Rekaru iñambuéva ha'e pe yvy — ha katu ndaha'éi pe techo. Eiporavo peteĩ categoría, emarca peteĩ tembiapo ára ha ára, ha jasy pahápe remoambuévo ndaha'éi umi rekarúvante, ha katu umi rejoguáva, umi re'éva ha umi reipytyvõva.
Pe palanca tuichavéva oimeraẽva tapicha orekóva clima, sufrimiento ha mba'asy ndive.
Ohohápe viru, okakuaa industria. Eipe'a pe subsidio.
Pe tape pya'evéva remoambue haguã tapicha ambuépe ha'e reñe'ẽ hendive — kyre'ỹme, hesakãhápe, peteĩ jeýpe.
Emopu'ã umi riel. Tekove oho hapykuéri.
Avave ndorekoivaʼerã tekove ambuévaicha. Pe tape pyaʼeveva emongakuaa hag̃ua ne rembiapo haʼe emoakãrapuʼã umi tapicha ndereheguávape.
Tembiapo ha'e colectivo, ha katu opavave colectivo ha'e hetápe ojapóva peteĩ mba'e michĩ peteĩ árape.
Peteĩ pakéte ñe'ẽmondo rehegua ojeipurúva: afíche, posta, kuatia ha ñe'ẽmondo:
From intention to leverage
Peteĩ tapicha rembiapo ha estructura ñemoambue ojehechakuaa jepi omba’apohague. Ko’ápe ojehechakuaa hikuái oipytyvõha: tapicha rembiapo omba’apo mercado oiko hag̃ua política oñeñangareko hag̃ua, ha política omboguejy tapicha rembiapo repy. Porandu ndaha’éi mba’épa jajapo, sino moõpa peteĩ aravo oñeme’ẽva oipytyvõve.
Peteĩ tapicha ova omba’úgui heta so’o (ombyai vaíva) peteĩva omba’úva ka’avo, ojeheja hague 800–1.000 kg CO₂e peteĩ ary jave, oipe’a 2.000–3.000 m² ñemitỹ renda, ha oipe’a 25–30 mymba yvy rehegua ha heta mymba y rehegua ojeruréva peteĩ ary jave. Peteĩ tapicha tuichakue jave, ko’áva oĩ 1.000 mymba ha heta tonelada mba’e ombyaíva. Ko’ã papapy michĩva ojehecha ramo opaite yvy ape ári, ha tuicháva ojehecha ramo mba’eve ndojapóiva rehe.
Peteĩ mbo’ehao, hospital térã empresa omboguapýva menú ka’avo rehegua oñepyrũrã, oipytyvõ heta tapicha ho’u hag̃ua, tapicha oñemoambue’ỹre. Ñeha’ãrõ rehegua ojehecha jepi omoambueha tapicha oiporavóva — 20% guive 80% peve — ha oheja jepokuaa. Peteĩ pyhare oñeñangareko hag̃ua peteĩ atýpe oipytyvõve peteĩ ary ojehepyme’ẽvo.
Tembiapo ojejapóva tapicha remiandu ñemoambue rehe: oñorairõ ramo, tapicha ombotove; oñe’ẽ ramo porã, tapicha oñemoambue. Ko’ápe ojejapóva ha’e oñeporandu mba’épa tapicha oimo’ã mymba ñemitỹ rehe, ohendu porã ha ome’ẽ peteĩ mba’e añete. Tapicha oñemoambue ijehe, upéi, ha sa’ive ohechauka upépe — upéva he’ise ñe’ẽngue ojehecháva okañyha ha’eha oipytyvõva.
Oñeme’ẽ ramo viru aty oipytyvõva mymba rehe, aty oñorairõva empresa rehe, ha tembikuaa so’o ka’avo rehegua, ojehecha oipytyvõha heta mymba, peteĩ viru rupive, jepémo papapy ndahetái ha oñorairõ. Tesapyra’anga avei: peteĩ ñe’ẽ ojehai porãva peteĩ kuatiañe’ẽ térã kuatia mba’apohaguasúpe og̃uahẽ tapicha oĩva mbytépe, ndaha’éi peteĩ atýpe oĩvape.
