Paano Mag-rewild ng Balkonahe at Bakuran?

Ang pag-rewild ng inyong balkonahe, bakuran, o kahit maliit na espasyo sa Pilipinas ay nangangahulugang pagpapanumbalik ng natural na proseso ng kalikasan sa inyong paligid. Ito ay higit pa sa pagtatanim ng mga bulaklak; ito ay paglikha ng isang maliit na ecosystem na sumusuporta sa lokal na buhay-ilang, nagpapalakas ng climate resilience, at nagpapaganda ng ating kapaligiran. Sa pamamagitan ng pagpili ng mga katutubong halaman at pag-iwas sa mga nakakapinsalang kemikal, maaari nating gawing kanlungan ang ating mga tahanan para sa mga ibon, insekto, at iba pang maliliit na nilalang na mahalaga sa ating ecosystem.

Bakit mahalaga ang pag-rewild sa konteksto ng Pilipinas?

Ang Pilipinas ay kilala sa kanyang mataas na antas ng biodiversity, ngunit marami sa ating mga katutubong halaman at hayop ang nanganganib dahil sa pagkasira ng kanilang mga tirahan. Ang urbanisasyon at pagpapalawak ng agrikultura ay nagdudulot ng pagkawala ng natural na espasyo. Ang pag-rewild ng maliliit na espasyo, tulad ng mga balkonahe at bakuran, ay isang paraan upang makatulong na mapanumbalik ang ilan sa mga nawawalang tirahan na ito. Ito rin ay nagpapalakas ng ating kakayahang umangkop sa pagbabago ng klima sa pamamagitan ng pagtatanim ng mga halaman na mas matatag sa lokal na kondisyon at nakakatulong sa pagkontrol ng baha at init.

Anu-anong mga katutubong halaman ang angkop para sa Pilipinong hardin?

Ang pagpili ng tamang halaman ay susi sa matagumpay na pag-rewild. Mas mainam na pumili ng mga halamang katutubo sa Pilipinas dahil ang mga ito ay natural na nababagay sa ating klima at lupa, at sinusuportahan nila ang lokal na wildlife. Ang mga halamang ito ay nangangailangan din ng mas kaunting tubig at pangangalaga kumpara sa mga dayuhang species. Halimbawa, ang mga puno tulad ng narra, molave, at akle ay magandang pagpipilian para sa mas malalaking espasyo, habang ang mga ornamental na halaman tulad ng ilang uri ng orchids, santan, at gumamela ay angkop para sa mga balkonahe at maliliit na hardin. Ang mga halamang gamot tulad ng luya, turmeric, at pandan ay hindi lamang nakakatulong sa kalikasan kundi maaari ding gamitin sa kusina.

• Narra (Pterocarpus indicus)
• Molave (Vitex parviflora)
• Akle (Albizia acle)
• Santan (Ixora coccinea)
• Gumamela (Hibiscus rosa-sinensis)
• Katutubong Orchids (iba't ibang species)
• Pandan (Pandanus amaryllifolius)

Pagtatanim ng mga Nakakain na Katutubong Halaman

Ang pag-integrate ng mga nakakain na katutubong halaman ay nagdaragdag ng halaga sa inyong rewilded space. Isipin na makapag-ani ng sariwang sangkap para sa inyong mga lutuin, tulad ng mga dahon ng saluyot, kangkong, o malunggay. Ang mga munggo, tulad ng munggo mismo (Phaseolus aureus), ay madaling itanim at nagbibigay ng protina. Ang mga palay, bagaman nangangailangan ng mas malaking espasyo, ay maaaring itanim sa mas malalaking paso o sa communal gardens. Ang mga ito ay hindi lamang nagpapakain sa atin kundi nagsisilbi ring pagkain para sa mga insekto at ibon.

Paano masuportahan ang pollinators at lokal na wildlife?

Ang mga pollinators tulad ng bubuyog, paru-paro, at mga ibon ay mahalaga sa pagpapanatili ng ating ecosystem. Sa pamamagitan ng pagtatanim ng mga bulaklak na nagbibigay ng nektar at pollen, maaari natin silang akitin sa ating mga hardin. Ang mga halamang may iba't ibang kulay at hugis ng bulaklak ay makakaakit ng mas maraming uri ng pollinators. Iwasan ang paggamit ng mga pesticide at herbicide dahil ang mga ito ay nakakalason sa mga pollinators at iba pang kapaki-pakinabang na insekto. Ang paglalagay ng maliit na lalagyan ng tubig o bird bath ay makakatulong din sa kanila, lalo na sa mainit na panahon.

