የስጋ ኢንዱስትሪ ስህተቶች፡ ከድርቅ ጋር ተያይዘው የሚመጡ 5 ስህተቶች

በኢትዮጵያ ውስጥ የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ ከድርቅ ጋር በተያያዘ የሚያስከትላቸውን ስህተቶች መረዳት ለዘላቂ የግብርና ልምዶች እና ለተሻለ የአመጋገብ ምርጫዎች ወሳኝ ነው። በየዓመቱ በሚከሰተው የዝናብ እጥረት እና ከፍተኛ የሙቀት መጠን ምክንያት ኢትዮጵያ ለከፍተኛ ድርቅ ተጋላጭ ናት። ይህ ሁኔታ የእንስሳት መኖ እጥረት፣ የውሃ እጥረት እና የሰብል ውድመት ያስከትላል። የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ የዚህን ችግር መጠን ከማባባሱም በላይ፣ በተለይም በከፍተኛ ደረጃ የእንስሳት ተዋጽኦ ምርት ላይ ያተኮሩ የአመጋገብ ልምዶች የውሃ እና የመሬት ሀብቶችን ከመጠን በላይ በመጠቀም ለዚህ የከፋ ድርቅ አስተዋፅኦ ያደርጋሉ።

ስህተት 1፡ የውሃ ሀብቶችን ከመጠን በላይ መጠቀም

የስጋ እና የወተት ምርት ከፍተኛ የውሃ ፍጆታ ይጠይቃል። አንድ ኪሎ ግራም የበሬ ሥጋ ለማምረት በአማካይ ከ 15,000 ሊትር በላይ ውሃ እንደሚያስፈልግ ይገመታል (FAO, 2021)። ይህ መጠን ከኢትዮጵያዊያን የዕለት ተዕለት የውሃ ፍጆታ ጋር ሲነፃፀር እጅግ በጣም ከፍተኛ ነው። በድርቅ ወቅት የውሃ እጥረት በሚኖርበት ጊዜ፣ ለከብት እርባታ የሚውለው ከፍተኛ የውሃ መጠን ለሰው ልጅ ፍጆታ፣ ለቤት ውስጥ አገልግሎት እና ለሌሎች አስፈላጊ የግብርና ፍላጎቶች የውሃ እጥረት ያስከትላል። ይህ በተለይ በግብርና ላይ ጥገኛ በሆኑ ማህበረሰቦች ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል።

ለምን ይከሰታል?

የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ፣ በተለይም ለስጋ እና ለወተት ምርት ተብሎ የሚደረገው የከብት እርባታ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ የውሃ ፍጆታ አለው። ይህ የሚሆነው እንስሳቱ ለመጠጣት ከሚጠቀሙት ውሃ በተጨማሪ፣ ለመኖ የሚለሙ ሰብሎች (እንደ በቆሎ እና አጃ) ውሃ ለማጠጣት፣ የእንስሳትን መኖሪያ ንፅህና ለመጠበቅ እና የእንስሳትን ስጋ ለማቀነባበር በሚውለው ውሃ ምክንያት ነው።

ስህተት 2፡ ለግጦሽ መሬት መመናመን እና ለአፈር መሸርሸር አስተዋፅኦ ማድረግ

በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ብዙ አካባቢዎች፣ በተለይም በደረቅ እና ከፊል-ደረቅ ክልሎች፣ ለከፍተኛ የከብት ብዛት ተጋላጭ ናቸው። ከመጠን በላይ የሆነ የግጦሽ አጠቃቀም የሣር ክዳንን ያጠፋል፣ ይህም የአፈር መሸርሸርን ያፋጥናል። ይህ የአፈር ለምነት እንዲቀንስ፣ የውሃ የመያዝ አቅም እንዲቀንስ እና የከርሰ ምድር ውሃ እንዲመናመን ያደርጋል። በውጤቱም፣ መሬቱ ለግብርና የማይመች ከመሆኑም በላይ፣ ለከፋ ድርቅ ተጋላጭ ይሆናል። ይህ በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜን እና በደቡብ ክልሎች የሚታይ ችግር ነው።

ለምን ይከሰታል?

የከብት ብዛት መጨመር፣ በተለይም በቂ እቅድ ሳይወጣለት የሚደረገው የግጦሽ አጠቃቀም፣ የሣር ክዳን እንደገና ለማደግ የሚያስፈልገውን ጊዜ ሳይሰጥ መሬቱ ተደጋግሞ እንዲያገለግል ያደርጋል። ይህ ደግሞ የሣር ተክሎች ሥርወ-ስርዓት እንዲዳከም እና የለመለመው የሣር ክዳን እንዲጠፋ ያደርጋል።

ስህተት 3፡ ለከፍተኛ የካርበን ልቀት አስተዋፅኦ ማድረግ

የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ ከፍተኛ መጠን ያለው የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀት ያስከትላል። ከብቶች በሚያስወጧቸው ሚቴን (methane) ጋዝ፣ ከብት መኖ ምርት እና መጓጓዣ እንዲሁም ከእንስሳት ፍግ አስተዳደር የሚመነጩት ጋዞች የአየር ንብረት ለውጥን በማፋጠን ለድርቅ መባባስ አስተዋፅኦ ያደርጋሉ። የዓለም የግብርና ድርጅት (FAO) እንደገለጸው፣ የከብት እርባታ ከዓለም አቀፍ የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀት 14.5% የሚሆነውን ይሸፍናል (FAO, 2020)። ይህ ደግሞ በኢትዮጵያ ያሉ የሙቀት መጠን መጨመር እና የዝናብ ስርዓት መዛባት ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል።

ለምን ይከሰታል?

