Ìwà kan náà, tí a pẹ̀lú láwùjọ ìgbésí ayé tó kù.
Oúnjẹ ni ó rọrùn jù lọ — ó kéré tán, aṣayan ọ̀gbin mẹ́ta wà fún gbogbo ọjà ẹranko tí ó wà lórí àtẹ. Ohun tí ó le koko ni àwọn yòókù nínú ilé: bàtà, àga-ìjókòó, ọṣẹ, ìsinmi tí o da lówó sí kí o tó di vegan. Kò sí èyíkéyìí nínú wọn tí kò ṣeé ṣe; ó kàn dára jù láti ròye síwájú ju pé kí o máa ṣe é lójijì níbi ìpamósí.
Aṣọ awọ, irun, kìké, ìyẹ́, irun awọ, awọ ilẹ̀ àti awọ àjèjì jẹ́ ọjà ẹranko. Owú, aṣọ ìgbẹ́, hemp, òparùwé organic, polyester tí a tún lò, Tencel, àwùjọ, piñatex (ewé anana), awọ apple, awọ olú àti rọ́bà tí a tún lò jẹ́ gbogbo àwọn àropo tó ṣeé gbára lé, níbàámu pẹ̀lú lílò. Aṣọ tó mọ́gbọ́n dání jù lọ ni èyí tí ó wà nínú àkùjọ aṣọ rẹ tẹ́lẹ̀ — lo èyí tí o ní kí o sì rọ́pò rẹ̀ pẹ̀lú àwọn tí kì í ṣe ti ẹranko.
Wá 'Leaping Bunny', 'Cruelty Free International' tàbí àmì ìdámọ̀ Vegan Society. Àwọn ohun èlò tí kì í ṣe vegan tó wọ́pọ̀ láti kọ́: carmine (E120, àwọn kòkòrò tí a fọ́), shellac, lanolin, epo oyin, keratin, collagen, gelatine, casein, tallow, squalene láti ẹ̀dọ̀ ẹja-inípa. Púpọ̀ nínú àwọn ọṣẹ àti ṣáǹpù tí àwọn supermarket ní Yúróòpù ní báyìí jẹ́ vegan àti tí kò nípa lórí ẹ̀mí ẹranko; kíkà àmì ìdámọ̀ lẹ́ẹ̀mejì ní oṣù àkọ́kọ́ yóò fi ìwà tí yóò wà títí sílẹ̀.
Bí o bá ní àga-ìjókòó aláwọ, rogi onírun tàbí ìjokòó oníyẹ́ tí o rà kí o tó di vegan, ohun tó mọ́gbọ́n dání ni láti máa lo wọn títí wọn yóò fi parun. Dídá wọn nù kì í mú ẹranko padà; ó rán ọjà náà sí ibi ìdọ̀tí ó sì fi tipátipá mú ọ láti ra àropo, tí ó ní ipa tirẹ̀. Rọ́pò, má ṣe jápa.
"Aṣọ tó mọ́gbọ́n dání jù lọ ni èyí tí ó wà nínú àkùjọ aṣọ rẹ tẹ́lẹ̀."
Yíyan oúnjẹ vegan ní àwọn ilé oúnjẹ ní òkèèrè ti rọrùn jù lọ báyìí — àwọn ètò orí fóònù bí HappyCow ṣe àfiyèsí àwọn ibi vegan àti àwọn ibi tó bára mu pẹ̀lú vegan ní gbogbo ìlú. Yẹra fún 'irìn-àjò ẹranko': wíwọ erin, yíyàwòrán pẹ̀lú ẹkùn, àwọn eré dolphin, wíwọ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, irin-ajo lórí igi kéékèèké, àwọn kẹ̀kẹ́ tí ẹṣin wà, àwọn ilé ìgbafẹ́ ọrùn omi tí a há mọ́. Snikẹ́ẹlì pẹ̀lú ẹja inú omi, bísíìtì àwọn ibi mímọ́ tí a fọwọ́ sí àti wíwo àwọn ẹranko nínú àyídánì wọn bámu pẹ̀lú veganism.
