Sarrafa Jarirai Masu Cin Abinci: Jerin Matakai
Ciyar da jariri da abinci mai gina jiki ta hanyar rayuwa: jerin matakai na farko ga iyaye a yankin Sahel da Najeriya.

Sarrafa jarirai masu cin abinci ba tare da nama ba, wanda aka fi sani da baby-led weaning (BLW), wani hanyane na samar da abinci ga jarirai da ke ba su damar cin abinci da kansu daga farkon lokaci. Ga iyayen da ke zaune a yankunan Najeriya da Sahel, inda ake noman dawa, gero, wake, da gyada, wannan hanyar na iya zama mai amfani sosai idan aka yi mata tanadi daidai. Babban abin da ake buƙata shi ne tabbatar da cewa jaririn yana samun duk sinadiran da yake bukata don girma lafiya, musamman iron da bitamin B12, ta hanyar amfani da kayan abinci na gida da aka sani.
1. Shirya Abincin Farko Mai Sauƙi
A matsayin farkon abinci, zaɓi abincin da ya dace da jariri ya iya kama da sarrafawa. Garin dawa ko gero da aka dafa har ya yi laushi sosai, ko kuma wake da aka dafa har ya yi laushi kuma aka daka su sosai, su ne zaɓuɓɓuka masu kyau. Hakanan, 'ya'yan itatuwa kamar abarba ko mangwaro da aka yanka su yadda za su iya kama su, za su iya zama masu amfani. Muhimmin abu shi ne guje wa gishiri da sukari a wannan matakin.
Abincin Da Ya Kamata A Kai A Kai
- Garin dawa da ruwa kaɗan har ya yi kauri.
- Wake da aka dafa har ya yi laushi sosai, ana iya daka shi kaɗan.
- Gyada da aka daka sosai ana iya haɗawa da garin dawa.
- Abarba ko mangwaro da aka yanka su dogo, masu laushi.
- Harsashin masara da aka dafa har ya yi laushi.
2. Kula Da Alamu Na Jariri
Kafin ka fara ciyar da jariri da BLW, tabbatar da cewa yana nuna alamun shirye-shirye. Waɗannan sun haɗa da iya zama da kai tsaye ba tare da taimako ba, iya nuna sha'awa ga abinci, da kuma iya amfani da hannayensa don kama abinci. Mafi muhimmanci, jaririn ya kamata ya iya rufe baki a kan abincin da kake bayarwa, kuma ya iya motsa abincin daga gaba na bakinsa zuwa baya don haɗiyewa. Idan jaririn ya ci gaba da tura abincin daga bakinsa, yana iya nuna cewa bai shirya ba tukuna.
3. Tabbatar Da Samun Sinadiran Iron
Iron yana da matukar muhimmanci ga ci gaban kwakwalwar jariri. Idan ba a samar da isasshen iron ba, yana iya haifar da matsala a ci gaban kwakwalwa. A al'adunmu, nama na zama tushen iron, amma ga jarirai masu cin abinci ba tare da nama ba, dole ne a sami hanyoyi na musamman. Dawa da gero da aka sarrafa su da kyau, da kuma wake, na dauke da iron, amma ba a sauƙaƙe jiki ya iya amfani da shi ba kamar na nama. Hakanan, jikinka yana iya amfani da iron daga tushen shuka da kyau idan an ci shi tare da Vitamin C. Don haka, bayar da 'ya'yan itatuwa masu dauke da Vitamin C kamar abarba ko mangwaro tare da abincin jaririn yana da amfani.
Tushen Iron A Abincin Shuka
Data from USDA FoodData Central and local agricultural research.
4. Mahimmancin Vitamin B12
Bitamin B12 yana da muhimmanci ga lafiyar jijiyoyi da samar da jini, kuma yawanci ana samunsa ne a cikin kayayyakin dabbobi. Ga jarirai masu cin abinci ba tare da nama ba, samar da isasshen B12 na iya zama kalubale. A wasu lokuta, ana iya buƙatar kari ko abinci da aka ƙarfafa da B12. Shawarar da likitan yara ko masanin abinci ke bayarwa yana da matukar mahimmanci a nan don tabbatar da cewa jaririn yana samun isasshen adadin wannan sinadarin.
5. Ruwa Mai Tsabta
Yayin da jariri ke fara cin abinci mai kauri, yana da mahimmanci a ci gaba da bayar da nono ko nonon da aka yi daidai, kuma a kuma bayar da ruwa mai tsafta a lokacin cin abinci. A yankunanmu, ruwan da aka dafa ko aka tace sosai shi ne mafi amintacce. Wannan yana taimakawa wajen narkewar abinci da kuma hana ɗaurewar ciki.

6. Samun Abinci A Kasuwa
Samar da ingantaccen abinci ga jarirai ba tare da nama ba yana buƙatar sanin abin da ake samu a kasuwannin gida. Dawa, gero, wake, gyada, da kuma wasu 'ya'yan itatuwa da kayan marmari na gida, su ne tushen abinci. Tattaunawa da manoma da masu sayar da abinci a kasuwa na iya taimaka wajen fahimtar mafi kyawun lokacin samun waɗannan kayan abinci da kuma yadda ake adana su yadda ya kamata don kula da sinadiran su.
