Awọn fiimu ti o yi ọkan pada.
Fíìmù tó dára máa ń ṣe ohun tí àpilẹ̀kọ kò lè ṣe: ó ń fi hàn. Nísàlẹ̀ ni àkójọ àwọn fíìmù nípa ìṣe ẹranko, ìlera ewéko àti ipa lórí àyíká, tí a ṣètò nípasẹ̀ àkòrí. Àwọn kan kò lẹ́rù, àwọn kan ń bani lẹ́rù; a tọ́ka sí èyí. Àǹfààní láti wò ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè dé orílẹ̀-èdè, nítorí náà ṣàyẹ̀wò àwọn ojú-ewé wíwò.
Earthlings (2005, Shaun Monson, tí Joaquin Phoenix kàwé rẹ̀) — ìwòye nípa ohun ọ̀sìn, oúnjẹ, aṣọ, eré ìdárayá àti ìwádìí. Ẹlẹ́rù. Dominion (2018, Chris Delforce) — fíìmù ti Australia tó lo àwọn drone, kámẹ́rà àbẹ́lé àti àwọn àwòrán ọwọ́. Ẹlẹ́rù. Pignorant (2024, Joey Carbstrong) ń ṣèwádìí nípa oko ẹlẹ́dẹ̀ ní UK. Land of Hope and Glory (2017) ń ṣàyẹ̀wò oko ẹranko ní UK. Méjèèjì náà ní àwọn àwòrán tó ń bani lẹ́rù.
Forks Over Knives (2011) — àríyànjiyàn Esselstyn / Campbell fún oúnjẹ ewéko láti dènà àrùn ọkàn. The Game Changers (2018, Louie Psihoyos; àwọn olùgbéjáde àgbà pẹ̀lú James Cameron àti Arnold Schwarzenegger) — àwọn eléré ìdárayá tó ń jẹ ewéko àti iṣẹ́ wọn. What the Health (2017) — àwọn àríyànjiyàn tó gbòòrò nípa àrùn tó ń pẹ́; wúlò gẹ́gẹ́ bí àkọ́bẹ̀rẹ̀, ṣàyẹ̀wò àwọn orísun ṣáájú kí o tó fa ọ̀rọ̀ yọ.
Cowspiracy (2014) — ọran afefe lodi si agbe ẹranko, pẹlu iṣeto iwadi ara ẹni ti o sọ ọ di gbajugbaja. Seaspiracy (2021) — ẹya okun: ipeja ile-iṣẹ, idẹkùn, dolphin ati ẹran whale. Eating Our Way to Extinction (2021) — ipinsiyeleyele, okun, afefe, gbogbo rẹ ni ipo kan; Kate Winslet sọ.
"Iwe itan ti o dara ṣe nkan ti arokọ ko le ṣe: o fi han."
Food, Inc. (2008) — ètò oúnjẹ ilé-iṣẹ́, pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ nínú iṣẹ́-ọ̀gbìn ẹran àti àwọn ipò ilé-ìpanilára ẹran. Kì í ṣe vegan ní àkànṣe. Slaughterhouse: The Task of Blood (2005, Brian Hill) — fíìmù BBC Two tó ń bani lẹ́rù nípa àwọn òṣìṣẹ́ àti pípa ẹranko ní ilé-ìpanilára ẹran kan tó jẹ́ ti ìdílé kan ní Oldham, England.
73 Cows (2018, 15 min, Alex Lockwood) — àgbẹ̀ màlúù kan ní UK fi iṣẹ́ náà sílẹ̀. Wọ́n ṣe é dáadáa. The End of Medicine (2022, Alex Lockwood) — àìní agbára oògùn àti ewu àjàkálẹ̀-àrùn tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú iṣẹ́-ọ̀gbìn ẹran; àwọn olùgbéjáde àgbà pẹ̀lú Rooney Mara àti Joaquin Phoenix. Christspiracy (2024) — ọ̀nà ìṣe-ẹ̀sìn.
Ọmọ ilẹ̀ · Ètò ìwàAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Fíìmù tí wọ́n pàtẹ̀wò jùlọ gẹ́gẹ́ bíi 'àmì ìyípadà'. Ìwòye gbogbogbò lórí ìlò ẹranko àwọn ènìyàn ní àwọn ọjà ọlọ́sìn, oúnjẹ, aṣọ, ìrẹlẹ àti ìwádìí, tí Joaquin Phoenix ṣàlàyé, tí Moby sì ṣe orin rẹ̀. Àwọn fọ́tò ìṣọra-ipamọ́ ṣàfihàn ohun tí a máa ń pa mọ́lẹ̀, ó sì béèrè láti tún àwọn èrò tó wà ní tòótò nípa ìgbéga ènìyàn lọ́wọ́.
