65% ቅናሽ፡ የኢትዮጵያ ምግብ ብክነት ቁጥር

በኢትዮጵያ በየአመቱ 65% የሚሆነው የሚመረተው ምግብ ይባክናል። ይህ አስደንጋጭ ቁጥር የሚያሳየው የሀገሪቱን የግብርና ዘርፍ፣ የአርሶአደሮችን ህይወት እና በተለይም በጾም ወቅት የሚበላውን የፋስቲንግ ምግብ አቅርቦት ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ ያሳድራል። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ወግ የጾም ጊዜያት ሲኖሩ፣ በዚህ ወቅት የእንስሳት ተዋጽኦዎች አይበሉም። ይህ የአመጋገብ ሥርዓት የምግብ ብክነትን ለመቀነስ እና የሀገሪቱን ሀብት በተሻለ ሁኔታ ለመጠቀም ትልቅ እድል ይሰጣል።

የሚባክነው የምግብ መጠን

የምግብ ብክነት መነሻዎች

የምግብ ብክነት በኢትዮጵያ ውስጥ በርካታ ምክንያቶች አሉት። ከእነዚህም መካከል ከፍተኛ ምርት ሲኖር ፍላጎት ማነስ፣ ምርቶችን በአግባቡ ለማጠራቀምና ለማጓጓዝ የሚያስችሉ መሠረተ ልማቶች አለመኖር፣ የገበያ መዛባትና ዋጋ መለዋወጥ፣ እንዲሁም የአርሶአደሮች ዘመናዊ የግብርና ቴክኖሎጂ እጥረት ይገኙበታል። የቤተሰብ የምግብ አስተዳደርም ለብክነት አስተዋጽኦ ያደርጋል። እነዚህ ሁሉ ችግሮች የኢትዮጵያ ምግብ ብክነትን ወደ 65% ከፍ ያደርጋሉ።

የጾም ወግ እና የምግብ ብክነት

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ወግ የጾም ጊዜያት የምግብ ብክነትን ለመቀነስ ትልቅ አቅም አላቸው። በጾም ወቅት የእንስሳት ተዋጽኦዎች ከምግብ ይወገዳሉ፤ ይህም በዋናነት የእህልና ጥራጥሬ ውጤቶችን፣ አትክልቶችንና ፍራፍሬዎችን መጠቀምን ያበረታታል። ይህ የአመጋገብ ዘይቤ፣ በትክክል ከተተገበረ፣ የምግብ አቅርቦትን ማመጣጠን እና ብክነትን መቀነስ ይችላል። ለምሳሌ፣ የጾም ወቅት የሆኑትን የሽሮ፣ የመረቅ እና የተለያዩ ጥራጥሬ ምግቦችን በአግባቡ ማዘጋጀትና መጠቀም ብክነትን ይቀንሳል።

• የጾም ወቅት ምግቦች (ሽሮ፣ ምስር፣ አተር) በብዛት ይገኛሉ፤ ይህም የብክነት እድልን ይቀንሳል።
• የአትክልትና ፍራፍሬ ፍጆታ ይጨምራል፤ ይህም በተፈጥሮው ብክነትን የሚቀንስ ነው።
• የምግብ እቅድና ዝግጅት በጥንቃቄ ይከናወናል፤ ይህም ከመጠን በላይ ከመግዛትና ከመጠበስ ይቆጠባል።
• የምግብ ብክነትን ለመቀነስ የተለመደ የአመጋገብ ባህል አለ።

የአርሶአደሮች ተግዳሮት

የምግብ ብክነት የአርሶአደሮችን ህይወት በቀጥታ ይጎዳል። ብዙ ጊዜ ምርታቸው ከገበያ ዋጋ በታች ይሸጣል ወይም ደግሞ በጊዜው ገበያ ስላልተገኘላቸው ምርታቸው ይበላሻል። ይህ ደግሞ ለድህነትና ለምግብ እጦት ያጋልጣቸዋል። በተለይም ድርቅ በሚከሰትባቸው አካባቢዎች፣ የአርሶአደሮች መከራ የከፋ ነው። የምግብ ብክነትን መቀነስ ማለት ለአርሶአደሮች የተሻለ ገቢ እንዲኖራቸው እና የሀገሪቱን የምግብ ዋስትና እንዲረጋገጥ ማድረግ ነው።

