policy-advocacy ·

Jadawalin Tsare-tsaren Abinci Mai Ganye don Inganta Rayuwa

Hanyoyi 7 da za ku iya amfani da abinci mai ganye don inganta lafiyar ku, tattalin arziki, da muhalli a yankin Sahel.

939 kalmomi · Maƙalar yau ta Veg.ac
Wata mata tana sayar da kayan lambu a kasuwar cikin gida a Kano, Najeriya
Veg.ac · AI-generated illustration

A arewacin Najeriya da yankin Sahel, inda yanayin busasshiyar ƙasa da matsalolin tsaro suka addabi al'ummomi, yin la'akari da hanyoyin cin abinci mai ganye ba kawai zabi bane na lafiya, har ma wata dabara ce ta inganta tsaron abinci da tattalin arziki. Wannan jadawalin na nan don taimaka muku ta hanyar bayar da hanyoyi 7 masu amfani da za ku iya aiwatarwa nan take a rayuwarku, tare da mayar da hankali kan amfanin gona da ake dasawa a yankin kamar gero, dawa, wake, da gyada. Ta hanyar karɓar abincin ganye, muna ƙarfafa ku don inganta lafiyar ku, tallafawa manomanmu na gida, da kuma kare muhallinmu daga tasirin sauyin yanayi.

1. Fara da Hatsi da Amfanin Gona na Gida

A maimakon dogara ga hatsin da ake shigo da shi ko naman da ke da tsada, za ku iya fara canjin ku ta hanyar yin amfani da hatsin da ake dasawa a cikin gida kamar gero da dawa. Waɗannan amfanin gona ba wai kawai suna buƙatar ruwa kaɗan ba, amma suna da wadataccen sinadirai kuma ana iya samun su cikin sauƙi a kasuwanni. Suna iya zama tushen abinci mai ƙarfi a cikin abincinku, kamar tuwo ko kuma a haɗa su a cikin jita-jita daban-daban.

2. Haɗa Wake da Gyada don Samuwar Furotin

Samun furotin daga tushen dabbobi na iya zama kalubale, amma wake da gyada sune madadin ganye masu tasiri sosai. Suna da wadataccen furotin, fiber, da sauran sinadirai masu amfani. Ana iya cin su dafaffe, gasassu, ko kuma a sarrafa su zuwa man shanu kamar man gyada. Haka kuma, wake da ake dasawa a yankin kamar wake-wake, cowpeas, da bambam suna samar da muhimman sinadirai ga jiki.

21g
Furotin a cikin 100g na wake
USDA FoodData Central
26g
Furotin a cikin 100g na gyada
USDA FoodData Central

3. Samar da Abinci Mai Ganye daga Kasuwanni na Gida

Kasuwanninmu na gida cike suke da kayan lambu masu launi da 'ya'yan itatuwa da ake dasawa a yankin. Karfafa siyan waɗannan kayan daga manomanmu na gida ba wai kawai yana taimaka musu su sami rayuwa ba, har ma yana tabbatar da cewa abincinku yana da sabo da kuma wadataccen sinadirai. Muna da irin su 'Babban' (Okra), 'Alayyahu', 'Rogo', da sauran kayan lambu masu amfani waɗanda za a iya haɗawa a cikin jita-jita da yawa.

Kayayyakin gona iri-iri da ake samu a kasuwanni na gida, tushen abinci mai gina jiki.
Kayayyakin gona iri-iri da ake samu a kasuwanni na gida, tushen abinci mai gina jiki.Veg.ac · AI-generated illustration

4. Rage Ƙona Abincin Dabbobi da Tasirin Muhalli

Noma da kiwon dabbobi, musamman na zamani, suna da tasiri mai girma a kan muhalli, daga samar da iskar gas zuwa amfani da ruwa da kuma sare dazuzzuka. Ta hanyar rage cin nama da kiwo, muna rage buƙatar waɗannan ayyukan, wanda hakan ke taimakawa wajen kare muhallinmu da rage tasirin sauyin yanayi. Wannan yana da mahimmanci musamman a yankinmu wanda ke fuskantar busasshiyar yanayi da kuma matsalolin hamada.

Tasirin Abinci Daban-daban a Kan Emisiyo na Greenhouse (kg CO2e / kg)

Unit: kg CO2e / kg
Naman Sa60 kg CO2e / kg
Kaza6.7 kg CO2e / kg
Wake0.9 kg CO2e / kg
Kayan Lambu0.4 kg CO2e / kg

Cibiyar Nazarin Muhalli ta Duniya (World Resources Institute), 2018. Wannan yana nuna bambancin tasirin muhalli.

5. Inganta Lafiyar Jiki da Rage Cututtuka

Bincike da dama da Cibiyar Nazarin Lafiya ta Duniya (WHO) da sauran kungiyoyi suka yi sun nuna cewa cin abinci mai ganye na iya rage haɗarin kamuwa da cututtuka masu yawa kamar cutar sugar (diabetes), cutar hawan jini, da wasu nau'ikan cutar kansa. Abincin da ke da wadataccen fiber, bitamin, da ma'adanai daga kayan lambu da 'ya'yan itatuwa yana taimakawa wajen kula da jiki cikin koshin lafiya.

Cin abinci mai ganye yana taimakawa wajen kare rayuwa ta hanyar rage haɗarin cututtuka masu illa.

