Rayuwar tsire-tsire ·

Abincin Gaggawa: Sirrin Cika Firiza don Rayuwar Vegan Mai Sauki

Ta yaya daskararren abinci zai iya zama babban abokin dabarun girki masu koshin lafiya da dorewar muhalli ga masu yawan shagala?

1,087 kalmomi · Maƙalar yau ta Veg.ac
Kayan lambu daban-daban daskararre a cikin firiza
Veg.ac · AI-generated illustration

A yau, rayuwa tana tafiya cikin sauri. Tsakanin aiki, karatu, da nauyin iyali, sau da yawa lokacin tsayawa a kicin don girka abinci mai koshin lafiya daga karfe biyar zuwa shida na yamma yana zama kalubale. Ga mutane da dama da ke son sauya salon rayuwarsu zuwa cin abinci mai tushen tsirrai (plant-based), babban tsoron shi ne cewa cin ganyayyaki yana bukatar lokaci mai yawa na yanka daddawa da shirye-shirye. Amma a gaskiya, mabuɗin cin abinci mai gina jiki kuma mai dadi ba lallai sai ya fito daga sabbin kayan lambu da aka siyo a ranar ba. Firizar gidanka ita ce babban makamin da ba a cika amfani da shi ba wajen tabbatar da cewa ba ka koma cin abincin titi ko sarrafa-faffun abinci marasa amfani ba lokacin da gajiya ta yi yawa.

Me ya sa Daskararren Abinci ke da Muhimmanci?

Sau da yawa muna kallon kayan lambu daskararru a matsayin 'na biyu' bayan sababbi (fresh). Amma bincike ya nuna cewa kayan lambu daskararru suna rike da sinadaran gina jiki da yawa fiye da wadanda aka bar su a kan shiryayyen kanti na tsawon kwanaki. Lokacin da aka debi ganyayyaki aka kuma daskarar da su nan take, ana 'kulle' sinadaran bitamin da ma'adinai a ciki. Wannan ba kawai yana taimaka wa lafiyarka ba, har ma yana taimaka wa aljihunka da kuma duniyarmu. Ta hanyar samun kyakkyawan tsari na abinci daskararre, za ka rage almubazzaranci da abinci (food waste) sosai, domin kana amfani da abin da kake bukata ne kawai a lokacin da kake bukata.

47%
Rage Almubazzarancin Abinci
British Food Journal
Mafi Girma
Adadin Bitamin C a Wake Daskararre
University of Georgia Study

Amfanin Tattalin Arziki da Muhalli

Cin abinci mai tushen tsirrai ya riga ya zama hanya mafi tasiri wajen rage gurbataccen iska da kake haddasawa duniya (carbon footprint). Amma idan ka hada wannan da amfani da firiza, tasirin yana karuwa. Kayan lambu daskararru yawanci sun fi rahusa, musamman idan ba lokacin su ba ne. Haka kuma, jigilar kayayyaki daskararru ta fi sauki wajen sarrafawa ba tare da sun lalace ba, wanda hakan ke rage asarar da manoma da masu sayarwa ke yi.

Tasirin Rage Iskar CO2 Ta Hanyar Cin Abincin Tsirrai

Unit: kg CO2e a kowace kilo 1
Naman Sa60 kg
Wake/Kwayoyi0.8 kg
Dankali/Ganyayyaki0.3 kg

Source: Our World in Data, Oxford University.

Abubuwan Da Ba Su Kamata Su Rasa A Firizar Vegan Ba

Don gina firiza mai amfani, dole ne ka kasance da 'tushen girki' (base ingredients) wadanda za a iya amfani da su a cikin abinci daban-daban. Maimakon sayen abinci daskararre wanda aka riga aka sarrafa shi da gishiri da sukari masu yawa, gara ka tanadi abubuwan da za ka iya hadawa da kanka cikin mintuna kalilan. Misali, samun nau'ikan wake daban-daban wadanda aka riga aka dafa kuma aka daskarar zai tseratar da kai daga jiran sa'o'i biyu na dahuwa.

  • Koren wake (Green peas) da Masara: Masu kyau don shinkafa ko taliya.
  • Sifina (Spinach) daskararre: Don amfani a cikin miya ko 'smoothies'.
  • Kafulawa (Cauliflower) da Borokoli (Broccoli): Don gasawa ko miyar ganye.
  • Danyen wake da aka riga aka dafa: Kamar wake kabeji ko jan wake.
  • Abincin hatsi: Kamar shinkafa ko 'quinoa' da aka daskarar bayan dahuwa.
Kayan lambu iri-iri daskararru sune ginshikin girki mai sauri.
Kayan lambu iri-iri daskararru sune ginshikin girki mai sauri.Veg.ac · AI-generated illustration

Protein: Ginshikin Koshi

Daya daga cikin manyan tambayoyin da sabon vegan ke fuskanta ita ce 'A ina zan samu protein dina?'. A cikin firiza, ana iya samun amsar cikin sauki. Tofu da aka daskarar yana canza yanayinsa (texture) ya koma kamar nama, wanda hakan ke sanya shi tsotsar miya da dandano fiye da tofu na asali. Tempeh da ma naman tsirrai (plant-based meats) su ma suna zama a firiza na tsawon watanni.

