Para sa Pamilyang Pilipino: Pagkain para sa Kinabukasan
Alamin kung paano ang pagpili ng masustansya at planet-friendly na pagkain ay nagbubukas ng pintuan para sa mas matatag na buhay sa Pilipinas, gamit ang gabay ng global scorecard.

Para sa iyo, mahal na mambabasa, na nagmamalasakit sa kalusugan ng iyong pamilya at sa kinabukasan ng ating bayan, mahalagang maintindihan natin ang malalim na koneksyon ng ating mga pinipiling pagkain. Hindi lamang ito tungkol sa kung ano ang ating inilalagay sa ating mga plato, kundi kung paano ang mga ito ay humuhubog sa ating kalusugan, sa ating kapaligiran, at sa katatagan ng ating lipunan, lalo na dito sa Pilipinas na madalas humaharap sa mga hamon ng klima. Ang pagkain na ating pinipili ay may malaking bahagi sa pagbuo ng isang mas matatag na pamumuhay.
Ang gusto kong unang malaman mo
Ang ating mga gawi sa pagkain ay may mas malaking epekto kaysa sa ating inaakala. Sa pag-unawa sa isang global scorecard na sumusuri sa mga sistema ng pagkain, maaari nating masuri kung paano ang mga tradisyonal at makabagong pagkaing Pilipino ay nakatutulong sa pagbuo ng isang mas malusog at planet-friendly na hinaharap. Ang layunin ay hindi ang biglaang pagbabago, kundi ang unti-unting pagpapalakas ng ating mga pagpipilian patungo sa mga pagkaing mas mainam para sa tao at para sa kalikasan. Ang mga munggo, palay, at lokal na isda ay ilan lamang sa mga halimbawa ng mga pagkaing maaaring maging sentro ng ating diyeta.
Ang mga bagay na hindi madalas sabihin
- Ang produksyon ng karne, lalo na ang beef, ay nangangailangan ng malaking lupa at tubig, na maaaring maging sanhi ng deforestation at pagkaubos ng ating likas na yaman.
- Ang pag-asa sa iilang uri ng pananim ay nagpapataas ng panganib sa ating food security kapag nagkaroon ng pagbabago sa klima.
- Ang mga processed foods, kahit na mukhang mura, ay madalas na mataas sa asin, asukal, at hindi malusog na taba, na nagpapataas ng panganib sa mga sakit.
- Ang maliliit na pagbabago sa pagluluto, tulad ng paggamit ng mas maraming gulay at legumes, ay maaaring makabawas ng carbon footprint ng bawat pamilya.
- Ang pagsuporta sa lokal na magsasaka at mangingisda ay nagpapatatag ng ating ekonomiya at nagpapababa ng greenhouse gas emissions mula sa transportasyon ng pagkain.
Ang ebidensya na aking natagpuan
Epekto ng Pagkain sa Kapaligiran
Carbon Footprint ng Iba't Ibang Uri ng Pagkain (kg CO2e per kg)
Data synthesized from various studies on food production emissions. Source: Our World in Data (2020 estimates).
Ang datos na ito ay nagpapakita ng malaking pagkakaiba sa environmental impact ng iba't ibang uri ng pagkain. Habang ang mga produktong mula sa hayop tulad ng baka ay may pinakamalaking carbon footprint, ang mga plant-based na pagkain tulad ng beans at maging ang ating pangunahing pagkain, ang bigas, ay may mas mababang epekto. Ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pagbalanse ng ating mga kinakain upang mabawasan ang ating kontribusyon sa climate change.
Ang gagawin ko sana nang iba
- Mas maagang sinimulan ang pag-explore ng mga lokal na alternatibo sa karne, tulad ng munggo, tokwa, at iba't ibang uri ng gulay na sagana sa ating palengke.
- Mas binigyan ng pansin ang mga tradisyonal na lutuing Pilipino na gumagamit ng maraming gulay at legumes, tulad ng ginisang monggo at pinakbet, bilang pangunahing ulam.
