Kó oúnjẹ jọ, kí o sì wo bí oúnjẹ kan náà ṣe rí tí a bá pa gbogbo nǹkan ẹran-ara rẹ̀ rọ́pò pẹ̀lú irúgbìn tí ó sún mọ́ ọ. Àwọn èéfín, omi tútù àti ilẹ̀ jẹ́ àpẹrẹ àgbáyé láti ibi ìkóhun-ọ̀gbìn dé ibi tí wọ́n ń tà, tí a gbà láti inú ìwádìí Poore & Nemecek lórí àwọn oko 38,700.
16.65 kg CO₂e
1.23 kg CO₂e
Pípààrọ̀ àwọn nǹkan ẹran-ara náà ń fi 15.43 kg CO₂e pamọ́ — ìdínkù 93% — àti 2,238 lítà omi (tó ń fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 34 ìwẹ̀) àti 52.01 m² ilẹ̀ oko. Tí a bá ṣe èyí lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ fún ọdún kan, a ó fi 802 kg CO₂e pamọ́.
| Oúnjẹ | kg CO₂e / kg | Ìfiwéra |
|---|---|---|
| Eran malu ti a lọ | 99.5 | |
| Eran agutan | 39.7 | |
| Warankasi | 23.9 | |
| Eja (ti a tọ́jú) | 13.6 | |
| Eran ẹlẹdẹ | 12.3 | |
| Bọ́tà | 12.1 | |
| Ẹ̀yà adìẹ | 9.9 | |
| Epo olifi | 6.0 | |
| Ẹyin | 4.7 | |
| Ìrẹsì aláwọ̀ búràúnù, tí a se | 4.0 | |
| Ìrẹsì funfun, tí a se | 4.0 | |
| Warankasi ajewebe | 3.9 | |
| Búrgà ewébẹ̀ (plant-based burger patty) | 3.5 | |
| Yogọti wara | 3.5 |
Láti inú ìwádìí Poore & Nemecek (2018) nínú Science, àtúnyẹ̀wò àwọn oko 38,700 ní orílẹ̀-èdè 119. Àwọn iye náà jẹ́ àpẹrẹ àgbáyé ti èéfín láti ibi ìkóhun-ọ̀gbìn dé ibi tí wọ́n ń tà fún kìlógíráàmù oúnjẹ kọ̀ọ̀kan, pẹ̀lú ìyípadà ilẹ̀, oko, ṣíṣe, gbígbe àti títà.
Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Gbígbe oúnjẹ kì í ju 10 nínú ọgọ́rùn-ún èéfín oúnjẹ púpọ̀ lọ, kì í sì í ju 1 nínú ọgọ́rùn-ún fún ẹran màálúù. Ohun tí oúnjẹ jẹ́ ló ṣe pàtàkì ju bí ó ṣe jìnnà lọ, ìdí nìyí tí pípààrọ̀ ẹran fi ṣe pàtàkì ju rírà ohun tí a gbìn ládùúgbò lọ.
Bẹ́ẹ̀ ni. Ẹran màálùú 150 giramu kan ń mú nǹkan bí 15 kg CO₂e wá — tó ń fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìwakọ̀ kìlómítà 60 nínú ọkọ̀ pẹ́tíròlì. Pípààrọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú tọ́fù tàbí ẹ̀wà ń dín nǹkan bí 95 nínú ọgọ́rùn-ún èéfín náà kù.
Kò tó láti pa ìyàtọ̀ náà run. Àwọn tí ó kéré jù lọ nínú àwọn tí ń ṣe ẹran màálùú ṣì ń mú èéfín púpọ̀ ju àwọn tí ó pọ̀ jù lọ nínú àwọn tí ń ṣe ewà tàbí tọ́fù lọ fún giramu amuaradagba kọ̀ọ̀kan.
Ọ̀nà
Ohun èlò yìí ń dáhùn ìbéèrè tí ó kéré ju kàlẹ́ńdà èédú kíkún lọ: fún àwo kan pàtó, iye ìyàtọ̀ wo ni yíyàn prọ́tínì ń mú wá? Ìtòlẹ́sẹẹsẹ yìí jẹ́ ìmọ̀ọ́mọ̀, nítorí pé àwọn oúnjẹ ni àwọn ènìyàn ń pinnu lórí ní gbàngbà.
Àwọn ìpèsè ọdún máa ń wúni lórí fún ọjọ́ kan. Àwọn nọ́mbà oúnjẹ kan kò kúrò lọ́kàn nígbà tí o bá ń wo àkọọ́lẹ̀: wọ́n ń fi nọ́mbà kan mọ́ ìpinnu tí o ń ṣe nínú iṣẹ́jú mẹ́wàá tí ń bọ̀. Ẹ̀wà àti ẹran malu jẹ́ ìyàtọ̀ tí ó tó ìlọ́po mẹ́tàlélógún nínú ìtújáde àti ìlọ́po ọgọ́rùn-ún nínú ìlò ilẹ̀ — àlàfo tí ó tóbi tó bẹ́ẹ̀ tí iye oúnjẹ, ọ̀nà ìsejẹ àti àpótí kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe pàtàkì lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀.
Ìyípadà kọ̀ọ̀kan ni a ń báramu lórí ìwọ̀n oúnjẹ tí a se àti ipa oúnjẹ rẹ̀ kàkà tí a ó fi wé iye giramu prọ́tínì, nítorí pé bẹ́ẹ̀ ni àwọn ìlànà oúnjẹ ń ṣiṣẹ́ nínú ìṣe. Níbi tí ẹ̀dà ewébẹ̀ bá kéré ní prọ́tínì, ohun èlò náà ń ṣàkíyèsí rẹ̀ dípò kí ó fi ìpín tí ó pọ̀ síi pamọ́. Ìtújáde ń bọ̀ wá láti àwọn iye àárín ìgbésí ayé; ilẹ̀ àti omi ń tẹ̀lé orísun kan náà nítorí náà àwọn òṣùwọ̀n mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ń bá ara wọn mu.
