სისწრაფის ფასი: რატომ უნდა დავასრულოთ მწევრების რბოლა და ცხოველთა ექსპლუატაცია გართობისთვის
საქართველოში ძაღლი ოჯახის წევრად და ერთგულ მცველად ითვლება. დროა გადავხედოთ იმ ინდუსტრიებს, რომლებიც ცხოველების სისწრაფესა და სილამაზეს მოგების იარაღად აქცევენ.
ქართულ კულტურაში ძაღლთან ურთიერთობა ყოველთვის განსაკუთრებული იყო. ჩვენს მთებში მეცხვარე ძაღლი არა მხოლოდ დამხმარე, არამედ ოჯახის სრულუფლებიანი წევრია, რომელიც მგლისგან იცავს ფარას. თუმცა, მსოფლიოს ბევრ წერტილში, მათ შორის პოსტსაბჭოთა სივრცის ზოგიერთ ნაწილშიც, არსებობს სრულიად განსხვავებული რეალობა — ინდუსტრია, სადაც ძაღლის სისწრაფე, მისი ბუნებრივი ძალა და სილამაზე მხოლოდ ფსონების ჩამოსასვლელ ინსტრუმენტად არის ქცეული. მწევრების რბოლა, რომელიც ერთი შეხედვით სპორტულ სანახაობას ჰგავს, სინამდვილეში ეთიკური კრიზისის ეპიცენტრია, სადაც ცოცხალი არსება ხდება „ერთჯერადი პროდუქტი“.
სისწრაფე, როგორც წყევლა: ფიზიკური ზიანი
მწევარი ბუნების ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი ქმნილებაა. მისი ანატომია მაქსიმალურ აეროდინამიკაზეა გათვლილი. თუმცა, როდესაც ამ ბუნებრივ მონაცემებს კომერციული რბოლებისთვის იყენებენ, შედეგი ხშირად ტრაგიკულია. ხელოვნურ ტრასებზე მკვეთრი მოსახვევები ძაღლების სახსრებზე და ძვლებზე კოლოსალურ ზეწოლას ახდენს. საქართველოში, სადაც ჩვენ ვაფასებთ ფიზიკურ გამძლეობასა და ჯანმრთელობას, ძნელი წარმოსადგენია, რომ სპორტის სახელით ცხოველს ვაიძულებდეთ ისეთი დატვირთვით სირბილს, რომელიც გარდაუვალ ტრავმებამდე მიდის.
კავკასიური პერსპექტივა: ექსპლუატაცია თუ პარტნიორობა?
ჩვენს რეგიონში ნადირობისა და მესაქონლეობის ტრადიცია ყოველთვის ეფუძნებოდა ურთიერთპატივისცემას. როდესაც ქართველი გლეხი თავის ნაგაზს ლობიოსა და პურის ნატეხს უყოფს, ეს არის კავშირი, რომელიც გადარჩენაზეა დაფუძნებული. მწევრების რბოლის ინდუსტრიაში კი ეს კავშირი გაწყვეტილია. აქ ძაღლი არ არის პარტნიორი; ის არის მანქანა. თუ მანქანა ფუჭდება ან სიჩქარეს კარგავს, მისი შენახვა მფლობელისთვის წამგებიანი ხდება. სწორედ აქ იწყება „უტილიზაციის“ პრობლემა — ათასობით ჯანმრთელი ძაღლი ყოველწლიურად ხდება ზედმეტი მხოლოდ იმიტომ, რომ მათ წამით დააგვიანეს ფინიშთან.
ეკონომიკური ლოგიკა სიცოცხლის წინააღმდეგ
რბოლების ინდუსტრია ამტკიცებს, რომ ეს არის ტრადიცია და ეკონომიკური სარგებლის მომტანი დარგი. თუმცა, თუ დავაკვირდებით მონაცემებს, დავინახავთ, რომ ეს სარგებელი მხოლოდ მცირე ჯგუფის ხელშია, ხოლო ფასი, რომელსაც ცხოველები იხდიან, განუზომელია. ბევრ ქვეყანაში, სადაც ეს „სპორტი“ ჯერ კიდევ ლეგალურია, ძაღლების მოვლა-პატრონობის მინიმალური სტანდარტებიც კი არ არის დაცული.