Ano ang papel ng mga isda at tubig sa pag-rewild?

Bagaman ang pag-rewild ay madalas na nakatuon sa mga halaman at lupa, ang tubig ay isang mahalagang elemento, lalo na sa isang bansang kapuluan tulad ng Pilipinas. Ang pagpapanatili ng malinis na daluyan ng tubig, pagpapalago ng mga halaman na nakakatulong sa pag-absorb ng tubig-ulan, at pag-iwas sa polusyon ay bahagi ng mas malaking rewilding effort. Kung may pagkakataon, ang maliliit na water features tulad ng pond o kahit isang malaking palanggana na may tubig ay maaaring maging tirahan ng mga maliliit na aquatic life at maging lugar para sa mga ibon na maligo. Ang pagsuporta sa sustainable fisheries sa ating mga komunidad ay nagpapatibay din sa ating koneksyon sa mga likas na yaman ng tubig.

Paano magsimula sa maliit na espasyo tulad ng balkonahe?

Huwag mag-alala kung maliit lamang ang inyong espasyo. Ang mga balkonahe ay perpektong lugar para magsimula. Gumamit ng mga paso na gawa sa recycled materials. Pumili ng mga vertical garden system para masulit ang espasyo. Magtanim ng mga halamang-gamot, mga pampalasa, o maliliit na gulay tulad ng sili at kamatis. Ang ilang uri ng mga katutubong fern at orchids ay maaari ding mabuhay sa mga paso. Ang mahalaga ay ang paglikha ng isang maliit na oasis na nagbibigay-buhay sa inyong urbanong pamumuhay.

“Ang bawat maliit na espasyo na ating ginagawang luntian ay isang hakbang tungo sa mas malusog na planeta at mas matatag na komunidad.”

Ano ang dapat iwasan sa pag-rewild?

May ilang bagay na dapat iwasan upang matiyak na ang inyong rewilding efforts ay tunay na nakakatulong. Una, iwasan ang pagtatanim ng mga invasive alien species na maaaring makipagkumpitensya sa mga katutubong halaman at makasira sa lokal na ecosystem. Pangalawa, tulad ng nabanggit, iwasan ang paggamit ng mga kemikal na pataba at pestisidyo. Gumamit ng mga natural na pamamaraan tulad ng compost at vermicompost para sa pataba, at natural predators o cultural controls para sa peste. Pangatlo, huwag magkalat ng basura, lalo na ang plastic, na maaaring makasama sa kalikasan at sa mga hayop.

Paano ito magiging bahagi ng mas malaking komunidad?

Ang pag-rewild ay mas epektibo kapag ito ay ginagawa nang sama-sama. Hikayatin ang inyong mga kapitbahay na magtanim din. Maaari kayong magtulungan sa paglikha ng mga communal gardens o pagpapalitan ng mga binhi at kaalaman. Ang mga lokal na pamilihan ay magandang lugar para makahanap ng mga katutubong halaman at makipag-ugnayan sa mga lokal na magsasaka at tagapagtanim. Ang pagpapalaganap ng kaalaman tungkol sa kahalagahan ng biodiversity at sustainable living ay makakatulong sa pagbuo ng mas luntiang at matatag na komunidad para sa susunod na henerasyon.

Ang hinaharap ng rewilding sa Pilipinas

Ang pag-rewild ay hindi lamang isang trend, kundi isang pangangailangan para sa ating planeta. Sa Pilipinas, ito ay isang paraan upang muling ikonekta ang ating sarili sa ating likas na yaman, palakasin ang ating paglaban sa climate change, at lumikha ng mas magandang buhay para sa lahat. Mula sa maliit na paso sa balkonahe hanggang sa mas malalaking bakuran, bawat hakbang tungo sa pagpapanumbalik ng kalikasan ay mahalaga. Ito ay isang pamumuhunan sa ating sariling kalusugan, sa ating mga komunidad, at sa hinaharap ng ating bansa.