Ọmọ ilẹ̀ · ÌwádìíAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Àtúnṣe Earthlings fún ilẹ̀ Australia — ní ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ní ètò ìwà. Àwọn fọ́tò ọwọ́, ipamọ́ àti ọkọ̀ òfuurufú drone ṣàfihàn òtítọ́ ìṣàkópa ẹranko lọ́wọ́lọ́wọ́ ní àwọn ọjà oúnjẹ, aṣọ, ìrẹlẹ àti ìwádìí. Joaquin Phoenix, Rooney Mara, Sia, Kat Von D àti Sadie Sink ṣàlàyé rẹ̀. Ó ṣíṣe láti wò fún ọfẹ́.
Ọmọ ilẹ̀ · Agbẹ̀ ilẹ̀ UKAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Ìṣàfihàn tó dojúkọ ìlú UK lórí àwọn iṣẹ́ agbẹ̀ ẹranko àṣà ní Britain — pẹ̀lú àwọn oko tí RSPCA àti àwọn ètò Red Tractor jẹ́risi. Kókó, dídún, ìwò tó ṣe pàtàkì.
Ètò ìwà · Ìyípadà agbẹ̀
Àwòrán kúkúrú, tí BAFTA yàn, ti Jay Wilde, agbẹ̀ ẹranko malu àkọ́kọ́ ní Britain tí ó fi àwọn ẹranko rẹ̀ sí ibi ìdánimọ̀, tí ó sì yí oko rẹ̀ padà sí agbẹ̀ èso. Ó ṣíṣe láti wò fún ọfẹ́ lórí Vimeo.
Ọmọ ilẹ̀ · ÌwádìíAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Ìwádìí àkọ́kọ́ tó tóbi lórí iṣẹ́ agbẹ̀ ẹlẹ́dẹ̀ ilẹ̀ Australia, tí a kó láti inú fọ́tò ìṣọra-ipamọ́ tó lé ní ọdún kọjá lórí 50+ ilé-iṣẹ́. Fíìmù tí mú ìdí Dominion sílẹ̀.
Ìdánwò ẹranko · ÌwádìíAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Fíìmù àkọ́kọ́ tí ó wádìí àwọn tí wọ́n ti ṣe vivisection àti àwọn ẹranko tí ó yọ́ láti inú àwọn lab wọn. Ìwò kan tó dùn lára lórí ìmọ̀ sáyẹ́nsì tí kò sí ẹni tó gbà láti wò.
Ètò oúnjẹ · Ètò ìwà
Dá lórí ìwé ti Jonathan Safran Foer, tí Natalie Portman ṣàlàyé. Ó tẹ̀ ẹsẹ̀ àwọn agbẹ̀ ìdílé tó parí àti ìdàgbà agbẹ̀ ilé-iṣẹ́ ní America — àti àwọn agbẹ̀ kékeré, àwọn sáyẹ́ǹsísì àti àwọn afẹ́hónúhàn tó ń gbìyànjú láti mú nǹkan oníwà padà.
Ọmọ ilẹ̀ · Okun
Ẹni tó borí ní ẹ̀bùn Academy fún Fíìmù Àkọsọ Tó Dára Jùlọ. Iṣẹ́ ìṣọra kan sí ibi ipamọ́ kan ní Taiji, Japan, tí ń ṣàfihàn ìpa ẹja dolphin tó tóbi jùlọ ní ọdọọdún. Fíìmù ìwàṣù tó jẹ́ ohun ìṣẹ́ àyíká pàtàkì méjì.
Ìdígbó · Òkun
Ìtàn Tilikum, òkun-ẹja kan tí ó wà ní ìgbèkùn tí SeaWorld pa mọ́, àti àwọn ikú tí ó ní ṣe pẹ̀lú rẹ̀. Fídíò náà yí èrò àwọn ènìyàn padà sí àwọn ìfihàn òkun-ẹja, ó sì gbajúmọ̀ fún títìpá mọ́ SeaWorld láti fòpin sí ètò ìbísí òkun-ẹja rẹ̀ ní ọdún 2016.