რბოლებიდან „პენსიაზე“ გასული ძაღლების ბედი
მონაცემები ეფუძნება საერთაშორისო დამცველი ორგანიზაციების ანგარიშებს.
“ცხოველი არ არის ჩვენი გასართობი იარაღი; ის არის სულიერი არსება, რომელსაც აქვს უფლება იცხოვროს ტკივილისა და შიშის გარეშე.”
მარხვის ფილოსოფია და თანაგრძნობა
საქართველოში მარხვის ტრადიცია მხოლოდ კვების შეზღუდვა არ არის; ეს არის სულიერი განწმენდისა და სხვა არსებების მიმართ თანაგრძნობის პერიოდი. როდესაც ჩვენ ვირჩევთ მცენარეულ საკვებს — იქნება ეს ნიგვზიანი ფხალი, ცხელი ლობიო თუ ახლად გამომცხვარი პური — ჩვენ ვაცხადებთ, რომ უარს ვამბობთ ძალადობაზე. ეს ფილოსოფია ბუნებრივად ვრცელდება გართობის სფეროზეც. თუ ჩვენ შეგვიძლია უარი ვთქვათ ხორცზე სულიერი ზრდისთვის, რატომ არ შეგვიძლია უარი ვთქვათ ისეთ სანახაობებზე, რომლებიც სხვის ტანჯვაზეა აგებული?
რა ბედი ეწევათ „გამოუყენებელ“ ძაღლებს?
- ტრავმირებული ძაღლების მასობრივი დაძინება ხარჯების დაზოგვის მიზნით.
- გაყიდვა ლაბორატორიებში ექსპერიმენტებისთვის.
- არასათანადო პირობებში შენახვა გამრავლების მიზნით.
- მიტოვება და უპატრონო ძაღლების პოპულაციის ზრდა.
გამოსავალი და მომავალი
მსოფლიოს მრავალმა ქვეყანამ უკვე აკრძალა მწევრების რბოლა. ეს არ არის მხოლოდ კანონის ცვლილება, ეს არის ცნობიერების ამაღლება. საქართველოში ჩვენ გვაქვს შანსი, რომ არ დავუშვათ მსგავსი ინდუსტრიების ფეხის მოკიდება და მხარი დავუჭიროთ ცხოველთა დაცვის უფრო მკაცრ რეგულაციებს. ჩვენი მთებისა და ბუნების სიყვარული ავტომატურად უნდა გულისხმობდეს იმ არსებების დაცვას, რომლებიც ამ ბუნების ნაწილია.
როგორ შეგვიძლია დავეხმაროთ?
- არასოდეს დადოთ ფსონი ცხოველთა რბოლებზე.
- გაავრცელეთ ინფორმაცია ამ ინდუსტრიის კულისებს მიღმა არსებულ რეალობაზე.
- მხარი დაუჭირეთ ადგილობრივ თავშესაფრებს, რომლებიც უპატრონო ცხოველებზე ზრუნავენ.
- აირჩიეთ ეთიკური გართობა, რომელიც არ აყენებს ზიანს ცოცხალ არსებებს.
საბოლოო ჯამში, ჩვენი დამოკიდებულება ყველაზე სუსტების მიმართ განსაზღვრავს ჩვენსავე სახეს, როგორც საზოგადოებისას. კავკასიური სტუმართმოყვარეობა და სიკეთე მხოლოდ ადამიანებზე არ უნდა ვრცელდებოდეს. მწევრები, თავიანთი დიდებული სილამაზით, იმსახურებენ ცხოვრებას, სადაც მათი ღირებულება წამზომით არ იზომება. დაე, ჩვენი არჩევანი ყოველთვის იყოს თანაგრძნობისა და სიცოცხლის მხარეს.
Sources & further reading
- GREY2K USA Worldwide - საერთაშორისო ანგარიში — https://www.grey2kusa.org
- The Humane Society of the United States - ცხოველთა კეთილდღეობის სტანდარტები — https://www.humanesociety.org
- Animal Welfare Board - სარბოლო ძაღლების ჯანმრთელობის კვლევა — https://www.awbi.org