7 күнде өсімдікке негізделген тамақтану жоспары
Апта бойына арналған дәмді өсімдік негізіндегі рецепттермен денсаулығыңызды жақсартыңыз және планетаға қамқорлық жасаңыз.

Өсімдік негізіндегі тамақтануды бастау – бұл тек денсаулықты жақсарту ғана емес, сонымен қатар біздің планетамызға деген қамқорлықтың белгісі. Жаңа 7 күндік өсімдік негізіндегі тамақтану жоспары сіздерге Қазақстанның дәстүрлі асханасын ескере отырып, әртүрлі, дәмді және пайдалы тағамдарды ұсынады. Бұл жоспар қалалық нарықтарда қолжетімді өнімдерге, дәнді дақылдар мен бұршақ дақылдарына басымдық береді. Орталық Азияның құрғақ климатын ескере отырып, суды үнемдеуге және жергілікті, суды аз қажет ететін дақылдарды қолдануға назар аударылады.
Не қажет болады
- Әртүрлі көкөністер: пияз, сәбіз, картоп, қызанақ, қияр, орамжапырақ, бұрыш, асқабақ, баклажан.
- Жемістер: алма, өрік, жүзім, мезгілге байланысты басқа да жергілікті жемістер.
- Дәнді дақылдар: бидай, арпа, тары, күріш, қарақұмық.
- Бұршақ дақылдары: жасыл және сары жасымық, бұршақ, ноқат, бұршақ.
- Жаңғақтар мен тұқымдар: күнжіт, зығыр тұқымы, күнбағыс тұқымы, жаңғақ.
- Өсімдік майлары: күнбағыс майы, зәйтүн майы.
- Дәмдеуіштер мен шөптер: тұз, бұрыш, кинза, аскөк, пияз, сарымсақ.
1-күн: Жасыл энергия
- Таңғы ас: Тары ботқасы жаңғақ пен өрік қосылған.
- Түскі ас: Жасыл көкөністер мен ноқат қосылған салат, қара нанмен.
- Кешкі ас: Көкөніс рагуы (пияз, сәбіз, картоп, бұрыш) жасыл жасымықпен бірге.

2-күн: Дәнді дақылдар күні
- Таңғы ас: Қарақұмық ботқасы сәбіз мен күнбағыс тұқымы қосылған.
- Түскі ас: Көкөніс пен бұршақ қосылған күріш пловы.
- Кешкі ас: Қызылша мен жасыл жасымықтан жасалған котлеттер, салатпен.
Көкөністер мен бұршақ дақылдарының су тұтынуы (орташа)
Су тұтыну деректері Our World in Data, 2021.

3-күн: Дәстүрлі дәмдер
- Таңғы ас: Кептірілген жемістер мен жаңғақ қосылған арпа ботқасы.
- Түскі ас: Қымыздық (қышқыл сүт өнімі) пен көкөністерден жасалған сүзбе қосылған лапша.
- Кешкі ас: Қамырдан жасалған, етсіз манты (бумен пісірілген). Ішіне картоп, пияз, дәмдеуіштер.
4-күн: Бұршақ күні
- Таңғы ас: Ноқат пюресі мен жасыл шөптер қосылған тост.
- Түскі ас: Бұршақ пен көкөністерден жасалған сорпа.
- Кешкі ас: Бұршақ котлеттері (талқан, пияз, дәмдеуіштер) қырыққабат салатымен.
5-күн: Жазғы жемістер мен көкөністер
- Таңғы ас: Жүзім, алма, өрік және зығыр тұқымы қосылған смузи.
- Түскі ас: Қияр, қызанақ, пияз және аскөк қосылған көкөніс салаты, күнбағыс майымен.
- Кешкі ас: Асқабақ пен картоптан жасалған пюре, жасыл бұршақпен.
Өсімдік тектес ақуыз көздері (100 г-да)
Деректер USDA FoodData Central.
6-күн: Құнарлы тағамдар
- Таңғы ас: Құймақ (бидай ұнынан, сумен), көкөніс пюресімен.
- Түскі ас: Жасыл жасымық пен қуырылған пияз қосылған сорпа.
- Кешкі ас: Бұршақ пен көкөністерден жасалған, қырыққабатпен оралған 'долма'.
“Өсімдік негізіндегі тамақтану тек біздің денсаулығымызға ғана емес, планетамызға да пайдалы.”
7-күн: Дәстүрді жаңғырту
- Таңғы ас: Тары ботқасы, кептірілген жемістер мен күнжіт қосылған.
- Түскі ас: Пияз, сәбіз, картоп және бұршақ қосылған 'сорпа' (етсіз сорпа).
- Кешкі ас: Бауырсақ (етсіз, бидай ұнынан) көкөніс салатымен.
Азық-түлік сатып алу тізімі
- Көкөністер: Пияз, сәбіз, картоп, қызанақ, қияр, орамжапырақ, бұрыш, асқабақ, баклажан, қызылша, сарымсақ.
- Жемістер: Алма, өрік, жүзім, кез келген жергілікті жемістер.
- Дәнді дақылдар: Тары, қарақұмық, күріш, арпа, бидай ұны.
- Бұршақ дақылдары: Жасыл жасымық, сары жасымық, ноқат, бұршақ.
- Жаңғақтар мен тұқымдар: Күнжіт, зығыр тұқымы, күнбағыс тұқымы, жаңғақ.
- Өсімдік майлары: Күнбағыс майы, зәйтүн майы.
- Дәмдеуіштер: Тұз, бұрыш, кинза, аскөк.
Жалғастыру жолдары
Сыртынан қарағанда, бұл тек тағам ғана емес, бұл әлемге деген көзқарас.
Sources & further reading
- Our World in Data — Our World in Data
- USDA FoodData Central — USDA FoodData Central
- EAT-Lancet Commission — EAT-Lancet Commission
- Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) — FAO
- Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) — IPCC