የኢትዮጵያ የጾም ምግቦች ለዘላቂ ልማት አዲስ ተስፋ

በኢትዮጵያ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የጾም ወቅት አከባበር፣ በተለይም ለረጅም ቀናት የሚጾሙ ምዕመናን የሚያዘጋጇቸው ምግቦች፣ ከሃይማኖታዊ ሥርዓት አልፈው ለዘላቂ ልማትና ለምግብ ዋስትና አዲስ ተስፋ እየሰጡ ነው። የኢትዮጵያ የጾም ምግቦች፣ በተለይም ጥራጥሬዎች (እንደ ምስር፣ አተር፣ ባቄላ) እና አትክልቶች ላይ ያተኮሩት፣ ለምግብ ዋስትና ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። ይህ የአመጋገብ ሥርዓት አካባቢን ከመጠበቅ በተጨማሪ የህብረተሰቡን ጤንነት ያጎናጽፋል።

የጾም ምግቦች ጠቀሜታ

የጾም ባህሉ ዘላቂነት

የኢትዮጵያ የጾም ባህል ከእንስሳት ተዋጽኦ የጸዳ የአመጋገብ ስርዓትን ያበረታታል። ይህ ደግሞ ለምድር ሀብት፣ ለውሃና ለአየር ንብረት ለውጥ መከላከል ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደርጋል። የጥራጥሬና የአትክልት ምርቶች አነስተኛ የካርቦን አሻራ ያላቸው ከመሆናቸውም በላይ፣ በአካባቢው ለሚገኙ አርሶ አደሮች የገቢ ምንጭ ሊሆኑ ይችላሉ። በተለይም በድርቅ ለተጠቃችው ሀገር፣ የውሃ ፍጆታን የሚቀንሱና በአካባቢው አፈር ላይ ተመችተው የሚያድጉ ሰብሎች ምርጫ ለዘላቂ ግብርና ቁልፍ ነው።

የጾም ምግቦች የኢትዮጵያዊያን ህይወት አካል

ኢንጀራ ከጥራጥሬ ዱቄት የሚሰራ ሲሆን፣ ከሺሮ (የተለያዩ ጥራጥሬዎች የተቀመሙበት) ጋር መመገብ የተለመደ ነው። ምስር ወጥ፣ አተር ወጥ፣ የሽንብራ ፍስክና የተለያዩ የሰላጣ አይነቶች የጾም ጠረጴዛው ዋና አካል ናቸው። እነዚህ ምግቦች በፕሮቲን፣ በፋይበርና በቪታሚኖች የበለጸጉ ከመሆናቸውም በላይ፣ ሰውነታችን የሚያስፈልገውን ጉልበት ይሰጣሉ። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዓመት ከ150 ቀናት በላይ ጾምን ታዛለች። ይህ ደግሞ ለአመጋገብ ልምድ ትልቅ ለውጥ ያመጣል።

የአየር ንብረት ለውጥ እና የኢትዮጵያ ግብርና

በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ እየታየ ያለው የአየር ንብረት ለውጥ፣ በተለይም ድርቅና የዝናብ መዛባት የኢትዮጵያን ግብርና ከፍተኛ ስጋት ላይ ጥሏል። የዘላቂ የግብርና አሠራሮችን ማቀፍና የውሃ አጠቃቀምን ማመቻቸት የግድ እየሆነ መጥቷል። የጥራጥሬና የአትክልት ተክሎች በአብዛኛው ከእንስሳት ተዋጽኦ ምርቶች ይልቅ አነስተኛ ውሃ ይፈልጋሉ። ይህ ደግሞ የጾም ምግቦችን ለሀገሪቱ የውሃ እጥረት ማቃለልና ለዘላቂ ግብርና መፍትሄ ያደርጋቸዋል።

የአርሶ አደሮች ተጠቃሚነት

የጥራጥሬና የአትክልት ምርቶች ፍላጎት መጨመር ለአርሶ አደሮች የገቢ ዕድል ይፈጥራል። በተለይም የኦርጋኒክና የአካባቢ ተስማሚ የሆኑ ምርቶችን ማምረት የገበያ ተወዳዳሪነታቸውን ከፍ ያደርጋል። የኢትዮጵያ ግብርና ሚኒስቴርና የተለያዩ የግብርና ምርምር ተቋማት ለዘላቂ የሰብል ምርትና ለጥራጥሬዎች ልማት እየሰሩ ያሉ ስራዎች ለዚህ ማሳያ ናቸው።

• ጥራጥሬዎች (ምስር፣ አተር፣ ባቄላ፣ ሽንብራ)
• አትክልቶች (ጎመን፣ ድንች፣ ካሮት፣ ቲማቲም)
• ጥራጥሬ ዳቦ (ኢንጀራ)
• የቅባት እህሎች (ሱፍ፣ ተልባ - በጾም ወቅት በልኩ)

በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና

የተመጣጠነ አመጋገብና የእጽዋት ተኮር ምግቦች በዓለም ዙሪያ ተቀባይነት እያገኙ ነው። የFAO (የተባበሩት መንግስታት የምግብና ግብርና ድርጅት) ሪፖርቶች እንደሚያመለክቱት፣ የጥራጥሬ ፍጆታ መጨመር ለምግብ ዋስትናና ለዘላቂ ልማት ወሳኝ ነው። የኢትዮጵያ የጾም ምግቦችም ይህንን ዓለም አቀፍ አዝማሚያ የሚያንጸባርቁ ናቸው።

“የኢትዮጵያ የጾም ምግቦች የጥንት ጥበብና የዘመናዊ ዘላቂነት ድብልቅ ናቸው።”

የወደፊት ዕድሎች

የኢትዮጵያ የጾም ምግቦችን ዓለም አቀፍ ገበያ ማቅረብ፣ የቱሪዝም ዘርፉን ማሳደግና ስለ ጤናማ የአመጋገብ ስርዓት ግንዛቤ ማሳደግ ለሀገሪቱ ኢኮኖሚና ለምግብ ዋስትና ትልቅ ጥቅም ያስገኛል። የሀገር ውስጥ ፖሊሲዎችም ለዘላቂ ግብርናና ለአካባቢ ጥበቃ ትኩረት እንዲሰጡ ማድረግ ያስፈልጋል።

ማጠቃለያ

የኢትዮጵያ የጾም ምግቦች የጥንት ባህልን ከዘመናዊ የዘላቂነት ፍላጎቶች ጋር በማቀናጀት ለሀገሪቱ የፍትሃዊና ዘላቂ የልማት ጉዞ ትልቅ አበርክቶ ለማድረግ የሚያስችል አቅም አላቸው። ይህንን አቅም በአግባቡ መጠቀም ለኢትዮጵያ የወደፊት ብልጽግና ወሳኝ ነው።