Veganism jẹ́ 'Bí ó bá ti wù kó ṣeé ṣe.' Mu àwọn òògùn tí dókítà rẹ wéwẹ́ — àyẹ̀wò ẹranko lórí àwọn òògùn dandan ni báyìí láwọn orílẹ̀-èdè tó pọ̀, ìlera rẹ sì dára fún ìdí náà ju àwọn ìlànà rẹ lọ ní ipò yìí. Béèrè lọ́wọ́ alágbàwí òògùn nípa àwọn capsule tí kò ní gelatine níbi tí àwọn àropo bá wà.
Awọ akopọ, àwùjọ, rọ́bà tí a tún lò, owú kanfasi. Àwọn Àmì: Veja (díẹ̀), Will's Vegan Store, Doc Martens 'Vegan' line.
Polyester tí a tún lò tàbí primaloft insulation rọ́pò ìyẹ́; àwọn ohun èlò ìmọ̀-ẹ̀rọ tí a tún lò rọ́pò irun.
Awọ apple, piñatex, rọ́bà taya tí a tún lò àti owú tí a fi fín jẹ́ gbogbo wọn tí ó le koko.
Púpọ̀ nínú memory-foam, latex (láti ọ̀gbin) àti pocket-spring màtírẹ́ẹ̀sì kì í ní irun; ka ìwé ìkọ́ni.
Níbi tí ìlò ẹranko ti ń ṣẹlẹ̀ nípa kíkọjá oúnjẹ.
Cruelty Free International, Humane Society International, FAOSTAT (ìṣirò 2023).
Ìfiwéra ipa ohun èlò àti ìwọ̀n ìlera.
| Ohun èlò | Ẹranko tí a ṣèṣe | CO₂e fún kg | Àropo ọ̀gbin tàbí tí a tún lò |
|---|---|---|---|
| Irun | Àgùntàn (mulesing, pípa ní ọmọ 4–7 ọdún) | 21–24 kg | Owú organic, hemp, irun tí a tún lò |
| Awọ | Màlúù (èyí tí ó wà pẹ̀lú pípa) | 17 kg | Cactus, apple, olú, PET tí a tún lò |
| Kìké | Àwọn kòkòrò kìké (tí a sè nínú ìkóko) | 18 kg | Tencel, modal, kìké aláfíà |
| Ìyẹ́ | Àwọn pẹ́pẹ́yẹ, àwọn gíìsì (wọ́n sábà máa ń ha yẹ́ wọn láàyè) | 5 kg | PrimaLoft, Thermore, polyester tí a tún lò |
| Irun awọ | Mink, akọ̀kẹ́kọ̀ọ́ (tí a fi gáàsì pa nínú àgò) | 110 kg | Irun awọ àfiṣe láti àwọn okun tí a tún lò |
Orísun: Higg Materials Sustainability Index; Textile Exchange 2023.
Veganism kan jù oúnjẹ lọ: epo orí warankasi nínú owú eyín, casein nínú àwọn òògùn sơn, egungun iná nínú ṣúgà beet, isinglass nínú ọtí tí kò sí àtùjọ́. Púpọ̀ nínú àwọn vegan tí ó ti ní ìrírí máa ń gba ìwà rere gbọ́ — paṣipaarọ̀ nígbà tí ó bá rọrùn, má ṣe jiyàn. Àwọn ètò orí fóònù bí Bunny Free àti Cruelty Cutter yẹ ohun ìṣaralóge àti àwọn ohun èlò ilé wò ní ìṣẹ́jú àáyá; Barnivore ṣe àtòjọ àwọn wáìnì àti ọtí.
HappyCow yí gbogbo ìlú padà sí èyí tí ó bára mu pẹ̀lú vegan. Àwọn ibi ìdáná Airbnb dára ju àwọn ilé oúnjẹ hotẹ́ẹ̀lì lọ nígbà mẹsàn nínú mẹ́wàá. Kó àpò kékeré ti èépẹ̀, èso gbígbẹ àti ìdákọ̀kọ̀-ogi— àwọn àṣàyàn papa ọkọ̀ òfuurufú ń sunwọn sí ṣùgbọ́n wọn kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Púpọ̀ nínú àwọn ọkọ̀ òfuurufú gbá ìbéèrè oúnjẹ VGML àrà ọ̀tọ̀ ní àdánwò ọjọ́ méjì síwájú; àwọn kan báyìí ti fi vegan ṣe àṣàyàn àkọ́kọ́ gẹ́gẹ́ bí àṣàyàn tí ó kéré jù lọ nípa ìbú omi.