Oñeñangareko jave, heta jey okañy kane’õgui, ndaha’éi oñorairõhágui. Tapicha oĩva gueteri 10 ary rire, ha’e oiporavóva peteĩ mba’e, omoĩva límite marandu jeporúpe, ha omba’apóva ambue ndive. Ehecha kane’õ ñangareko peteĩ parte plan rehegua, ndaha’éi peteĩ mba’e oúva rire.
Papapy ojehechauka ha’e ojejapóva heta tembiapo rupive; oĩ heta mba’e ojekuaa’ỹva.
| Tembiapo | Oguahẽva | Tembiapo | Ñe’ẽmondo |
|---|---|---|---|
| Emoambue ne rembi’u | ~25–30 mymba yvy rehegua/ary | Opa ára, michĩ | Avei ojehechauka hag̃ua añete ambue tembiapo jave |
| Emoambue peteĩ óga | 2–5× peteĩ tapicha | Mbyte | Oipytyvõve tembi’u porã oĩramo |
| Institución ñemoambue | 1.000s tembi’u/semána | Tuicha, peteĩ jey | Mbo’ehao, escuela, hospital, empresa |
| Viru ome’ẽ porãva | Hetaichagua | Michĩeterei | Aty oñorairõva empresa rehe ha so’o ka’avo rehegua oipytyvõve |
| Política local ñe’ẽmondo | Táva térã región | Mbyte | Mba’e ojehepyme’ẽva, subvención, etiqueta |
| Marandu haiha | Cientos lector | Michĩ | Kuatiañe’ẽ local og̃uahẽ tapicha oĩva mbytépe |
| Mba’apohára oipytyvõva | Aty pukukue | Mbyte | Ley, datos, diseño ha ñe’ẽasãi oĩva sa’ive |
Tembiapo campaña ojehecháva · tembikuaa tapicha reko rehegua · Poore & Nemecek (2018)
Peteĩ tembiapo cada 15 ára, oiporavóva oiko porã hag̃ua, ndaha’éi pu’akã hag̃ua.
Desayuno, almuerzo semana jave ha mokõi karu rehegua eiporavóva. Ko’áva ha’e opa mba’e oĩva.
Mbykymi, oñorairõ’ỹre, tembi’u rehe oñe’ẽvo. Jepota oipytyvõve pu’akã rehe.
Ne mba’apoha, mbo’ehao, gimnasio térã tupão. Ejerure peteĩ tembi’u ka’avo rehegua oñepyrũrã, ndaha’éi política oñemoambue hag̃ua.
Michĩ ha ijeheguáva iporãve tuicha ha sapy’áva, aty oñeplanearã ha nde reko porãrã.
Peteĩ reseña, kuatia, kuatiañe’ẽ mba’apohaguasúpe g̃uarã. Ojehai porãva, py’aguapýva, mba’e añete rehegua.
Peteĩ tapicha oñeñangareko voi okañyve. Peteĩ tapicha oipytyvõva omoambue oiko porã hag̃ua.
Héẽ, ojehecháva — 25–30 mymba yvy rehegua ha 1 tonelada CO₂e peteĩ ary jave — ha avei oipytyvõ oike hag̃ua institución ha política ñemoambuére. Mokõive oipytyvõ, ndaha’éi peteĩnte.
Empresa ha política ñemoambue oipytyvõve, ha ojejapo tapicha ojeruréva rupive. Empresa omoambue mercado oñemoambuévo; regulador omba’apo tapicha oĩramo.
Eiporu porã, eme’ẽ mbohovái porandu oĩramo, eheja karu oñorairõrã, ha emombe’u mba’érepa peteĩ jey. Heta jey oñorairõva oúva ñe’ẽngue rupi, ndaha’éi mba’e rehe.
Aty oñorairõva empresa política rehe, tembi’u ojehepyme’ẽva instituciónpe ha so’o ka’avo tembikuaa rehegua, ojehecha oipytyvõveha, jepémo papapy ndahetái.
Ojehecha hetaichagua. Oñorairõva omoherakuã mba’e ha avei ombohovái; campaña ojejapóva, oñorairõ’ỹva ha ojeruréva peteĩ mba’e, ojehecha oipytyvõveha.
Tapicha ohecháva jajavyha marandu, ndaha’éi okañyha, oiko porãve. Ojehecháva ha’e oho porãha peteĩ ary jave, ndaha’éi oĩ porãha peteĩ semana jave.