Ètò oúnjẹ · Àwọn ìtàn
Netflix ìwádìí àwọn ìtàn — àwọn nkan lórí ìjẹbú oyìn, garlic mafia, àwọn aláwọ̀ èso pia, wàrà, adìe àti ogun cod. Kòòkan n tẹ̀lé ohun kan tí a fi ṣe oúnjẹ títí dé ọ̀nà ìpèsè rẹ̀ tí ó jẹ́ ìjẹbú, tí ó sì máa ń jẹ́ iwa ibi.
Ẹ̀tọ́ ẹranko · ÌwádìíAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Ìwádìí tí a ṣe fún ọdún pípọ̀ lórí ètò ọjà ẹlẹ́dẹ̀ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì — tí ó ní àwọn àgbè tí a fi àmì 'ìwà rere' àti 'RSPCA Assured' sí. Ó ṣe àdàpọ̀ ìwé ìròyìn ìwádìí pẹ̀lú fọ́tó tí àwọn oníṣẹ́ agbára ṣe láti fi ẹ̀sùn sí àwọn èrò tí ń tẹ̀ lé àwọn àmì ìdúróṣinṣẹ́.
Ẹ̀tọ́ ẹranko · Àgbèjáde ẹrankoAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Tí Jerome Flynn ṣàlàyé, ìwádìí yìí wọ ọ̀kan nínú àwọn àgbè ẹlẹ́dẹ̀ tí ó tóbi jùlọ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì — olùpèsè sí ẹka òṣùwọ̀n tí ó tóbi — ó sì tẹ̀ ẹ̀sùn sí ìfẹ́sẹ̀mọ́lẹ̀, ìkún-ọjọ́ àti ìpa ẹranko lẹ́yìn ìwà rere tí a gbàgbọ́.
Ìlera · Oúnjẹ
Ètò Esselstyn àti Campbell fún oúnjẹ tí a ṣe láti inú èso lápapọ̀ ní ìdájọ́ arun ọkàn, àrùn jẹjẹre àti jẹjẹ. Ó ṣe àdàpọ̀ àwọn ìtàn àwọn aláìsàn pẹ̀lú ìwádìí Caldwell Esselstyn (Cleveland Clinic) àti T. Colin Campbell (Cornell), tí ń sọ pé a lè dènà àti pa àwọn arun àìsàn pípẹ́ lọ́nà oúnjẹ.
Ìlera · Iṣẹ́ ìṣe ere idaraya
Tí James Cameron, Arnold Schwarzenegger, Jackie Chan àti Novak Djokovic ṣe. Ó tẹ̀lé àwọn eléré idaraya pàtàkì, àwọn ọmọ ogun agbára àti àwọn sáyẹ́ǹsísì láti fọ ìtẹ́rí protein kúrò, ó sì ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí ó dùn fún iṣẹ́ ìṣe ere idaraya láti inú èso. Ọ̀nà tí ó rọrùn jù láti bẹ̀rẹ̀ sí nípa ìlera.
Ìlera · Ètò
Ìwádìí lórí ìbátan oúnjẹ, arun àìsàn pípẹ́ àti àwọn àjọ ìlera tí àwọn ilé iṣẹ́ tí ń fa wọn ń sanwọ́ fún. Ó wúlò bí ìbẹ̀rẹ̀; ìtọ́sọ́na gbogbogbo rẹ̀ jẹ́ ìtẹ́síwájú nípa arun, ṣùgbọ́n ṣayẹwo àwọn nọ́ńbà tó pọn dandan kí o tó sọ.
Ètò ìlera · Oúnjẹ
Ọmọ T. Colin Campbell, Nelson, wádìí àwọn ipa òṣèlú àti ilé-iṣẹ́ tí ń ṣètò àwọn ìlànà oúnjẹ àwùjọ ní United States, nígbà tí ó ń ṣe àdánwò àwùjọ kan ti oúnjẹ tó pé pérépéré tí ó wá láti inú ewéko ní Mebane, North Carolina.
Ìlera Gbogbogbo · Àrùn Pípẹ́
Rooney Mara àti Joaquin Phoenix ló jẹ́ olùdarí àgbà. Ó so iṣẹ́ àgbẹ̀ ẹranko mọ́ àìṣe iṣẹ́ kòkòrò àrùn àti ewu àjàkálẹ̀-àrùn nípasẹ̀ àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì, àwọn dókítà, àwọn oníṣègùn ẹranko àti àwọn onímọ̀ nípa ìlera àwùjọ. Àwárí ìlera àwùjọ tó ṣe kedere fún yíyípadà kúrò lọ́dọ̀ iṣẹ́ àgbẹ̀ ẹranko.