Má ṣe danu awọ, irun tàbí kìké tí o ti ní; lo wọn títí wọn yóò fi parun kí o sì rọ́pò wọn pẹ̀lú ọ̀gbin tàbí àwọn ohun èlò tí a tún lò nígbà tí wọn bá ti parí. Ilé-iṣẹ́ aṣọ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn olùbàjẹ́ àyíká jù lọ lágbàáyé — gbogbo aṣọ tí a bá pa mọ́ jẹ́ ìṣẹ́gun àyíká kékeré, láìka irú òwú sí. Àwọn ohun tí a rà tuntun: owú, aṣọ ìgbẹ́, hemp, Tencel, polyester tí a tún lò, àwọn awọ ọ̀gbin (cactus, apple, olú).
Ìdánimọ̀ àti ìgbẹ́kẹ̀lé láàrin àwọn olùrájà tí wọ́n ń yẹ̀ra fún ṣíṣe àdánwò ẹranko.
Ìròyìn Olùfẹran ìwà rere Mintel 2023.
Ka ẹhin ṣampulu, ehin, ati ọra-wara. Rọpo ọkọọkan bi o ti n pari - maṣe ju ohun ti o ti ni tẹlẹ silẹ.
Ni akoko ti o tẹle ti iwọ yoo ra bata, aṣọ aso, igbanu tabi apamọwọ, yan ẹya ti kii ṣe ẹranko. Ibi ipamọ aṣọ yoo yipada laiyara laarin ọdun kan tabi meji.
Yi ounjẹ aja pada si ami iyasọtọ ajewebe ti a ti ni idanwo, fun ebi ni ami nipa iru awọn ẹbun ti o fẹ, ati bẹrẹ sisẹ awọn isinmi nipasẹ ohun ti o le jẹ nibẹ.
Pupọ awọn ipinnu duro lati jẹ ipinnu. Awọn aiyipada tuntun jẹ awọn aiyipada lasan.
Awọn alawọ ti o da lori ohun ọgbin lati cactus, apple, oromodie ati olu ni a n ta bayi nipasẹ awọn ami iyasọtọ akọkọ. Recycled-PU jẹ aaye titẹsi ti o din owo julọ.
Ipamọ polyester ti a tunlo, kapok ati Tencel n mu ọ gbona bi irun aguntan ati gbẹ ni iyara. Fleece keji jẹ aṣayan ti o kere julọ.
Wa fun Leaping Bunny tabi aami Vegan Society. 'Ko ṣe idanwo lori awọn ẹranko' nikan ko tumọ si pe awọn eroja inu rẹ jẹ ajewebe.
Method, Ecover, Bio-D ati awọn ami iyasọtọ ti ile itaja nla jẹ ajewebe pupọ ati laisi iwa-ika; ṣayẹwo aami ẹhin fun beeswax ati lanolin.
Àwọn èrò yàtọ̀. Púpọ̀ nínú àwọn àjọ vegan kà èyí tí a tún lò sí gbígbàgbọ́ nítorí kò sí ìgbaniyeló tuntun tí ó jẹ́ dídá sílẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn vegan kan yẹra fún wọn nítorí àwọn ọ̀ran ìfihàn. Méjèèjì ni ó lè yẹn ara wọn.
Àwọn àgùntàn tí a tọ́ fún irun nílò láti fá nítorí àwọn ìdí ìlera nítorí irun wọn kì í jà sílẹ̀ mọ́ nípa ti ara. Irun láti ibi ààbò ìgbaniyeló ni a kà sí rere; irun tí wọ́n ti tà kò yí.
Rárá. Àwọn kòkòrò kìké ni a fi omi gbóná sè láàyè nínú àwọn ìkóko wọn láti jẹ́ kí tẹ́límánì kìké wà láìpé. 'Peace silk' jẹ́ kí àwọn òòlù yọ jáde ní àkọ́kọ́ ṣùgbọ́n ó jẹ́ ọjà ẹranko síbẹ̀.
Bẹ́ẹ̀ ni. Lo ó títí tí yóò fi parun. Ríwọ́pò rẹ̀ ní kùtùkùtù máa ń dá ìdọ̀tí sílẹ̀ ó sì máa ń gbaniyeló fún iṣẹ́-ọnà tuntun.