የአለም ንፅፅር

ከአለም ሀገራት ጋር ስናነፃፅር፣ የኢትዮጵያ የምግብ ብክነት መጠን ከሌሎች የአፍሪካ ሀገራት አማካይ (30%) በእጅጉ ይልቃል። በለፀጉት ሀገራት የምግብ ብክነት መጠን ዝቅተኛ ቢሆንም፣ የነሱ የምግብ ምርት መጠን ከኢትዮጵያ በእጅጉ ስለሚበልጥ፣ አጠቃላይ የሚባክነው የምግብ መጠን ሊያሳስብ ይችላል። ይሁን እንጂ በኢትዮጵያ ያለው 65% የምግብ ብክነት ለሀገሪቱ የኢኮኖሚና ማህበራዊ እድገት ትልቅ እንቅፋት ነው።

የመረጃ እጥረት እና የውሂብ ክፍተቶች

የምግብ ብክነትን ለመቀነስ የሚደረጉ ጥረቶች

• የአርሶአደሮች የዘመናዊ ማከማቻ ቴክኖሎጂ ተጠቃሚ እንዲሆኑ ድጋፍ ማድረግ።
• የምግብ መረጣና አቅርቦት ሰንሰለትን ማሻሻል፤ የትራንስፖርትና የመሠረተ ልማት አቅምን ማሳደግ።
• የምግብ ብክነትን ለመቀነስ የሚያስችሉ የህዝብ ንቅናቄዎችና ትምህርታዊ ዘመቻዎችን ማካሄድ።
• የጾም ወግን መሰረት ያደረገ የምግብ አጠቃቀምን ማበረታታት እና የፈጠራ የምግብ አሰራሮችን ማስተዋወቅ።
• የምግብ ባንኮችን ማቋቋምና ማጠናከር፤ ለተቸገሩት ምግቦች እንዲደርሱ ማድረግ።

“የምግብ ብክነትን መቀነስ ማለት ለአርሶአደሮች የተሻለ ገቢ እንዲኖራቸው እና የሀገሪቱን የምግብ ዋስትና እንዲረጋገጥ ማድረግ ነው።”

የወደፊት ተስፋ

የኢትዮጵያ ምግብ ብክነትን መቀነስ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ከማሳደግ አልፎ ለህዝቧ የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ጋር የተያያዘ ነው። የጾም ወግን እና የሀገር ውስጥ የምግብ አሰራር ባህልን ማቀፍ፣ እንዲሁም የአርሶአደሮችን ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ለዚህ ግብ መሳካት ወሳኝ ናቸው። የኢትዮጵያ ግብርና ሚኒስቴር እና ሌሎች ተቋማት የወሰዷቸው እርምጃዎች ተስፋ ሰጪ ናቸው።

የምግብ ብክነትን ለመከላከል የትብብር አስፈላጊነት

የምግብ ብክነትን በብቃት ለመከላከል የሁሉም አካላት የጋራ ጥረት ያስፈልጋል። መንግስት፣ የግል ዘርፉ፣ ሲቪክ ማህበራት እና እያንዳንዱ ዜጋ ሊሰሩ ይገባል። የፋስቲንግ ምግቦችን ማስተዋወቅ፣ የአርሶአደሮችን ተጠቃሚነት ማረጋገጥ፣ እና የትምህርት ዘመቻዎችን ማካሄድ የብክነት መጠንን ለመቀነስ ይረዳል።

የኢትዮጵያ ምግብ ብክነትን የማጥፋት ጉዞ

የ 65% የምግብ ብክነት ቁጥር የሚያስፈራ ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ ህዝብ ጥንታዊ የጾም ወጎች እና የግብርና ባህል ይህንን ችግር ለመፍታት ትልቅ አቅም አላቸው። የትብብር ጥረቶች፣ የቴክኖሎጂ አጠቃቀም እና የህዝብ ግንዛቤ በማሳደግ የኢትዮጵያ ምግብ ብክነትን በከፍተኛ ደረጃ መቀነስ ይቻላል። ይህ ለሀገሪቱ ብልጽግና እና ለዜጎቿ የተሻለ ኑሮ ለማረጋገጥ ወሳኝ እርምጃ ነው።