Àyíká · Ìyípadà Ojú-ọjọ́
Fíìmù ìwádìí ti ara tí ó mú ìpa ìṣẹ́ abẹ́lé ẹran lórí ojú-ọjọ́ di ọ̀rọ̀ gbígba. Ó béèrè ní ìdí tí àwọn ẹgbẹ́ àyíká ń fẹ́rẹ̀ sí ọ̀rọ̀ yìí, ó sì pàdé àwọn onímọ̀ sáyẹ́nsì, àwọn olùgbẹ́ àti àwọn olùṣèrè tó ń sọ̀rọ̀ rẹ̀.
Àyíká · Òkun
Ìwé fíìmù Cowspiracy fún òkun: ìṣẹ́ẹjẹ apẹrẹ òkun, pàpánú ẹja, ìdọ̀tí ìdá, ìpa ẹja ẹyẹ àti ẹja ìgbẹ̀fẹ́, àti àwọn ìwé-ẹ̀rí tó ń bo ìṣòro dípò tí ó ń yanjú. Díẹ̀ nínú ìṣirò ti jẹ́ ìjàdù, àmọ́ ìdálẹ̀rò pàtàkì — pé ìwọ̀n ìṣẹ́ẹjẹ ẹja kò bágbọ́ pẹ̀lú ìtúnṣe ojú-ọjọ́ òkun — gbajúmọ̀.
Àyíká · Ìyàtọ̀ Ẹ̀dá
Kate Winslet ṣe àtẹ̀jáde rẹ̀, Sylvia Earle, Tony Robbins àti Richard Branson sì wà nínú rẹ̀. Ó dapọ̀ ìyípadà ojú-ọjọ́, òkun, ìparun igbó àti pípánu ẹ̀dá di ìdálẹ̀rò kan lórí ètò oúnjẹ. Ó lẹwà, ó ṣe é gẹ́gẹ́ bí fíìmù, ó sì rọrùn fún gbogbo ènìyàn láti lè gbọ́.
Àyíká · Ìyàtọ̀ Ẹ̀dá
Ìjẹ́rì David Attenborough fún àgbáyé. Kì í ṣe fíìmù vegan pátápátá, àmọ́ àwọn ìmọ̀ràn rẹ̀ wà: yí padà sí oúnjẹ tó pọ̀ jù lẹ́sẹ̀sẹ̀, tún ilẹ̀ àti òkun padà, mú ìye ènìyàn dì mú. Ó dára fún gbogbo idílé.
Ètò Oúnjẹ · Ìwádìí
Fíìmù ìṣẹ́lẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ènìyàn. Ó ṣe àyẹ̀wò ètò oúnjẹ aláṣẹ ní Amẹ́ríkà — àwọn iṣẹ́ rẹ̀, ìlera ẹran, ìná àyíká àti ìfẹsẹ̀mú òṣèlú — nípasẹ̀ Eric Schlosser, Michael Pollan àti Joel Salatin. Kì í ṣe vegan pátápátá, àmọ́ ó bẹ̀rẹ̀ ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọ̀rọ̀ tí àwọn fíìmù vegan ń ṣàlàyé.
Ètò Oúnjẹ · Ìlànà
Ọdún mẹ́ẹ̀dógún lẹ́yìn, ẹgbẹ́ kan náà tún wọ inú ètò oúnjẹ aláṣẹ tí ó dàgbà, tí ó sì ń lo ìṣàkóso lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀ — àti àwọn ìyàsí ọtún tó ń dàgbà báyìí, láti inú ìṣẹ́ abẹ́lé sí ètò oúnjẹ àgbègbè.
Iṣẹ́ · ÀkíyèsíAwọn aworan ti o le fa aibalẹ
Ìwé-ìṣèwádìí BBC Two tí wọ́n yà lórí àwọn ibi pípa ẹranko tí ìdílé kan ń ṣiṣẹ́ ní Oldham, England. Ó tẹ̀lé àwọn apànìyàn ẹranko ní àwọn ọjọ́ iṣẹ́ wọn ó sì béèrè ohun tí iṣẹ́ náà ń ṣe sí àwọn tí ó ń ṣe é; àwọn àwòrán rẹ̀ tó ṣe kedere fa ẹ̀sùn sí olùdarí UK Ofcom.