Wọ́n ti tọ́ àgùntàn ilé láti fi irun tó pọ̀ jáde; láìsí kí wọ́n fá irun, wọ́n yóò jìyà. Kì í ṣe nínú fífá irun ni ìwà ìkà wà ṣùgbọ́n nínú mulesing (yíyọ awọ ara láàyè láìsí òògùn ìrọ́ra, ó sì tún jẹ́ òfin láwọn apá kan Australia) àti nínú pípa — àgùntàn irun ni wọ́n máa ń pa ní ọmọ 4–7 ọdún nígbà tí irun wọn bá rẹlẹ̀, níbàámu pẹ̀lú ìranṣẹ́ 10–12 ọdún. Kíkéré ríra irun máa ń dín ìgbaniyeló ìtọ́sí kù.
Gbogbo mẹ́rẹ̀ẹ̀ta ló kan àwọn ẹranko (oysters, oyin). Púpọ̀ nínú àwọn vegan máa ń kọ wọn, àwọn kan láyà sí àwọn kòkòrò. Àwọn epo ọ̀gbin (candelilla, carnauba) àti àwọn omi ṣúgà agave tàbí maple jẹ́ àwọn àropo tààràtà.
Púpọ̀ nínú àwọn agbéjáde (Tesla, Polestar, BMW) báyìí ń pèsè àwọn ẹranko tàbí àwọn awọ vegan gẹ́gẹ́ bí àṣàyàn tàbí àwọn ìgbéga. Béèrè nígbà tí o bá paṣẹ́.
Dúpẹ́, lẹ́yìn náà, tún fi sí ibi rẹ̀ tàbí fi jù sílẹ̀ àwọn ẹ̀bùn tí kì í ṣe vegan. Ọjà ẹranko ti jẹ́ gbígbéjáde; ohun pàtàkì ni láti fi hàn olùgbé ẹ̀bùn — ní rírọ̀jú — ohun tí o fẹ́ ní ọdún tí ó ń bọ̀.
Pípamọ́-jẹun jẹ́ ìgbésí ayé tó kọjá tábìlì jíjẹ — èyí ni ohun tí ìwádìí fi hàn nípa ipa gbogbo gbò rẹ̀ tí ó fẹ̀.
European Union fòfin de dídán ohun ìṣaralóge wò lórí ẹranko ní ọdún 2013, kò sì rí ìgbéláradá èyíkéyìí tí ó ṣeé ṣe láti wòye nínú ìpalára àwọn oníbàárà, tí ó fi hàn pé àbáwádìí tí kò ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ẹranko (àwọn àwòrán àdánidá ara, ìdánwò in chemico) dọ́gba pẹ̀lú àwọn ìdánwò Draize àti LD50 ìtàn àtijọ́.[1]
Àwọn ìwádìí aládàáni nípa mílé-mùlé ní Australia, fífá ìyẹ́ láàyè ní àwọn oko ìyẹ́ ní Ìlà Oòrùn Yúróòpù àti àwọn ọ̀nà pípèsè awọ ní Brazil ti ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìṣe tí àwọn ènìyàn kì yóò fi ọwọ́ sí mọ̀ọ́mọ̀, àti Higg Materials Sustainability Index ṣe ipò awọ mààlúù àti ọ̀gbọ̀ lára àwọn ohun èlò aṣọ tí ó ní ipa gíga jù lọ nípasẹ̀ kílógíráàmù kọ̀ọ̀kan.[2][3]
Ìwádìí kan ní ọdún 2019 nínú Journal of Environmental Psychology rí i pé gbígba oúnjẹ àwọn aláìjẹran ni ó sọ àsọtẹ́lẹ̀ ìhùwàsí tí ó ga julọ fún àwọn ènìyàn àti àyíká ju oúnjẹ lọ, tí ó sì fi hàn pé ‘ìdánimọ̀ ti tàn kálẹ̀’ dípò ẹ̀san tí a sábà máa ń bẹ̀rù.[4]
O kò nílò ilé tí ó jẹ́ vegan pátápátá ní ọ̀la. Pinnu lórí ẹ̀wẹ́ kan — bàtà, tàbí ṣáǹpù, tàbí àwọn ohun èlò ìfọṣọ — kí o sì yí i padà nígbà tí o bá tún paṣẹ́.