Yvy ári rembiapokue plantas-pegua ndive oĩ justicia, tesãi ha ore rapicha oñondivéva rehegua. Nde ñe'ẽme, nde retãme.
Mbohapy mba'e vai ou peteĩ mba'eapohágui. Mbohapy mba'e porã ou peteĩ jeporavógui ára ha ára.
Mymba ñemongakuaa ningo ombohetave tatavevýi yvypóra ojapóva mbohapy pehẽnguégui peteĩ, ha'e pe omoñepyrũva ka'aguy guasu Amazona ñekytĩ, ha omoñe'õva y potĩ hetavéva. Ñamboyke vove mymba ro'o ha jaiporavo ka'avo, ha'e mba'e tuichavéva peteĩ tapicha ojapokuaáva omboguejy hag̃ua arapy ñemoambue ha mymba ha ka'avo ñekañy.
Ojejuka mas de ochenta mil millones mymba ijyvyreguáva —ha trilones pira— tembi'urã káda áño, hetavéva koty oguerekóva'ỹva ovetã ryepýpe. Ha'ekuéra oñandu hasy, ojoaju, oikuaa imembýpe. Jaiporavóvo ka'avokuéra ha'e tembiapo iporãvéva jahechauka hag̃ua ñande py'aporã ára ha ára.
Ja'úvo ka'avokuéra iporãitéva ñanepytyvõ ani hag̃ua jarekó korasõ mba'asy, diabetes tipo 2 ha hetaichagua cáncer. Umi omba'apóva mymba jukahápe ojehu chupekuéra hetave mba'e vai ha hasyeterei imba'apohápe ambue mba'apohágui. Jajepokuaárõ ja'u ka'avokuéra jahechauka avei tekojoja umi ohasa'asývape ypy ñe'ẽngai ha mba'asy sarambikuéragui.
Twelve numbers the food industry would rather you didn't see. Every figure is sourced — hover or scroll to verify.
Animal agriculture consumes roughly a third of all freshwater on Earth.
Water Footprint Network
Cattle ranching is the single largest driver behind the destruction of the world's largest rainforest.
Yale E360 · IPAM
Yet livestock provide only 18% of humanity's calories and 37% of its protein.
Poore & Nemecek, Science 2018
And 99% of them endure life inside a factory farm.
FAOSTAT 2022
Most are not even counted in animal-agriculture statistics.
fishcount.org.uk
Driving the rise of antibiotic-resistant superbugs in human medicine.
WHO · CDC
From animal agriculture — a gas 80× more potent than CO₂ over 20 years.
UNEP · IPCC AR6
Linked to food production, with animal agriculture the leading driver.
WWF Living Planet 2022
If the world shifted to plant-based diets — an area the size of the US, China, and the EU combined.
Our World in Data
Enough calories to end global hunger several times over.
FAO
Plus thousands of fish and shellfish — every plant-based meal counts.
PETA · Counting Animals
Come from the global food system — and animal products are the lion's share.
Nature Food 2021
Animales ryru ñemboguapy industrial ojapo mba'y'o hetave tetã hekoseve'ỹva-pe, yvytu rekove mboyve ha tembiporu tyre'ỹ rehe. Plantas eiporu ha'e apañuãi rembojoýva.
Y tyapu ra'ãnga ha yvyra ñemomba'e itõ'ỹva yvyrárape ojapóva tembiapo porã.
Ñemboguapy reigua mboyve ha mymba oikóva yvy ári oñondive jaikuaáva ñemongakuaa.
Tembi'u soberanía ñemomba'e ha plantas-pegua tembi'u ñembohovake industria ñemopyrã guive.
Pa mokõi mba'e añetegua ojekuaáva oipytyvõva ka'avo jepuru. Moõguipa oñeguenohẽ oĩ opaite kuatia guype.
Ha 99% oñemboguapy fábrica-pe — ñemondyi hetavéva ha okañýva mymba ñemondyi sistema pegua ava historia ári.
FAO, 2023
Hetave ndojehechái animales agricultura estadística-pe. Ohei barco rehe, red-pe térã tanque industrial-pe.
fishcount.org.uk
Animales agricultura oiporu ñande yvy y mbohapy peteĩ — hetave tekoha y tyre'ỹva-pe.
Water Footprint Network
Vacuno ranching ha'e yvyra ñemomba'e rehetáva — pienso cosecha avei hetave.
Yale E360 / WRI
Upe rire ganado ome'ẽ añónte 18% yvy ári calorías ha 37% proteína. Número ndojuehéi — ha ndojehuéikuaa'ỹi.
Poore & Nemecek, 2018
Metano 80 akatúa CO₂ peguarõ ára 20 guive. Ganado ñemomba'e ha'e ñepyrũ pohýi yvytu jejavy remboguapy.
IPCC AR6
Antibióticos ojeporu sa'y sa'yve oñondukáva-pe resistencia antimicrobiana moañéva — 10 millón ava ojukáva ára rehe 2050-pe.
WHO
Animales agricultura ha'e especie extinción rehetáva yvy ári ha y ári.
WWF
Ojapókuaa mundial ambyhasy mbohapy hetave. Upe rire, 730 millón hetave ava oñemano'ỹi arapytu.
FAO / WFP
Yvy ári plantas-pegua tembi'u-pe ojejoko oñemongakuaakuaa'va Estados Unidos, China ha Unión Europea peteĩ — yvyrárare, mymba katupyrýrare, yrárare.