Ẹ̀sìn · Ìwà Mẹ́ta
Ìwádìí ọdún pípẹ́ lórí àwọn kọ̀ntínẹ̀ntì láti wá bóyá ẹ̀sìn kan lè fi ìdí sílẹ̀ fún pípànìyàn ẹranko fún ounjẹ. Ó ṣe àjọjọ pẹ̀lú àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn, ọ̀mọ̀wé, àwọn onímọ̀ ìtàn àti àwọn aláṣẹ ìmọ̀ ẹ̀sìn, ó sì tẹ̀ ẹnu rẹ̀ sí bí a ti túmọ̀ àwọn ẹ̀kọ́ nípa àánú àti ìṣàkóso ní ọjọ́ 2,000.
Ìṣẹ̀dá Ayé · Vegan 101
Àwọn ọmọ Nú Yọ́kù mẹ́ta tí ń fẹ́ran ẹran àti wàrà gbé ìṣẹ́ ìdánwò vegan fún ọsẹ mẹ́fa. Ìfihàn tó wuyì, tó rọrùn fún gbígba láti mọ àwọn òtítọ́ gangan nípa ounjẹ igi, rírà ounjẹ, ìtẹ́lọrun àwùjọ àti àwọn ẹ̀kọ́ ìwà mẹ́ta — ó wọ́pọ fún àwọn tí ń bẹ̀rẹ̀ àti fún gbogbo idile láti wò.
Ìṣẹ̀dá Ayé · Agbegbe
Ẹnìyàn mẹ́rin tó yàtọ̀ gan-an, ohun kan soso wọ́n jọ — gbogbo wọn jẹ́ vegan. Fíìmù aláìfọ́jú, tó sunwọ̀n tó máa ń ṣàfihàn àṣà, iṣẹ́, idile àti ìṣẹ̀dá ayé ojoojúmọ́ dípò fífihàn àwọn àwòrán ìbànújẹ́ tàbí àròsọ. Ó ṣeé lò fún fífihàn ìṣẹ̀dá ayé ojoojúmọ́ tí ounjẹ igi pẹ́.
Ìwà Mẹ́ta · Ọ̀rọ̀ ìjíròrò
Ọ̀rọ̀ Philip Wollen tí ó kẹ́ fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá ní àpéjọ ìjíròrò St James Ethics Centre ní Sydney — ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ àwọn ẹ̀tọ́ ẹran tí a ti gbà wò jù lọ. Ó rọ́pọ̀, ó dẹrù ba, ó sì ní ìbínú tó fẹ́rẹ̀ẹ́ mu.
Ayékáyé · Fíìmù kúkúrú alátẹnudẹ́rọ
Ìṣàlàyé oníwọ̀nyí tí ó kúrú láti ọ̀dọ̀ Center for Investigative Reporting lórí ohun tí àṣà jíjẹ bọ́gà ní America ná ní ti gidi ní ti omi, ilẹ̀, ìṣàn ajílẹ̀ àti àwọn gáàsì onígbóná-janjan. Iṣẹ́jú mẹ́jọ, pẹ̀lú àtòjọ àwọn orísun tí a ṣàlàyé.
Ìwà Mẹ́ta · Ẹ̀kọ́
Ẹ̀kọ́ Gary Yourofsky ní Georgia Tech — ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ vegan tí a ti pín lórí nẹ́tìwọ́kì jù lọ, tí a sì fi ẹ̀yìn sí bí ó ti ṣe yí ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún àwọn olùwò padà sí ounjẹ igi. Ó tọ́ka gan-an, kò fẹ́ẹ́ rẹ́rìn, kò sì fihàn àwọn àwòrán pípànìyàn.
The Game Changers (iṣẹju 90, ti n sanwọle lori Netflix).
Cowspiracy (iṣẹju 90) tabi Eating Our Way to Extinction (iṣẹju 80).
73 Cows (iṣẹju 15) — rọrun ati kukuru; tabi Dominion ti wọn ba ti ṣetan.
Forks Over Knives.
Food, Inc. — gbooro, ti ko kere.
Ìpín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n pàṣẹ oúnjẹ tí kò ní ẹran nínú ipò kọ̀ọ̀kan. Kò sí fídíò ìgbélárugẹ kankan tí ó borí ìṣàkóso rẹ̀ ní pàtàkì.