“Amfani da kayan abinci na gida ba wai kawai yana taimakawa wajen ci gaban jariri ba har ma yana tallafa wa tattalin arzikin al'umma.”
7. Haɗa Cikin Tsarin Abinci Na Iyali
Yayin da jaririn ke girma, ana iya fara haɗa shi cikin abincin iyali, amma ba tare da gishiri, sukari, ko kayan yaji masu yawa ba. Abincin da iyali ke ci, kamar miyar wake da aka dafa da kyau ba tare da barkono ko maggi ba, ko kuma tuwon dawa da aka yi laushi, za a iya bayar da shi ga jariri ta hanyar yanka shi yadda zai iya kama shi. Wannan yana taimakawa wajen jaririn ya saba da dandanon abincin iyali kuma yana rage nauyin dafa abinci dabam-dabam.
Haɗin Abinci A Abincin Jarirai (Haɓaka)
Wannan taswira ce ta al'ada kuma adadi na iya bambanta dangane da samuwa da bukatun jariri. Source: Adapted from general infant nutrition guidelines.
8. Shawara Da Kwararru
Shawara da likitan yara ko masanin abinci koyaushe yana da amfani, musamman idan akwai wata damuwa game da lafiyar jariri ko ci gabansa. Suna iya bayar da shawarwari kan ƙarin abinci, yadda ake sarrafa abinci yadda ya kamata, da kuma tabbatar da cewa jaririn yana samun duk sinadiran da yake bukata. Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) ta bada shawarar ciyar da jarirai nono kawai har tsawon watanni 6 na farko, sannan a fara gabatar da abinci mai gina jiki tare da ci gaba da nono har zuwa shekaru biyu ko fiye.
9. Tsafta Da Kiyayewa
Tsaftar hannaye kafin da bayan cin abinci, da kuma tsaftar kayan aikin da ake amfani da su, suna da matukar mahimmanci don hana cututtuka. Tabbatar da cewa duk abincin da aka bayar ga jariri an dafa shi sosai kuma an adana shi yadda ya kamata. Wannan yana taimakawa wajen kare jaririn daga cututtukan da ke yaduwa ta hanyar abinci.
10. Haƙuri Da Juriya
Baby-led weaning na iya zama wani tsari na koyo ga jariri da iyaye. Wasu jarirai na iya karɓar abinci da sauri, yayin da wasu ke buƙatar lokaci. Kada ku karaya idan jaririn bai ci abincin da yawa a farkon lokaci ba. Ci gaba da bayarwa da kuma ƙarfafa shi cikin yanayi mai daɗi. Babban manufa shi ne samar da kyakkyawar alaƙa da abinci tun daga farkon rayuwa.
Abubuwan Da Za Ka Kawo Wa Jaririn Ka
- Garinku na dawa/gero mai laushi
- Wake da aka dafa har ya yi laushi
- Yankan 'ya'yan itatuwa masu laushi (abarba, mangwaro)
- Gyada da aka daka sosai
- Ruwa mai tsafta
Abubuwan Da Aka Tabbatar Da Su
- Fitar da jarirai daga nono ko madara ta hanyar ba su abinci mai kauri yana taimakawa ci gaban motoci.
- Abincin da aka sarrafa da kyau daga tushen shuka na iya samar da isasshen makamashi ga jarirai.
- Akwai bukatar kulawa ta musamman ga sinadiran iron da B12 a cikin tsarin abinci na shuka.
Rage Yawan Abinci Na Wannan Tsari
Wannan hanyar baby-led weaning tana rage dogaro ga kayayyakin dabbobi, wanda hakan ke da tasiri ga muhalli. Ta hanyar amfani da amfanin gona na gargajiya kamar dawa da gero, da kuma wake da gyada, ana rage yawan ruwan da ake bukata da kuma tasirin iskar Carbon Dioxide (CO2) idan aka kwatanta da kiwo da noman nama. A binciken da aka yi, samar da kilogiram ɗaya na nama na iya samar da kimanin kilogiram 60 na CO2e, yayin da samar da kayan lambu ke samar da ƙasa da 1 kg na CO2e. Wannan yana nuna babbar gudummawa ga kare muhalli da kuma samar da abinci mai dorewa ga al'umma.
Tasirin Muhalli: Abincin Dabbobi vs. Abincin Shuka
Data adapted from Poore & Nemecek (2018), Science. These figures represent cradle-to-farm emissions.
Frequently asked questions
Me ya kamata jariri ya fara ci a baby-led weaning?
Yaya zan tabbatar da jaririna yana samun isasshen iron?
Shin baby-led weaning yana da haɗari ga jarirai?
Me zan yi idan jaririna baya son wani abinci?
Har yaushe zan ci gaba da nono yayin baby-led weaning?
Wane irin ruwa zan bayar ga jaririna?
Sources & further reading
- World Health Organization (WHO) — who.int
- USDA FoodData Central — fdc.nal.usda.gov
- Poore & Nemecek (2018), Science — science.org
- General infant nutrition guidelines — Various reputable health organizations