Agbára sísè, ìtutù nínú ilé ìdáná rẹ àti ìtújáde ìrìn àjò rẹ sí ilé ìtajà ni a yọ kúrò — papọ̀ wọ́n kéré ju 5% ìpèsè oúnjẹ kan lọ. A tún yọ kúrò iye èrè èédú ilẹ̀ tí ó wúlò, èyí tí yóò mú kí àlàfo láàárín oúnjẹ ẹran àti ewébẹ̀ gbòòrò síi gan-an bí a bá fi kún un.
Oúnjẹ kan kò ṣe ìyàtọ̀ tí a lè wọn. Ìyípadà kan náà tí a ṣe lẹ́ẹ̀mejì lọ́sẹ̀ fún ọdún kan ń yẹra fún nǹkan bí 300–500 kg ti CO₂-equivalent bí ó bá rọ́pò ẹran malu, èyí tí ó jọra pẹ̀lú ìrìn àjò ọkọ̀ ofurufu kúkúrú kan. Ohun èlò náà ń fi nọ́mbà oúnjẹ kan àti nọ́mbà ọdún hàn fún ìdí yìí gan-an.
Fún ìpèsè àṣàrò kọ̀ọ̀kan, pẹ̀lú prọ́tínì àkọ́kọ́ nìkan.
| Oúnjẹ | Ẹ̀dà ẹran | Ẹ̀dà ewébẹ̀ | Ìtújáde tí a fi pamọ́ |
|---|---|---|---|
| Ata rodo | Ẹran malu tí a lọ̀, 150 g | Ẹ̀wà dúdú + lentil | ~3.6 kg CO₂e |
| Bọọlụ aladun | Pátí ẹran malu, 113 g | Pátí ẹ̀wà tàbí soy | ~2.6 kg CO₂e |
| Bolonese | Ẹran ẹlẹ́dẹ̀ & malu tí a lọ̀ | Lentil & olu | ~1.9 kg CO₂e |
| Kọri | Itan adìẹ, 150 g | Ẹ̀wà Chickpea & ewédò | ~1.3 kg CO₂e |
| Oúnjẹ àárọ̀ | Ẹyin méjì + bọ́tà | Tofu pọńpọń | ~0.5 kg CO₂e |
| Kọfí | Wàrà latte | Ọti ifi ooru | ~0.3 kg CO₂e |
Láti inú àwọn iye àárín ọjà Poore & Nemecek (2018).
Oúnjẹ alẹ́ ọ̀sẹ̀ tí ó ń ṣẹlẹ̀ lóore kò ṣe pàtàkì ju oúnjẹ àjọyọ̀ lọ, nítorí pé ó ń ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n lọ́dún.
Níbi tí ìyípadà bá kéré ní prọ́tínì, fi ẹ̀gbẹ́ kan tí ó ń pa àlàfo náà — yoghurt tí a ṣe láti soy, ìkúkò kan, tàbí ìpín lentil tí ó pọ̀ síi.
Ìfipamọ́ 1.3 kg kan dàbí ohun tí kò ṣe pàtàkì. Bí a bá sọ ọ́ di púpọ̀ pẹ̀lú àṣà lẹ́ẹ̀mejì lọ́sẹ̀, ó di 135 kg — ohun tí a lè rí lórí ìpèsè ilé.
Wàrà kọfí, kíkún sandwich àti ẹran tí a lọ̀ lọ́sẹ̀-ọ̀sẹ̀ papọ̀ sábà máa ń gé ìpèsè oúnjẹ ní ìdá mẹ́ta láì fi ọwọ́ kan ohunkóhun tí o kà sí ìtọ́jú.
Bẹ́ẹ̀ ni, láìṣòro. Àwọn ìṣàpẹẹrẹ tí a tẹ̀ jáde fi burgers ewébẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ìdá mẹ́wàá ti ìtújáde ẹran malu àti ìdá ogún ti ìlò ilẹ̀ rẹ̀, paapaa pẹ̀lú agbára ṣiṣe.
Wọ́n ń ràn lọ́wọ́ ní ìpele ààlà. Àsìkò àti àdúgbò ń dín ìpín gbigbé àti ilé ìgbóná tí a fi gíláàsì kún, èyí tí kéré; yíyàn prọ́tínì ni ń darí ìpín tí ó tóbi.
Lórí ojú ọ̀run, bẹ́ẹ̀ ni — nǹkan bí ìdá mẹ́wàá ti ẹran malu fún kílógíráàmù kan. Lórí ẹranko, ó jẹ́ yíyàn tí ó burú jù lọ, nítorí pé àwọn ẹranko púpọ̀ ni a ń pa fún kílógíráàmù ẹran kan.
Láàárín bóyá ±30% fún àwo pàtó, ó sì gbára lé e gan-an gẹ́gẹ́ bí ìfiwéra láàárín ẹ̀dà méjì ti àwo kan náà.
Kò kà nínú nọ́mbà tí a fihàn, ṣùgbọ́n ó ṣe pàtàkì: nǹkan bí ìdá márùn-ún ti oúnjẹ tí a rà nínú àwọn ilé tí owó pọ̀ ni a ń sọ nù, àti pé sísọ oúnjẹ ẹran malu nù ń sọ ìpèsè rẹ̀ di ìlọ́po méjì.