Ko’ápe oĩ porandu ha’e ojejapóva ojehechávo oĩha jepokuaa vai ojejapóva oñeñe’ẽvo mymba ho’úva rehe. Ko sesión ombo’e mba’épa ohechauka marandu oĩva mbohovái rehe, upévare ko prueba ha’e peteĩ ñepyrũha, ndaha’éi peteĩ aporei renda.
Mba’érepa oiko pya’e jepokuaa vai tembi’u rehegua
Temi’u rehegua jepokuaa oñepyrũ mitãme, oñemombarete ára ha ára ogapy jepokuaa ha ñemuha rupive, ha sa’ive ojehecha marandu rehe. Ñemongeta mba’apohára rehegua avei ohechauka: tembi’u ha so’o ñemuha aty ojeporu hetaiterei pa’ũ oñemombe’u hag̃ua tembi’u porã, ha heta ta’anga ojehechauka — ka’aguy guasu, koty’i, peteĩ chokokue mymba’i reheve — ohechauka peteĩ tembi’u apoha ohechaukáva michĩmi umi tapicha oiporúva. Oñemboja’o ramo ta’anga ne akãme ha ta’anga oĩva tembi’u apohápe, ne arandu’i ndaikatúi oipytyvõ neve.
Proteína ha’e pe mba’e ojejavyve
Tapicha tuichakuéva oikotevẽ 0,8–1,0 g proteína peteĩ kilogramo pype ára ha ára, ha hetave oñembosarái ramo — 1,4–2,0 g/kg. Peteĩ kopa poroto’i ojejapóva ome’ẽ 18 g, 150 g tofu hatã ome’ẽ 17 g, 100 g seitan ome’ẽ 25 g, ha peteĩ tembi’u avena kamby soja reheve ome’ẽ 15 g. Oguahẽ 60–120 g ára ha ára ka’avo guive ha’e papapy, ndaha’éi mba’e po’a. Oĩva ho’úva ka’avo oikotevẽ omaña porã: proteína ikatu oñemboyke tembi’u oĩva yva, ensalada ha almidón porãme, mymba oĩva térã nahániri.
Pe mba’e’íva ha’e pe mba’e hasyve ojeikuaa
Amo 80 mil millones mymba yvy rehegua ha peteĩ ha mbohapy trillón pira ojejuka ho’u hag̃ua ary ha ary. Número upéichagua ndaha’éi mba’e ojeikuaáva, ha’e mba’e ojehecháva. Peteĩ mba’e oipytyvõva: tapicha oho’úva tembi’u oje’éva occidental ombyai amo 25–30 mymba yvy rehegua ary ha ary, ha heta pira. Ambue: mymba ha hembi’u oiporu 77% yvy ñemitỹ rehegua, ome’ẽ ramo 18% calorías. Mba’eve ndojehechái ha oĩva oipytyvõ.
Ojavy peteĩ mbohovái ha’e pe mba’e porã
Umi porandu tapicha ojavyve ha’e umi oñe’ẽva y rehegua, tembi’u mymba oiporúva ha soja oñemitỹva mymba ho’u hag̃ua — upépe oĩ jepokuaa vai ojejapóva. Ojavy ramo, umi marandu oĩva oipytyvõ; oñemoambue mba’éicháva ojehecha supermercado.