% tí wọ́n pàṣẹ oúnjẹ tí kò ní ẹran
Faunalytics, 'Reduce Or Go Veg?', 2020, Figure 4
Itọsọna asayan iyara ti olutọju.
| Ti wọn ba nronu nipa… | Bẹrẹ pẹlu | Lẹhinna wo | Yẹra fun ti o ba jẹ alaapọn |
|---|---|---|---|
| Afefe / aye | Cowspiracy | Seaspiracy, Eating Our Way to Extinction | Seaspiracy; wo àwọn àkòrí mìíràn |
| Ilera | Forks Over Knives | The Game Changers, What the Health | — |
| Awọn ẹranko (ibẹrẹ) | Ilẹ̀ ìrètí àti ògo | Cock Fight, Lucent | Land of Hope and Glory, Lucent, Earthlings; wo Cock Fight |
| Awọn ẹranko (ti ṣetan) | Dominion | Earthlings | Dominion, Earthlings |
| Aworan nla | Opin Oogun | Christspiracy | Christspiracy; wo The End of Medicine |
Awọn ofin mẹta. Ọkan, bẹrẹ pẹlu akori ti o ti yọ ọ lẹnu tẹlẹ — awọn oluwo ti o ni aniyan nipa afefe bẹrẹ pẹlu Cowspiracy; awọn oluwo ti o ni iyanilenu nipa ilera pẹlu Forks Over Knives tabi What the Health; awọn oluwo ti o ni iṣe abuda pẹlu Earthlings tabi Dominion. Meji, wo pẹlu ẹnikan ti o ba le — ibaraẹnisọrọ lẹhinna ṣe diẹ sii ju fiimu naa lọ. Mẹta, awọn ti o ni aworan (Earthlings, Dominion) ṣiṣẹ dara julọ bi wiwo ẹyọkan; maṣe tun wo wọn.
Ẹ̀rí pé àwọn fíìmù ń fa àyípadà oúnjẹ kò daju. Ìwé kan ní ọdún 2021 láti ọ̀dọ̀ àwọn oníwádìí tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Stanford tọ́ka sí àwọn ìdánwò mẹ́ta pẹ̀lú fíìmù mìíràn; kò rí ẹ̀rí pé wọ́n dín ẹran àti ohun tó wá lára ẹran kù nígbà tí wọ́n dín ìtẹ̀sí-ọkàn sí ìfẹ́ àwùjọ kù. Fíìmù lè mú kí èèyàn ronú jinlẹ̀, ṣùgbọ́n wíwò tàbí oúnjẹ lẹ́yìn náà kò ṣe ìlérí pé àyípadà yóò wáyé.
Fún àlàyé tó jinlẹ̀, so àwọn fíìmù pọ̀ pẹ̀lú àwọn ìwé: Eating Animals (Foer), This Is Vegan Propaganda (Earthling Ed), Why We Love Dogs, Eat Pigs, and Wear Cows (Joy), How Not to Die (Greger), We Are the Weather (Foer). Animal Equality àti Mercy For Animals ń tẹ̀ jáde àwọn ìwádìí abẹ́ ilẹ̀. Fún ìlànà, ka ìwé Livestock's Long Shadow (2006) láti ọ̀dọ̀ FAO àti ìròyìn 2019 láti ọ̀dọ̀ EAT-Lancet Commission, Food in the Anthropocene.
Ìgbàwọlé wá láti ọ̀dọ̀ ẹni tí ó wo fídíò; ìtẹ̀síwájú wá láti ọ̀dọ̀ àwọn tí wọ́n ṣe ìlérí nìkan.
% ti ẹgbẹ́ tí a mẹ́nu kan
Faunalytics, 'Reduce Or Go Veg?', 2020, key findings
Fíìmù ìwé-ìròyìn ti Shaun Monson, tí Joaquin Phoenix sọ̀rọ̀ nínú rẹ̀, lo àwòrán kámẹ́rà tí ó pamọ́ ti àwọn ẹranko tí a ń lò fún oúnjẹ, aṣọ, eré ìnájú àti ìwádìí.
Fíìmù Lee Fulkerson mú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti oúnjẹ ògbóògì tí ó wá láti ọ̀dọ̀ ewébẹ̀ ti T. Colin Campbell àti Caldwell Esselstyn wá sí iwájú àwùjọ tí ó gbòòrò.
Kip Andersen àti Keegan Kuhn fi ipa tí iṣẹ́-ògbìn ẹranko ní lórí àyíká hàn; àwọn olùwádìí ti tako díẹ̀ nínú àwọn nọ́mbà rẹ̀.
Fíìmù Chris Delforce, tí Joaquin Phoenix, Rooney Mara àti àwọn mìíràn sọ̀rọ̀ nínú rẹ̀, ṣàkójọ àwọn àwòrán drónù àti kámẹ́rà tí ó pamọ́ láti àwọn oko àti ilé-ìpànìyàn ẹran ní Australia.