Our World in Data
Modelo plantas-pegua tembi'u yvy ári ohechauka ocho millón mano mboyve ojeñemomba'e ára rehe — ha $1.5T tesãi viru ñemoĝua.
Springmann et al.
Upéicha ava peteĩ, tembi'u iñambue ramo, oñemoĝua sistema ári ára peteĩme. Emoñemitỹ comunidad peteĩme. Uperire retã-pe.
Counting Animals
Gallinas hetave ojukáva mymba yvy ári peteĩ rehe hetave.
Leche ndaha'éi alternativa pacífica carne vacuno rehe — ha'e hendýva.
Mbopi kognitivo ára mbohapy mitã'i ndive. Ohecha unidad icha.
Grupo hetavéva, ndojehechái ha ndohechakuaaiva'erã mymba animales ryru-pe.
Exportación yvate — camión ha barco rupi — oheka hetete.
Yvu oñemomba'e ikatupyrivéva oñemomba'ekuaa haguépe.
Supermercado etiqueta ñatõ mbytépe oĩ mymba ñemondyi sistema hetavéva ha okañýva ava historia ári.
Emoñe'ẽve →Leche ha'e mymba leche. Ojapóva industrial escala-pe sistema reprodukción ñemboguapy ha familia ñemomba'e reherupi.
Emoñe'ẽve →Avei 'libre' huevos oú sistema ojejuka sa'y sa'yve-pegua guive.
Emoñe'ẽve →Mymba ndojehechái tembi'u sistema-pe — ha mymba mano rehetáva.
Emoñe'ẽve →Mas de 90% mymbakuéra oñemongakuaáva ko yvy apére oiko ha omano ko'ág̃a tenda industrial ñembotyrãme — karapã, vaka korapy, koty guasu ha mymba jukaha ojejapo pyaʼe hag̃ua, ndaha'éi oikove hag̃ua. Pe mákina oipurúva hikuái oity ka'aguy, omongy'a ysyry, omosarambi mba'asy, ha omaltrata umi omba'apóvape ipype.
Ore ndoromoĩri chupe mba'eve. Ore rohai, rohenói hérape, ha rome'ẽ tape osẽ hag̃ua — peteĩ tembi'u, peteĩ jepokuaa, peteĩ ñemu.
Ehecha mba'épa ohasa hikuái
Umi iñe'ẽ hatãvéva tembi'u yva rehegua ojapo inglés-pe, ojapo kuatiañe'ẽ yvyku'i tavarupi ha oimo'ã ijeroviaha jaikuaáma mba'épa hína tofu. Upéva hína pe ojehúva: umi kuatiañe'ẽ oguahẽ umi tapicha jaikuaámavape ha opyta umi hetaiterei tapicha oñembojy yva reheguánte, ha ndoipurúi ñe'ẽ ambue, ha umi hetaitereivéva oñemoambue va'erã oimo'ãrõ iñe'ẽitepe, hembi'u yma rupive.
Veg.ac oñemoĩ omyesakã hag̃ua upe mba'e. Roipuru peteĩ ñe'ẽ añete ha marandu heseguáva heta ñe'ẽme, oñemboja jepi umi tenda yva rehegua oñemboja jepi. Kóva ndaha'éi peteĩ ñe'ẽkuaa ñe'ẽkuaa rehegua. Ha'e pe jerovia tenda reru ha ñe'ẽ oipurúva naikatu'i oñembotapykue marandu porã tembi'u, mymba ha yvy rehegua.
Ja'u ka'avokuéra ndaha'éi ñembohasi — ha'e pe tape ymaguarevéva, hevevéva ha isa'y hetavéva yvyporakuéra oipuruva'ekue okaru hag̃ua. Kumanda mbichýgui Addis-pe guive lenteja jukysýpe peve Lahore-pe, heta mba'e hetereíma oĩ tembi'úpe.
Irundy mba'e ojoyvýva — mymba, yvy, tesãi, tekojoja — oñemyesakã'ỹre ñe'ẽ ijojaha'ỹva, marandu ojehechakuaapyrã rehegua.
Mymba ha mymba rupi ojehaiva'era'ỹva ha mba'e ojejapóva hesekuéra tembi'u aocha'a ha mba'e joguaha rehegua. Ndaha'éi ta'anga oñembosa'ýva; ñe'ẽ porã.
Marandu yvy ha animal rehegua — yvy ipukukue, y, yvyatã ojechaukáva, tekove ojehekáva — oñembohasa marandu'ỹme papapy porãme.
Mba'épa he'i umi tembiapo ojehechakuaáva tembi'u yva rehegua imemby, mitã, atléta, ha umi oguerekóva mba'asy vai rehegua.
Peteĩ guía pya'e ha porã umi arapokõindy ñepyrũrãme guarã — oñemopyrendáva umi tembi'u ha mba'e ymaguare rehegua.
Tembi'u yva reheguáva opa tenda yvy ape ári: Etiopía, Senegal, Japón, México, Líbano, Indonesia ha hetave.
Ko'ãva hína umi porandu oje'éva marandúpe, tembi'u rendápe, ha umi comentario-kuérape. Ja'e hína ja'eha peteĩ angirũ arandúpe.
Natekotevẽi rejapo iporãmbaitéva. Tekotevẽ reñepyrũ. Eiporavo peteĩ tembi'u, peteĩ jeporavo, peteĩ ára ko arapokõindýpe — ha eheja toú umi ambue.
