Menene Banbanci Tsakanin Vegan da Vegetarian? Bayani Dalla-dalla

Menene banbanci tsakanin vegan da vegetarian? Wannan tambaya ce da mutane da yawa ke yi, musamman a Arewacin Najeriya inda abinci na tushen shuka kamar gero, dawa, wake, da gyada suka zama ruwan dare. Masana abinci a Cibiyar Lafiya ta Duniya (WHO) da Hukumar Abinci da Aikin Gona ta Majalisar Dinkin Duniya (FAO) sun yi nazari kan waɗannan salon abinci. A taƙaice: vegetarian ba sa cin nama amma suna iya cin madara, kwai, da zuma; vegan ba sa cin duk wani abu daga dabba, gami da madara, kwai, da zuma. Wannan labarin zai ba da cikakken bayani dalla-dalla, tare da amsoshin tambayoyin da masana abinci suka bayar.

Menene ainihin ma'anar vegetarian?

Masana abinci a Jami'ar Ahmadu Bello, Zariya, da sauran cibiyoyin ilimi sun bayyana cewa vegetarian wani salon abinci ne da ya ƙunshi cin kayan lambu, 'ya'yan itatuwa, hatsi, da legumes, amma ba ya ƙunshi naman dabba. Akwai nau'ikan vegetarian: lacto-vegetarian (suna cin madara), ovo-vegetarian (suna cin kwai), da lacto-ovo-vegetarian (suna cin madara da kwai). A Arewacin Najeriya, mutane da yawa suna cin abinci na tushen shuka ba tare da sun sani ba, kamar miyar wake da shinkafa, ko tuwon dawa da miyar kuka.

“Abincin vegetarian na iya rage haɗarin cututtukan zuciya da ciwon sukari idan an tsara shi da kyau.”

Menene ainihin ma'anar vegan?

Masana abinci a Kungiyar Lafiya ta Duniya (WHO) sun ce vegan wani salon abinci ne mai tsauri wanda ba ya ƙunshi duk wani abu daga dabba. Wannan ya haɗa da nama, kifi, madara, kwai, zuma, da duk wani abu da aka samu daga dabba. Vegan suna cin kayan lambu, 'ya'yan itatuwa, hatsi, legumes, da sauran abinci na shuka. A Arewacin Najeriya, abinci na vegan na iya haɗawa da tuwon shinkafa da miyar taushe, ko kunun gyada da waina.

• Vegan ba sa cin nama ko kifi.
• Vegan ba sa cin madara, kwai, ko zuma.
• Vegan suna cin kayan lambu, 'ya'yan itatuwa, hatsi, da legumes.
• Vegan suna amfani da madarar shuka kamar madarar gyada ko madarar wake.

Menene babban bambanci tsakanin vegan da vegetarian?

Masana abinci a Cibiyar Nazarin Abinci ta Duniya (IFPRI) sun ce babban bambanci shi ne cewa vegetarian na iya cin madara, kwai, da zuma, yayin da vegan ba sa cin waɗannan. Wannan yana nufin cewa vegetarian na iya samun bitamin B12 da calcium daga madara da kwai, amma vegan dole ne su sami waɗannan daga abinci mai ƙarfafawa ko ƙari. A Arewacin Najeriya, inda madara da kwai suka zama ruwan dare, vegetarian na iya samun sauƙi, amma vegan na iya amfani da madarar gyada ko wake.

Shin vegan ko vegetarian sun fi amfani ga lafiya?

Masana abinci a WHO sun ce duka biyu suna da amfani ga lafiya idan an tsara su da kyau. Abincin vegan na iya rage haɗarin cututtukan zuciya, ciwon sukari, da wasu cututtukan daji, amma yana buƙatar kulawa don samun bitamin B12, iron, da calcium. Abincin vegetarian na iya samun ƙarin sinadarai daga madara da kwai, amma yana iya ƙunsar kitse mai yawa idan ba a kula ba. A Arewacin Najeriya, abinci na tushen shuka kamar gero, dawa, da wake suna da wadataccen fiber da sinadarai.

“Abincin vegan na iya rage haɗarin cututtukan zuciya da ciwon sukari, amma yana buƙatar kulawa don samun bitamin B12.”