የከብቶች የምግብ መፈጨት ሂደት (enteric fermentation) ከፍተኛ መጠን ያለው ሚቴን ያመነጫል። በተጨማሪም፣ ለከብት መኖ የሚለሙ ሰብሎችን ለማልማት የሚውለው ማዳበሪያ እና የኃይል ፍጆታ፣ እንዲሁም የእንስሳት ፍግ እና የከብት እርባታ ቦታዎች አስተዳደር የካርበን ዳይኦክሳይድ (CO2) እና የናይትረስ ኦክሳይድ (N2O) ልቀትን ያስከትላል።

ስህተት 4፡ የኢትዮጵያ የጾም ወግን ችላ ማለት

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የጾም ወግ፣ በዓመት ከ300 ቀናት በላይ የእንስሳት ተዋጽኦን (ስጋ፣ ወተት፣ እንቁላል) ከመመገብ መቆጠብን ያካትታል። ይህ ለዘመናት የቆየ ባህል ለዘላቂነት እና ለምግብ ዋስትና ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል። በጾም ወቅት ሰዎች የጥራጥሬ፣ የጥራጥሬ እና የአትክልት ምግቦችን (እንደ ሽሮ፣ ምስር ወጥ፣ አትክልት) ይመገባሉ። እነዚህ ምግቦች የውሃ እና የመሬት ፍጆታቸው አነስተኛ ከመሆኑም በላይ፣ ለጤና ጠቃሚ ናቸው። ይህ የጾም ወግ ከስጋ ኢንዱስትሪ ጋር ተያይዞ ለሚመጣው ድርቅ እና የሀብት እጥረት ተፈጥሯዊ መፍትሄ ሆኖ ያገለግላል።

• ሽሮ (የአተር ዱቄት)
• ምስር ወጥ
• አተር ወጥ
• የአትክልት ምግቦች (ከጎመን፣ ድንች፣ ካሮት ወዘተ.)
• ጥራጥሬዎች (አተር፣ ባቄላ)

ለምን ይከሰታል?

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ የጾም ወግ የተመሠረተው በሃይማኖታዊ እምነቶች እና በተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ ላይ ባለው ግንዛቤ ነው። ከጥንት ጀምሮም የነበረው የግብርና አኗኗር እና የውሃ እጥረት ተፈጥሯዊ ሁኔታዎች ይህንን ወግ እንዲጠናከር አድርገዋል።

“የኢትዮጵያ የጾም ወግ የውሃ፣ የመሬት እና የካርበን አሻራን በመቀነስ ለዘላቂነት ትልቅ አስተዋፅኦ ያደርጋል።”

ስህተት 5፡ የቬጀቴሪያን እና የቪጋን የአመጋገብ ልምዶችን አለማስተዋወቅ

በአሁኑ ጊዜ፣ የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ ለሚፈጥረው የውሃ እጥረት፣ የመሬት መመናመን እና የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖ በቂ ግንዛቤ የለም። የቬጀቴሪያን (የእንስሳት ተዋጽኦ የማይመገቡ) እና የቪጋን (ከእንስሳት የተገኘ ምንም አይነት ምርት የማይመገቡ) የአመጋገብ ልምዶችን ማስተዋወቅ ለዚህ ችግር ትልቅ መፍትሄ ሊሆን ይችላል። እነዚህ የአመጋገብ ዘይቤዎች የውሃ እና የመሬት ፍጆታን በከፍተኛ ሁኔታ ስለሚቀንሱ፣ ለካርበን ልቀት አስተዋፅኦን ስለሚቀንሱ እና ለጤናም ጠቃሚ በመሆናቸው፣ ለኢትዮጵያ ዘላቂ የወደፊት ሁኔታ ወሳኝ ናቸው።

ለምን ይከሰታል?

የስጋ እና የወተት ምርት ከፍተኛ መጠን ያለው መሬት እና ውሃ ስለሚፈልግ፣ እንዲሁም ለግሪንሀውስ ጋዝ ልቀት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ስለሚያደርግ፣ የቬጀቴሪያን እና የቪጋን የአመጋገብ ልምዶች እነዚህን ተጽዕኖዎች በከፍተኛ ደረጃ ይቀንሳሉ።

ማጠቃለያ: የዘላቂነት መንገድ

በኢትዮጵያ ለሚደርሰው ድርቅ የከብት እርባታ ኢንዱስትሪ የሚያስከትለውን አሉታዊ ተጽዕኖ መረዳት እና መለወጥ ለሀገሪቱ የምግብ ዋስትና እና የውሃ ሀብት ጥበቃ ወሳኝ ነው። የውሃ አጠቃቀምን ማሻሻል፣ ዘላቂ የመሬት አጠቃቀምን ማስተዋወቅ፣ የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀትን መቀነስ እና የቬጀቴሪያን/ቪጋን የአመጋገብ ልምዶችን ማቀፍ የኢትዮጵያን የወደፊት ሁኔታ የተሻለ ያደርገዋል። የኢትዮጵያ የጾም ወግ ለዚህ ጉዞ ጠቃሚ መመሪያ ሊሆን ይችላል።

1. የውሃ ቆጣቢ የመስኖ ዘዴዎችን ይጠቀሙ።
2. የከብት መኖ ምርትን ከውሃ ቆጣቢ ሰብሎች ጋር ያጣምሩ።
3. የግጦሽ መሬትን በአግባቡ ያዙ።
4. የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀትን ለመቀነስ የቴክኖሎጂዎችን ይጠቀሙ።
5. በየሳምንቱ የእንስሳት ተዋጽኦ ፍጆታን ይቀንሱ።
6. የጥራጥሬ፣ የጥራጥሬ እና የአትክልት ምግቦችን ይበልጥ ያካትቱ።