Chorizo vegano Paraguay: Mba'ehechauka mbyky 5 aravo'ípe

Mba'épa pe chorizo vegano Paraguay ha mba'érepa oñepyrũ ko'ág̃a

Pe chorizo vegano Paraguay ha'e peteĩ embutido ojejapóva ka'avo ha yva ra'ỹigui, omohendáva kumanda, avati ha mandi'o tatapỹi ári vaka ro'o rekovia. Ko tembi'u oñepyrũ omyasãi hekove ñane retãme tapichakuéra ohekágui mba'éichapa oiko porãvéta tekoha ndive, omboguejývo pe jeporu vai oikóva ka'aguy rehe ha oñangarekóvo tesãi rehe asado vy'apavẽme. Ndaha'éi so'o rechagiño añónte, ha'e katu ñande yvy rembiapokue jehechauka pyahu, omono'õva ymaite guive Guaranikuéra rembi'u ha omoĩva parrilla ári hembypyre'ỹre.

Paraguáipe, asado ndaha'éi tembi'u mante; ha'e peteĩ aty guasu oñembyatyhápe hogaygua ha angirũkuéra arateĩ jave. Jepémo yma guive vaka ha kure ro'o oñembotuicha ko'ã jehasa pukúpe, ko'ág̃a katu hetave mitãkaria'y ha kuñataĩ omoinge kumanda vaka ro'o rãngue ohechágui mba'éichapa Chaco ha Cerrado oñehundi ohóvo mymbakuéra ñemongakuaa rupive. Chorizo ka'avogui omoheñói peteĩ tape pyahu oñemomba'e guasu haguére tembi'u yvypóra rembi'u asado ryepýpe, ombopypuku'ỹre ñembyai ha oñongatúvo pe timbó asy ha asado rapykuere hetépe.

Kumanda ha avati: Mba'éichapa oñembosako'i tatapỹi ári g̃uarã

Mba'eichagua tembi'úpa ikatu jaiporu asado-pe g̃uarã chorizo vegano Paraguay apópe? Ñande yvy ome'ẽ opa mba'e jaikotevẽva. Kumanda hũ ha kumanda pytã ha'e pe pyenda tuichavéva, ome'ẽgui tete mbarete ha sa'y hũ asy ojoguáva embutido yma guarépe. Avati ku'i ha almidón de mandioca oipytyvõ tove toiko chugui peteĩ masa hatã porãva ndohosóiva tatapỹi hakúpe. Oñemoĩ hese sevóla rogue, ajo, comino, pimentón ahumado ha orégano, ohejavaicha pe timbó hekotevẽva opaite parrillada paraguái.

Universidad Nacional de Asunción ohesa'ỹijo kumanda hũ ha ojuhu oguerekoha 22% proteína iporãva ñande retépe. Kóva ohechauka ndaha'eiha tekotevẽva so'o oñemombarete haguã tete, kumanda omoheñóigui mbarete tekoasy'ỹre. Jeporu porã ojapóramo tembi'u apohára, ko tembi'u ndoikotevẽi quimico hembýva; tekotevẽnte oñembosako'i porã, oñembojy mbeguekatu tatapỹi ári ha oñemohe'õ aceitede girasol térã kuruguaty reheve ikatu haguãicha ipire ikarapã ha hesãi porã.

• Kumanda hũ térã pytã: oñembopupu porã ha oñembojehe'a masa ojejapo haguã.
• Almidón de mandioca: ombojoaju opa mba'e tatapỹi aníve omosarambi pe chorizo.
• Avati ku'i: ome'ẽ tehete ha jepokuaa paraguái yma guive ojeipotáva.
• Pimentón ahumado ha comino: omoheñói pe timbó asado rapykuere ñande ahy'ópe.
• Ajo ha sevóla choricero: omohe'õ ha omyasãi hyakuã porã oparupiete.

Yvy ha ka'aguy ñangareko: Chaco ha Cerrado py'aguapy

Guyra Paraguay he'i ka'aguy jekutu Chaco-pe omboguejyha mymbakuéra renda vaka ñemuña rupive. He'ise, peteĩ asado so'o rehegua oikotevẽ hetave yvy ha yvytu vai omoheñói. Chorizo vegano oiporúvo kumanda ha avati oipytyvõ ñemitỹnguérape omohenda porã jey haguã yvy he'õngue. FAO kuatiañe'ẽ 2023-pe ohechauka kumanda ha mandi'o omoheñóiha 85% sa'ive yvytu vai vaka ro'ógui. Ko mba'e omoañete asado sin carne paraguay ikatuha omoĩ py'aguapy ñande tekohápe ha omombarete ñande kokuépe tembi'u hekoporãva.

Our World in Data he'i vaka ro'o oikotevẽha hetave yvy ha y kumanda chorizo ndive oñembojojávo. Jaiporúvo soja ka'avo paraguay térã kumanda oñeñotỹva ñande kokuépe, oñemboyke pe ka'aguy jeity guasu oikóva Alto Paraguay ha Boquerón departamentokuérape. Upévare, pe asado ka'aguy paraguaype ndaha'éi tembi'u apomby añónte; ha'e hína ñorairõ py'aguapýpe ñande yvy marãe'ỹ rehe, oñangarekóva mymba saite ha ysyry potĩre opavave ñamoñarépe g̃uarã.