Daskarar da tofu ba kawai dabarar ajiya ba ce; wata fasaha ce ta girki da ke ba shi dandano na musamman.

Chef J. Bello, Vegan Culinary Expert

Shirye-shiryen 'Batch Cooking' da Tasirinsa

Idan kana da lokaci a karshen mako, hanya mafi kyau ita ce 'Batch Cooking' – wato girka abinci mai yawa lokaci guda. Za ka iya dafa katon tukunyar miyar kabeji, ko stew na wake, sannan ka raba su a cikin kananan kwanukan da za su iya shiga firiza. Wannan yana ba ka damar fitar da abinci guda daya kawai ka dumama idan ka dawo daga aiki a gajiye. Wannan dabi'a tana rage damuwar 'me zan ci yau?' wacce ke sa mutane da yawa karya ka'idar cin abincin su.

Shirya abinci a cikin kwanonin gilashi yana sa firiza ta kasance a shirye don kowane lokaci.
Shirya abinci a cikin kwanonin gilashi yana sa firiza ta kasance a shirye don kowane lokaci.Wikipedia · Frozen vegetables

Dabaru don Kula da Dandano

Wani kuskure da mutane ke yi shi ne tunanin cewa duk abin da ya fito daga firiza lallai sai ya zama 'mushy' ko mara dandano. Sirrin shi ne yadda kake dumama shi. Maimakon amfani da microwave a kodayaushe, gwada amfani da kasko (pan) ko 'air fryer' don dawo da kyan ganyayyakin. Kayan yaji (spices) su ma suna taka rawar gani; sanya kaji, citta, da tafarnuwa a cikin abincin da ka dumama zai sa ya zama kaman sabon girki.

3-12 Watanni
Lokacin da ake adanawa
FDA Guidelines
20-30%
Rage Kudin Sayayya
Consumer Reports

Yadda Zaka Tsara Firizar Ka don Nasara

Tsari shi ne komai. Idan firizarka tana da datti kuma abubuwa sun taru a kanta, ba za ka taba sanin abin da kake da shi ba. Raba firizar zuwa sassa: sashen 'protein' (wake, tofu), sashen ganyayyaki, da kuma sashen shirye-shiryun abinci. Yin amfani da kwanuka marasa kauri wadanda za a iya daura su a kan juna (stackable) zai taimaka wajen samar da fili sosai.

  1. Inventory Checklist: Rike lissafin abubuwan da ke ciki a jikin kofar firiza.
  2. First In, First Out (FIFO): Yi amfani da tsofaffin kayayyaki kafin sababbi.
  3. Portion Control: Daskarar da abinci a cikin girman da za ka iya cinyewa lokaci guda.
  4. Air Removal: Cire iska daga cikin jakunkunan daskarewa don kauce wa 'freezer burn'.

Kayan Lambu da Aka Shirya a Gida

Ba lallai sai ka sayi komai daskararre daga kanti ba. Lokacin da kaga tumatir ko albasa sun yi sauki a kasuwa, sanya hannun jari ka saya da yawa. Sarrafa su ta hanyar markade ko yanka, sannan ka daskarar da su a cikin kananan leda. Wannan ba kawai zai taimaka maka wajen girki da sauri ba, har ma zai tseratar da kai daga tsadar kayayyaki idan farashi ya tashi a kasuwa.

Abubuwan da Mutane Mafi Yawan Sayewa don Firiza

Unit: Kimanin Kashi %
Koren Wake45 %
Masara38 %
Ganyen Sifina22 %
Tufafi (Fruits)30 %

Kimanin bayanan kasuwancin kayan lambu daskararru na duniya.

Daskarar da ganye kamar citta da tafarnuwa a cikin mai ko ruwa yana sa girki ya zama mai sauki.
Daskarar da ganye kamar citta da tafarnuwa a cikin mai ko ruwa yana sa girki ya zama mai sauki.Veg.ac · AI-generated illustration

Kammalawa: Fara A Yau

Zama vegan ba lallai sai ya zama hadadden abu ba. Ta hanyar rungumar firizarka a matsayin mataimaki a kicin, kana bude kofofin cin abinci mai dadi, mai gina jiki, da kuma maras tsada. Ba kwa bukatar ku kasance manyan masu dafa abinci; kawai kuna bukatar tsari ne. Fara da sayen wasu buhunan ganyayyaki daskararru a gaba idan ka je kanti. Nan da nan za ka ga yadda darenka na mako zai kasance cikin nishadi da sauki.

Sources & further reading

  1. Poore & NemecekScience: reducing food's environmental impacts through producers and consumers
  2. Our World in DataEnvironmental impacts of food production
  3. Academy of Nutrition and DieteticsPosition on vegetarian and vegan diets
  4. FAOSTATLivestock and food production data