Lantana, Malamin Lafiya

6. Tallafawa Manoman Gida da Tsaron Abinci

Ta hanyar zabar abinci mai ganye, muna ƙara tallafawa manomanmu na gida da ke dasa amfanin gona kamar gero, dawa, wake, da gyada. Wannan yana taimakawa wajen samar da hanyoyin samun kuɗi ga iyalai da kuma ƙarfafa tsaron abinci a yankinmu. Lokacin da muke samun abincinmu daga tushen gida, muna rage dogara ga waje da kuma ƙarfafa tattalin arzikinmu.

  • Karfafa manoman da suke dasa amfanin gona marasa cin nama.
  • Tallafawa kasuwannin gida ta hanyar siyan kayan gona kai tsaye daga manoma.
  • Amfani da amfanin gona da ake dasawa a yankin a matsayin madadin nama.

7. Shirya Abinci Mai Ganye a Gida

Da zarar kun fahimci fa'idodin, lokaci ya yi da za ku fara aiwatarwa. Shirye-shiryen abinci a gida yana da sauƙi kuma yana ba ku damar sarrafa abin da kuke ci. Zaku iya fara da jita-jita masu sauƙi kamar miyar wake, tuwon gero tare da miyar ganye, ko kuma salatin gyada mai daɗi. Haka kuma, ku nemi girke-girke na gargajiya da suka riga sun kasance masu amfani da abincin ganye.

Mahimmancin Abincin Ganye ga Al'ummarmu

A arewacin Najeriya da yankin Sahel, inda al'amura suka yi tsanani saboda tasirin sauyin yanayi da matsalolin tattalin arziki, yin canjin abinci zuwa abincin ganye yana da matuƙar muhimmanci. Wannan ba kawai yana taimakawa wajen magance matsalolin lafiya ba, har ma yana taimakawa wajen rage matsin lamba a kan albarkatunmu na ƙasa kamar ruwa da ƙasa. Ta hanyar tallafawa manomanmu da kuma rage cin nama, muna gina al'umma mafi juriya da kuma wadata.

Kudin Samar da Abinci (dalar Amurka / kg)

Unit: USD / kg
Naman Sa7.5 USD / kg
Kaza3.8 USD / kg
Wake1.5 USD / kg
Gero0.7 USD / kg

Tarkon Kuɗin Abinci (Food Prices Tracker) - Wannan adadi ne na kimanin kuɗi, wanda zai iya bambanta gwargwadon wuri da lokaci. Yana nuna cewa abincin ganye na iya zama mafi arha.

Rufe Gaba tare da Abinci Mai Ganye

Canjin zuwa abinci mai ganye ba dole sai ya zama tsattsauran ra'ayi ba. Zai iya kasancewa a hankali, ta hanyar rage cin nama da ƙara yawan cin kayan lambu, hatsi, da wake. Manufar ita ce mu ƙarfafa al'ummarmu, inganta lafiyarmu, da kuma kare muhallinmu don samar da makomar da ta fi kyau ga kowa.

  1. Fara da hatsi da amfanin gona na gida.
  2. Haɗa wake da gyada don furotin.
  3. Sami abinci mai ganye daga kasuwanni na gida.
  4. Rage cin nama don kare muhalli.
  5. Inganta lafiyar jiki.
  6. Tallafawa manoman gida.
  7. Shirya abinci mai ganye a gida.

Frequently asked questions

Ta yaya abinci mai ganye zai iya taimakawa tattalin arzikin gida a Sahel?
Ta hanyar rage dogaro ga nama da kiwo, muna ƙara goyon baya ga manoman da ke dasa amfanin gona kamar gero, dawa, wake, da gyada. Wannan yana ƙarfafa tattalin arzikin gida, samar da ayyukan yi, da kuma inganta tsaron abinci.
Shin yana da wahala a samu furotin idan ba na ci nama ba?
A'a, ba haka bane. Wake, lentil, gyada, da sauran irin su 'groundnuts' suna da wadataccen furotin. Ana iya haɗa su a cikin abinci da yawa kuma suna samar da dukkan sinadirai da jiki ke bukata.
Menene tasirin cin abinci mai ganye ga sauyin yanayi a yankinmu?
Noma da kiwon dabbobi suna da babban tasiri ga muhalli. Rage cin nama yana rage buƙatar samar da shi, wanda hakan ke taimakawa wajen rage iskar gas masu gurbata muhalli da kuma kare wuraren da ke fuskantar busasshiyar yanayi.
Wadanne irin kayan lambu da 'ya'yan itatuwa ne ake samu a kasuwanninmu?
Kasuwanninmu na gida cike suke da irin su 'Babban' (Okra), 'Alayyahu', 'Rogo', tumatir, barkono, albasa, da sauran kayan lambu. Haka kuma, ana samun 'ya'yan itatuwa kamar dabino da mangwaro a lokacin da suka kamata.
Ta yaya zan fara cin abinci mai ganye ba tare da wani babban canji ba?
Mafi kyawun hanyar ita ce fara da rage cin nama sau ɗaya ko sau biyu a mako. Sannan, ƙara yawan cin kayan lambu, hatsi kamar gero da dawa, da kuma amfani da wake da gyada a matsayin tushen furotin.

Sources & further reading

  1. World Health Organization (WHO)who.int
  2. World Resources Institutewri.org
  3. USDA FoodData Centralfdc.nal.usda.gov
  4. Nature Foodnature.com/natfood