“Ñande asado oikotevẽ oñemopyahu: kumanda ha avati ombopiro'y ñande yvy ha omantene vy'apavẽ tatapỹi rembe'ýpe.”

Tesãi ha teko porã: Mba'épa ome'ẽ ñande retépe

IPCC marandu 2022-pe omoañete ka'avokuéra jeporu tembi'úpe omboguejyha 70% pe ñembyai arapytu rehegua. Ha katu ndaha'éi tekohánte pe oñakãrapu'ãva; ñande rete voi ovy'a. Vaka ro'o ryepýpe oĩ kyra vai ha colesterol ombopytúva korasõ rape, ha katu pe chorizo vegano Paraguay ojejapóva kumandágui oguereko heta fibra dietética ha antioxidante omopotĩva ñande py'a. Ko'ã mba'e oipytyvõ tuguy rape toiko potĩ ha ani oñembojo'a kyra vai ñande ruguýpe.

Oje'e py'ỹi umi tembi'u vegano ndoguerekoiha hete térã sa'i ome'ẽha mbarete. Kóva ha'e peteĩ japu tuicháva. Kumanda ha mandi'o omoirũva tatakua mandi'o chorizo jeporu ohechauka hembypyreha hierro, magnesio ha zinc. Asador-kuéra paraguái oikuaa porã ko'ág̃a mba'éichapa omoñandúta chimichurri, sevóla rogue ha ky'ỹi michĩmi ikatu haguãicha chorizo oñangareko tesãire ha ome'ẽ vy'a ijojaha'ỹva opaite karu guasúpe.

• Ndoguerekói colesterol: oñangareko korasõ ha tuguy rape rehe.
• Oreko heta fibra: omombarete tembi'u guata ñande py'a ryepýpe.
• Ndahasyi oñembopupu haguã: ndohejai tete pohýi asado rire.
• Oiko porã opaite tapichápe g̃uarã: mitã, karia'y ha ñande taitakuérape.

Mandi'o ha chimichurri: Mba'éichapa ja'uta asado jave

Paraguáipe ndaipóri asado mandi'o hykue porãva male'ẽ reheve'ỹre. Chorizo vegano oiko porãiterei ko yma guare tembi'u ndive. Ikatu emoĩ chimichurri ojejapóva perejil, ajo, vinagre ha ñandy ka'avogui pe chorizo ári oñembovyvy jave. Avei, sopa paraguaya oñembosako'íva ryguasu rupi'a ha kesu'ỹre (oiporúvo avati ku'i, sevóla ha leche de soja) térã chipa guasu vegano omoirũ porãiterei ko karu pyhareve térã asaje puku vy'ápe.

Asado oiko haguãicha hekópe, tekotevẽ jaikuaa mba'éichapa ñambojýta. Chorizo ka'avogui ndaha'éi so'o oikotevẽva tatatĩ puku oñemombyry haguã kyra. Kóva oñemoĩ tatapỹi kã porã ári, ndaha'éi tata hendýva ári, toñembosako'i mbeguekatu 15 térã 20 aravo'i aja. Oñembojere jave oñemohe'õ chimichurri-pe toiko chugui tembi'u he'ẽmby asy ha toguereko pe piru asy opavave jaipotáva parrilla rembe'ýpe.

Mba'éichapa ikatu reheka térã rejapo nde rógape

Ko'ág̃a rupi Paraguáipe, taha'e Asunción, San Lorenzo, Luque térã Ciudad del Este-pe, oĩma heta ñemuha guasu ha ferias agroecológicas ome'ẽva chorizo vegano ojejapo porãmbyréva. Heta emprendedor paraguayo oñepyrũma omba'apo hese, oiporúvo yva ra'ỹi ha kumanda oñemba'apóva kokuépe ñande campesinokuéra ndive. Kóva omombarete ñande viru jeporu retã ryepýpe ha oipytyvõ kokueregua toñemu hekópe hembiporupyre rehe.

Nderejuhúiramo ñemuháme, nde voi ikatu rejapo nde rógape mbykymi aravo'ípe. Eiporu kumanda hũ ehykue raẽ va'ekue, embojehe'a arina de maíz mbyky reheve, emoĩ pimentón, ajo ha peteĩ kuchara almidón. Embotuicha papel manteca térã film ryepýpe, embopupu y hakúpe 10 aravo'i ha upéi egueraha tatapỹime. Péicha ejapóramo, reguerekóta tembi'u heva, hesãiva ha oñangarekóva tekoháre oimeraẽva vy'a guasúpe.

• Eiporu tatapỹi mbarete ha kã, ani tata hendy oikóva yvytúre.
• Eñohẽ aceite térã chimichurri jere ha jere toñemohe'õ porã.
• Embojoaju mandi'o hykue, sopa paraguaya ha ensalada de tomate ndive.
• Eheka emprendimiento local oipytyvõva kokuegua rembiapópe.