Fíìmù Louie Psihoyos nípa àwọn eléré-ìdárayá tí wọ́n ń jẹ ewébẹ̀ ni a tú jáde kárí ayé lẹ́yìn ìṣàfihàn rẹ̀ ní Sundance 2018.
Fíìmù Netflix ti Ali Tabrizi tako àwọn àmì-ìdánimọ̀ ti pẹ̀ja-tọ̀wọ̀tọ̀wọ̀; ọ̀pọ̀ àwọn àjọ tí ó wà nínú rẹ̀ tako bí a ṣe lo àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò wọn.
Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ tó fẹ́ mọ̀ nípa ìlera àti Forks Over Knives tàbí The Game Changers; bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn tó bìkítà nípa àyíká pẹ̀lú Eating Our Way to Extinction. Fíìmù tí kò bá yẹ yàrá náà burú ju pé kò sí fíìmù lọ.
Oúnjẹ tó dá lórí ewéko tó wọ́pọ̀ kí fíìmù tó parí lè mú kí ìrọ̀rùn wà, ó sì lè jẹ́ àpẹẹrẹ tó gbéṣẹ́. Gba èyí gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti ṣe àlejò, kì í ṣe bí ọ̀nà tó daju láti ṣẹ́gun ipa ìdánilójú tí fíìmù náà ní.
Jẹ́ kí fíìmù náà sọ̀rọ̀. Béèrè ìbéèrè kan tó ṣí sílẹ̀ — 'kí ni ó yà ọ́ lẹ́nu?' — kí o sì fetí sílẹ̀. Ìjíròrò tí àwọn èèyàn bá darí ara wọn sí ni wọ́n rántí.
Ọ̀nà ìsopọ̀ fún ohun èlò oúnjẹ, ìwé ìtọ́sọ́nà fún ẹni tuntun, tàbí ìpè fún oúnjẹ alẹ́ oṣù tó ń bọ̀ fún àwọn olùwòran tó nífẹ̀ẹ́ sí i yóò fún wọn ní àǹfààní láti gbé ìgbésẹ̀ tó wúlò. Jẹ́ kí àwọn èèyàn máa lọ ní ọ̀nà tí ó tọ́ fún wọn.
Àǹfààní láti wò ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè dé orílẹ̀-èdè, ó sì máa ń yí padà. Ṣàyẹ̀wò ojú-ewé fíìmù kọ̀ọ̀kan láti mọ ibi tó ti wà dípò kí o rò pé ó wà lórí Netflix tàbí Prime. Dominion wà fún wíwò lọ́fẹ̀ẹ́ ní ojú-ewé wọn, Earthlings sì pèsè àlàyé nípa bí a ṣe lè wò ó lórí ojú-ewé wọn.
Diẹ ninu awọn wọnyi nira. Wo pẹlu ọrẹ kan, sinmi, maṣe wo wọn ni ọna kan. Earthlings ati Dominion jẹ awọn ti o ni aworan julọ; The Game Changers ati Forks Over Knives kii ṣe.
What the Health, Cowspiracy àti Seaspiracy ni wọ́n ti bẹ àwọn òtítọ́ àti ìtumọ̀ kan lára wọn. Ṣàyẹ̀wò ẹ̀rí kọ̀ọ̀kan lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ dípò kí o gba gbogbo àwọn àkòrí fíìmù náà gẹ́gẹ́ bí ohun tó dájú.
73 Cows lè jẹ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ tó rọrùn. Fún àwọn fíìmù nípa ẹ̀dá, pẹ̀lú iṣẹ́ David Attenborough, ṣàyẹ̀wò ọjọ́ orí tí wọ́n gba ààyè fún fíìmù náà àti ìkìlọ̀ nípa àkóónú rẹ̀: àwọn kan ní ìlòkòdì sí ẹranko, ìpalára tàbí àwọn àkórí tó ń dùn nínú nípa àyíká. Wo àwọn fíìmù tí o fẹ́ fún àwọn ọmọdé ṣáájú.
Kò sí ẹni tó ní láti wo àwọn àwòrán tó ń bani lẹ́rù láti ṣe àwọn ìpinnu tó tọ́. Àwọn fíìmù tó ń fún ni ní ìrètí àti àwọn tó ń tú àṣírí kò ní olùwòran kan náà, kò sì sí ọ̀nà kan tó ń ṣiṣẹ́ fún gbogbo èèyàn. Pèsè ìkìlọ̀ tó ṣe kedere, bọ̀wọ̀ fún ìfẹ́ àwọn olùwòran, kí o sì lo àwọn àwòrán tó ń bani lẹ́rù nìkan pẹ̀lú ìyọ̀ǹda wọn.
