan N: Kasafin Kuɗin Kiwo a Najeriya

Kasafin kuɗin da gwamnatin Najeriya ke warewa ga masana'antar kiwo, musamman don samar da madara da kayayyakin kiwo, ya kai kimanin biliyan N8.5 a kowace shekara. Wannan yawan kuɗi, duk da cewa yana da niyyar inganta samar da kiwo a kasar, ya haifar da yawaitar samar da kayayyakin kiwo wanda ya wuce gona da iri. Wannan yanayi na wuce gona da iri ba wai kawai yana jefa manoma cikin asara ba ne saboda rashin kasuwa mai dorewa, har ma yana da tasiri mai zurfi ga muhalli, musamman a yankunan da yanayin busasshi ya fi kamari kamar arewacin Najeriya. Bincikenmu zai yi nazarin yadda aka kai ga wannan yanayi da kuma illolinsa ga tsaron abinci da ci gaban tattalin arziki a kasar.

Biliyan N8.5: Girman Kasafin Kuɗin Kiwo

Yadda Muka Kai Ga Wannan Yanayi

Kasafin kuɗin da aka ware wa masana'antar kiwo, wanda ya kai biliyan N8.5 a kowace shekara, an tsara shi ne don kara yawan samar da madara da sauran kayayyakin kiwo a cikin gida, rage dogaro ga shigo da kayayyaki, da kuma bunkasa tattalin arzikin manoma. Duk da haka, tsarin da ake bi na samarwa da kuma rarrabawa, tare da karancin tallafi ga manoma kan hanyoyin kiwo mai dorewa, ya kai ga yawaitar samar da kayayyakin da ba a iya kasuwa duka. Wannan na haifar da asarar dukiya ga manoma, wadanda suke sayar da kayayyakinsu a kasa da kudin da suka kashe wajen samarwa, ko kuma suke zubar da su saboda rashin wurin ajiya ko kasuwa.

Illolin Wuce Gona da Iri ga Muhalli

A yankunan arewacin Najeriya da Sahel, inda yanayin busasshi ya fi kamari, yawaitar kiwo da ake yi da kuma yawan dabbobi masu yawa na kara matsin lamba kan albarkatun kasa. Yawan kiwon shanu da ake yi ba tare da kula da tsarin dawowa da kasa za ta yi ba, na iya haifar da lalacewar ƙasa, yaɗuwar hamada, da kuma ƙarancin ruwa. Baya ga haka, yawan dabbobin kiwo na samar da iskar methane, wani irin iskar gas mai gurbata muhalli, wanda ke taimakawa wajen dumamar duniya. Nazarin da aka yi ta Our World in Data ya nuna cewa, samar da kayayyakin kiwo na daga cikin manyan hanyoyin da ake samar da iskar gas mai gurbata muhalli a duniya, kuma wannan ya shafi Najeriya.

Abin da Wannan Yake Nufi Ga Al'umma

Wannan yanayi na wuce gona da iri da kuma rashin dorewar hanyoyin samarwa na da illoli masu yawa ga al'ummominmu. Manoma suna fuskantar asarar kuɗi da kuma rage karfin juriya, wanda hakan ke iya tilasta musu barin aikin noma ko kuma neman wasu hanyoyin rayuwa. Bugu da ƙari, rashin ingantaccen tsarin samarwa da rarrabawa na nufin cewa, duk da yawaitar kayayyakin kiwo, ba kowa ne ke iya samun su ba, musamman a yankunan karkara da kasuwanni ba su da karfi. Wannan na iya kara haifar da rashin tsaron abinci a wasu yankunan, duk da cewa ana samar da kayayyakin kiwo da yawa.

Bambancin da Zai Bayyana Matsalar

Don fahimtar tasirin wuce gona da iri da kuma hanyoyin samarwa marasa dorewa, duba wannan kwatancin: Samar da lita ɗaya na madara ta hanyar kiwo na al'ada na iya samar da iskar carbon mai gurbatawa kamar kilogiram 3.7 na CO2e. A gefe guda kuma, samar da lita ɗaya ta hanyar kiwo mai dorewa, wanda ke amfani da tsarin da ya fi dacewa da muhalli, na iya samar da kusan kilogiram 1.5 na CO2e kawai. Haka nan, samar da nama ta hanyar kiwo na al'ada na iya samar da iskar carbon har kilogiram 60 ga kowane kilo, idan aka kwatanta da kilogiram 20 kawai ga hanyoyin da suka fi dorewa. Wannan ya nuna cewa, canzawa zuwa hanyoyin kiwo da suka fi dorewa zai iya rage tasirin muhalli sosai, kuma hakan zai iya taimakawa wajen rage asarar da manoma ke fuskanta ta hanyar inganta ingancin samarwa.

Manoma Suna Bukatar Tallafi

Manoma da dama a Najeriya suna son yin kiwo mai dorewa, amma suna fuskantar kalubale da dama. Karancin ilimi kan hanyoyin kiwo na zamani, rashin samun damar samun kayan aikin gona da suka dace, da kuma rashin tsarin samar da kuɗi na hana su cimma burinsu. Bugu da ƙari, gwamnati da kungiyoyi masu zaman kansu na iya taimakawa ta hanyar samar da horo kan kiwo mai dorewa, samar da tallafi ga manoma don samun irin dabbobi masu inganci da kuma ingantattun wuraren kiwo, da kuma kafa cibiyoyin rarrabawa masu inganci.

Inda Bayanan Suka Fara Neman Ingantawa

Mawuyacin Matsala: Samarwa da Bukata

• Karancin ilimi kan hanyoyin kiwo masu dorewa.
• Rashin samun damar samun ingantattun kayan aikin gona.
• Yawaitar samarwa da ke haifar da asara ga manoma.
• Dogaro ga shigo da kayayyakin kiwo daga kasashen waje.
• Tasirin muhalli na yawaitar kiwo.

“Muna bukatar tsarin kiwo wanda zai taimaki manoma, ya kare muhalli, kuma ya samar da abinci mai inganci ga kowa.”

Abin da Za A Iya Yi Yanzu

Don magance matsalar wuce gona da iri da kuma inganta masana'antar kiwo a Najeriya, ana bukatar hadin gwiwa tsakanin gwamnati, manoma, da hukumomin bincike. Gwamnati na iya samar da tallafi ga manoma don su sayi kayan aikin gona masu inganci da kuma koyon hanyoyin kiwo masu dorewa. Haka kuma, ya kamata a kafa cibiyoyin rarrabawa masu inganci da kuma kasuwanni da za su iya karbar kayayyakin manoma. Kungiyoyin bincike na iya taimakawa wajen nazarin yadda za a inganta kiwo da kuma rage tasirin muhalli. A ƙarshe, ya kamata jama'a su kuma yi la'akari da rage cin kayayyakin kiwo ko kuma su zaɓi waɗanda aka samar da su ta hanyar da ta dace da muhalli, kamar yadda shawarar EAT-Lancet ta bayar.

1. Gwamnati ta samar da tallafi ga manoma don sayen kayan aikin noma da kuma horo kan kiwo mai dorewa.
2. Kafa cibiyoyin rarrabawa masu inganci da kuma kasuwanni masu karfin karbar kayayyakin manoma.
3. Hukumar bincike ta samar da hanyoyin inganta kiwo da rage tasirin muhalli.
4. Jama'a su rage cin kayayyakin kiwo ko su zabi waɗanda aka samar da su ta hanyar da ta dace da muhalli.