- Mas aktibong sinuportahan ang mga lokal na magsasaka sa pamamagitan ng pagbili direkta sa kanila o sa mga organisadong farm-to-table initiatives.
- Mas pinag-aralan ang mga pamamaraan ng pagluluto na nagpapanatili ng sustansya ng mga gulay at binabawasan ang paggamit ng mantika.
- Mas madalas na ipinakilala sa mga anak ang mga benepisyo ng plant-based diet, hindi lang para sa kalusugan kundi pati na rin sa pagmamalasakit sa kalikasan.
Isang maikling listahan ng babasahin
- Mga artikulo at ulat mula sa Food and Agriculture Organization (FAO) ng United Nations tungkol sa sustainable food systems.
- Mga pag-aaral mula sa The Lancet Planetary Health journal ukol sa epekto ng diet sa kalusugan ng tao at planeta.
- Mga impormasyon mula sa Climate Change Commission (CCC) ng Pilipinas patungkol sa climate resilience at food security.
- Mga website at publikasyon ng World Health Organization (WHO) ukol sa nutrisyon at malusog na pamumuhay.
- Mga ulat mula sa Philippine Institute for Development Studies (PIDS) hinggil sa agrikultura at food policy sa Pilipinas.

Pagkain para sa Mas Matatag na Bukas
Ang Timbang ng Ating mga Pinipili
Paggamit ng Tubig sa Produksyon ng Pagkain (Liters per kg)
Water footprint estimates for food production. Source: Mekonnen & Hoekstra (2012), Water Footprint Network.
Ang pagkonsumo ng tubig sa agrikultura ay malaki, at ang produksyon ng karne ay nangangailangan ng pinakamaraming tubig. Sa isang bansang tulad ng Pilipinas na madalas nakararanas ng tagtuyot at may hamon sa suplay ng malinis na tubig, ang pagpili ng mga pagkaing mas mababa ang water footprint ay isang mahalagang hakbang tungo sa pagiging matatag. Ang mga munggo at iba pang legumes ay nangangailangan ng mas kaunting tubig kumpara sa mga produktong hayop.
“Ang bawat pirasong pagkain sa ating plato ay may kuwento ng kapaligiran at kalusugan. Piliin natin ang mga kuwentong magbubuklod sa atin sa mas mabuting kinabukasan.”
Ang Pagsasama-sama ng Pamilya sa Mesa
Sa huli, ang pagbabago sa ating diyeta ay hindi lamang tungkol sa personal na pagpili, kundi isang kolektibong pagsisikap. Kapag pinag-uusapan natin ang mga pagkaing masustansya at sustainable, binubuksan natin ang pinto para sa mas malusog na pamilya at mas matatag na komunidad. Ang pagpapalaganap ng kaalaman tungkol sa epekto ng ating pagkain ay isang paraan upang mapalakas ang ating pagmamalasakit sa isa't isa at sa ating nag-iisang planeta. Ang mga tradisyonal na lutuing Pilipino, na madalas ay nakasentro sa mga gulay at isda, ay may malaking potensyal na maging bahagi ng solusyon.
Pagtanaw sa Kinabukasan
Frequently asked questions
Ano ang global scorecard para sa pagkain?
Paano ako makakakuha ng sapat na protina kung babawasan ko ang karne?
Mahal ba ang mga plant-based na pagkain?
Ano ang pinakamadaling paraan para simulan ang pagkain ng mas sustainable?
Ano ang epekto ng pagkonsumo ng isda sa kapaligiran?
Paano makatutulong ang pagbili sa lokal na palengke sa climate change?
Sources & further reading
- Food and Agriculture Organization of the UN — fao.org
- The Lancet Planetary Health — thelancet.com/journals/lanplh/home
- Our World in Data — ourworldindata.org
- World Health Organization — who.int
- Water Footprint Network — waterfootprint.org
- Climate Change Commission of the Philippines — climate.gov.ph