Ṣàyẹ̀wò àwọn ẹ̀rí tó jẹ́ àríyànjiyàn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ dípò kí o rò pé fíìmù kan jẹ́ òtítọ́ ní gbogbo rẹ̀ tàbí pé gbogbo àríyànjiyàn rẹ̀ kò tọ́. Ìṣiṣẹ́-ọ̀gbìn ẹran ń kó ipa pàtàkì nínú ẹ̀rú ìmí, àwọn oúnjẹ tó dá lórí ewéko tí a gbé kalẹ̀ dáadáa sì lè mú kí ìlera àwọn ẹ̀yà ara wa sunwọ̀n sí i. Èyí kò fi hàn pé gbogbo àwọn àrùn tí wọ́n tọ́ka sí nínú fíìmù náà jẹ́ òtítọ́. Lo àwọn fíìmù gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àkójọ ẹ̀rí.
Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ojú-ewé fíìmù kọ̀ọ̀kan fún àwọn ọ̀nà ìsopọ̀ wíwò tó jẹ́ òfin. Dominion wà fún wíwò lọ́fẹ̀ẹ́ ní dominionmovement.com; Earthlings ṣàkójọ àlàyé wíwò nípasẹ̀ Nation Earth. Netflix, Prime, Vimeo àti àwọn iṣẹ́ mìíràn yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè dé orílẹ̀-èdè, àkòrí sí àkòrí, àti ọjọ́ sí ọjọ́, nítorí náà rí i dájú pé ó wà.
Ronú nípa 73 Cows gẹ́gẹ́ bí àkọ́bẹ̀rẹ̀ tó rọrùn, ṣùgbọ́n wo ó ṣáájú kí o sì ṣàyẹ̀wò bóyá ó bójú mu fún ọjọ́ orí ọmọdé náà. The Game Changers ní àwọn àkórí fún àwọn àgbà, àwọn fíìmù àyíká sì lè ní àwọn àwòrán tó ń bani lẹ́rù. Cowspiracy ní àwọn àwòrán pípa ẹranko, kì í sì í ṣe yíyàn tó wà láìséwu.
Àwọn fíìmù ajẹ́mọ́rán máa ń yí ìhùwàsí padà — ṣùgbọ́n lábẹ́ àwọn ipò kan pàtó tí ìwádìí ti ṣàlàyé dáadáa nísinsìnyí.
Ìwádìí àròsọ kan tí Faunalytics ṣe àkópọ̀ rẹ̀ fi Cowspiracy wé ìṣẹ̀lẹ̀ kan nínú Planet Earth láàárín àwọn ẹni ọdún 19–32 tí wọ́n ń jẹ ẹran lójoojúmọ́. Cowspiracy mú ìmọ̀ nípa àyíká, ìwà sí jíjẹ ẹran díẹ̀, àti èròngbà láti dín jíjẹ ẹran kù sunwọ̀n sí i. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ìwọ̀n ìgbà kúkúrú, kì í ṣe ẹ̀rí ti yíyí oúnjẹ jíjẹ padà títí láé.[1]
Nínú ìdánwò kọ́lẹ́ẹ̀jì ti Faunalytics ní 2020, 25.8% pàṣẹ oúnjẹ tí kò ní ẹran lẹ́yìn fídíò kan tí ó sọ̀rọ̀ nípa dídín ẹran kù, àti 18.9% lẹ́yìn fídíò kan tí ó sọ̀rọ̀ nípa jíjẹ ewébẹ̀. Ìyàtọ̀ náà kéré gan-an, kò sì sí fídíò kankan nínú wọn tí ó borí ìṣàkóso rẹ̀ kedere.[2]
Ìwádìí tí Faunalytics ṣe àkópọ̀ rẹ̀ fi hàn bí ìbéèrè àti ìkópa ẹni-yàn ṣe lè mú kí ipa ìwé-ìròyìn fídíò kan dà bí èyí tí ó tóbi. Ṣíṣe ìdájọ́ àwọn fíìmù nípa èròngbà àwọn olùwòran nìkan lè sọ ipa wọn lórí ohun tí ènìyàn ń jẹ gan-an di ohun tí ó gbilẹ̀ jù.[3]
Wiwo jẹ igbesẹ akọkọ. Ti fiimu kan ba wa pẹlu rẹ, ipilẹṣẹ ọjọ meje jẹ igbesẹ ti o tẹle.