Yaya za a sami bitamin B12 a matsayin vegan a Arewacin Najeriya?

Masana abinci a Cibiyar Lafiya ta Duniya (WHO) sun ce bitamin B12 yana da mahimmanci ga jini da jijiyoyi, kuma ana samunsa ne kawai a abinci daga dabba. Vegan dole ne su sami B12 daga abinci mai ƙarfafawa, kamar hatsi da madarar shuka da aka ƙarfafa, ko daga ƙari. A Arewacin Najeriya, ana iya samun hatsi masu ƙarfafawa a kasuwanni, kuma ana iya siyan ƙarin B12 a kantin magani.

• Hatsi masu ƙarfafawa kamar shinkafa da gero.
• Madarar shuka mai ƙarfafawa kamar madarar gyada.
• Ƙarin bitamin B12 a kantin magani.
• Yisti mai ƙarfafawa (nutritional yeast).

Tasirin muhalli na vegan da vegetarian

Masana muhalli a Hukumar Kare Muhalli ta Majalisar Dinkin Duniya (UNEP) sun ce noman dabbobi yana ɗaukar kashi 30% na ƙasar duniya kuma yana fitar da iskar gas mai yawa. Abincin vegan yana rage fitar da iskar carbon fiye da na vegetarian, saboda ba ya ƙunsar madara da kwai. A Arewacin Najeriya, inda noman dabbobi ke da iyaka saboda yanayin bushewa, abincin vegan na iya zama mafi dacewa da muhalli.

Shin vegan ko vegetarian sun dace da al'adun Hausawa?

Masana al'adu a Jami'ar Usmanu Danfodiyo, Sokoto, sun ce al'adun Hausawa sun haɗa da abinci na tushen shuka tun da daɗewa, kamar tuwo, miyar kuka, da kunun gyada. Vegan da vegetarian sun dace da waɗannan al'adu, amma suna buƙatar sauya wasu abinci kamar miyar nama. A Arewacin Najeriya, ana iya yin miyar wake ko miyar taushe ba tare da nama ba.

Shin vegan ko vegetarian suna da tsada?

Masana tattalin arziki a Hukumar Abinci da Aikin Gona ta Majalisar Dinkin Duniya (FAO) sun ce abinci na tushen shuka na iya zama mai rahusa fiye da abinci daga dabba, musamman a Arewacin Najeriya inda gero, dawa, da wake suke da yawa. Vegan na iya zama mafi rahusa fiye da vegetarian saboda ba ya ƙunsar madara da kwai, waɗanda ke da tsada a wasu lokuta.

• Gero da dawa suna da rahusa a kasuwanni.
• Wake da gyada suna da yawa a Arewacin Najeriya.
• Madarar shuka na iya zama mai tsada, amma ana iya yin ta a gida.
• Kayan lambu na gida suna da rahusa fiye da nama.

Menene masana abinci ke cewa game da vegan da vegetarian?

Masana abinci a Cibiyar Lafiya ta Duniya (WHO) da Hukumar Abinci da Aikin Gona ta Majalisar Dinkin Duniya (FAO) sun ce duka biyu suna da amfani ga lafiya idan an tsara su da kyau. Sun ba da shawarar cewa vegan su sami bitamin B12 daga ƙari, kuma vegetarian su kula da yawan kitse daga madara da kwai. A Arewacin Najeriya, masana abinci a Jami'ar Bayero, Kano, sun ba da shawarar cewa mutane su ci abinci na tushen shuka da yawa, kamar gero, dawa, wake, da gyada.

“Abincin tushen shuka na iya rage haɗarin cututtuka da kuma kare muhalli.”

The evidence behind the answers

Masana abinci sun dogara da bincike daga manyan cibiyoyi kamar WHO, FAO, UNEP, da Our World in Data. Waɗannan bincike sun nuna cewa abincin tushen shuka na iya rage haɗarin cututtukan zuciya da ciwon sukari, da kuma rage tasirin muhalli. A Arewacin Najeriya, abinci na tushen shuka kamar gero, dawa, wake, da gyada suna da wadataccen sinadarai kuma suna da rahusa.