ለኢትዮጵያ ዓሣ አጥማጆች ደብዳቤ

ውድ የኢትዮጵያ ዓሣ አጥማጅ ወንድምና እህቶች፤ ይህ ደብዳቤ የተጻፈው የኢትዮጵያን የውኃ ሀብት እና የዓሣ አቅርቦት ላይ እየደረሰ ስላለው ተጽዕኖ ከልብ ስለሚጨነቅ ነው። በተለይም ህገወጥ፣ ያልተዘገበ እና ያልተደነገገ (IUU) ዓሣ ማጥመድ የኛን ውድ የዓሣ ሀብት እንዴት እያጠፋ እንደሆነ እና ይህ ደግሞ የእናንተን ኑሮ፣ የሀገራችንን ኢኮኖሚ እና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የጾም አኗኗር እንዴት እንደሚጎዳ ለማስረዳት ነው። ይህ ችግር የሩቅ ሀገራት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የኛ የቤት ውስጥ ጉዳይ መሆኑን ማወቅ ያስፈልጋል።

በመጀመሪያ ማወቅ ያለባችሁ ነገር

ህገወጥ ዓሣ ማጥመድ (IUU) ማለት በህግ የተከለከሉ ቦታዎች ወይም ጊዜያት ላይ ዓሣ ማጥመድን፣ ህግን የሚጥሱ መሳሪያዎችን መጠቀምን፣ ከታወቁ የዓሣ ሀብት አቅርቦት መጠን በላይ ዓሣ ማጥመድን እና የዓሣ ማጥመጃ መርከቦችን ህገወጥ አሰራርን ያጠቃልላል። በኢትዮጵያ ውስጥ፣ በተለይም በጣና ሐይቅ፣ በጊቤ ወንዝ፣ በአፋር ክልል በሚገኙ ሐይቆች እና በሌሎች የውኃ አካላት ላይ ይህ ችግር እያደገ ነው። ይህ የዓሣ ሀብት መመናመን በቀጥታ የሚያጠቃን የሀገር ውስጥ ዓሣ አጥማጆችን ነው፤ ምክንያቱም የዓሣው መጠን እየቀነሰ ሲሄድ የመያዙም መጠን ይቀንሳል። ይህ ደግሞ የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና እና የብዙ ሺህ ቤተሰቦች የኑሮ ምንጭ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደርሳል።

ማንም የማይነግራችሁ ነገሮች

• IUU ዓሣ ማጥመድ የዓሣ ዝርያዎችን በእጅጉ ያጠፋል፤ ይህም የዓሣው የመራባት አቅም እንዲቀንስ ያደርጋል።
• የተቀነሰው የዓሣ አቅርቦት በዋጋ ንረት ይስተናገዳል፤ ይህም በተለይ ለጾም ጊዜ ለሚገዙት የዓሣ ገበያ ከፍተኛ ጫና ያሳድራል።
• ህገወጥ ዓሣ ማጥመድ የዓሣ ሀብት አያያዝን ይበላሻል፤ ይህም ለወደፊት የዓሣ ሀብት አስተዳደር እቅዶችን ያደናቅፋል።
• የአየር ንብረት ለውጥ፣ ድርቅ እና የውኃ ብክለት የዓሣ ሀብት ላይ ተጨማሪ ጫና ያደርጋሉ፤ IUU ዓሣ ማጥመድ ደግሞ ይህንን ችግር ያባብሰዋል።
• የመንግስት የቁጥጥር እጥረት እና የህግ ማስከበር ተግዳሮቶች IUU ዓሣ ማጥመድ እንዲስፋፋ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራሉ።

የደረስኩበት ማስረጃ

የዓሣ ሀብት መመናመን እና ኢትዮጵያ

የዓለም የዓሣ ሀብት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተመናመነ ነው። የዓለም የምግብና የግብርና ድርጅት (FAO) ባወጣው 2022 ሪፖርት መሰረት፣ ከዓለም የዓሣ ሀብት አንድ ሶስተኛው ገደማ ከመጠን በላይ እየተጠመደ ነው። ይህ ሁኔታ በኢትዮጵያ ውስጥም የመሰለውን ችግር ያሳያል። የጣና ሐይቅ፣ የጊቤ ወንዝ እና ሌሎች የውኃ አካላት የዓሣ አቅርቦት እየቀነሰ መምጣቱ የሀገር ውስጥ ዓሣ አጥማጆችን ህይወት አስቸጋሪ አድርጎታል። በተለይም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የጾም ጊዜያት ላይ የዓሣ ፍጆታ በእጅጉ ይጨምራል፤ ይህም የዓሣ አቅርቦት ላይ ተጨማሪ ጫና ያደርጋል። IUU ዓሣ ማጥመድ ደግሞ ይህንን የጾም ጊዜ የዓሣ ፍላጎት ለማሟላት የሚያስችሉን የዓሣ ሀብቶች እንዲጠፉ ያደርጋል።

ምን ብሆን ኖሮ እመርጣለሁ

1. የበለጠ የህግ ማስከበር እና ክትትል እንዲኖር እጠይቅ ነበር፤ በተለይ ህገወጥ ዓሣ ማጥመጃ መሳሪያዎችን መጠቀምን ለመከላከል።
2. የዓሣ ሀብት አስተዳደርን ለማሻሻል የዓሣ አጥማጅ ማህበራትን ማጠናከር እና የህብረተሰቡን ተሳትፎ ማሳደግ እፈልግ ነበር።
3. ለዓሣ አጥማጆች የገቢ ማሻሻያ አማራጮችን መፍጠር፤ ለምሳሌ የዓሣ ምርቶችን ማቀነባበር እና መሸጥ ላይ ስልጠና መስጠት።
4. የIUU ዓሣ ማጥመድ የሚያስከትለውን ጉዳት በተመለከተ ሰፊ የህዝብ ግንዛቤ እንዲፈጠር እሰራ ነበር፤ ይህም የሀገር ውስጥ የዓሣ ሀብት ጥበቃ እንዲጠናከር ያግዛል።
5. የአየር ንብረት ለውጥ እና የውኃ ብክለትን ለመከላከል የሚደረገውን ጥረት ማጠናከር፤ ይህም የዓሣ ሀብትን ለመጠበቅ ወሳኝ ነው።

የአየር ንብረት ለውጥ እና የዓሣ ሀብት

የአየር ንብረት ለውጥ የኢትዮጵያን የውኃ ሀብት በእጅጉ እየነካው ነው። የዝናብ መዛባት፣ የድርቅ መጨመር እና የሙቀት መጨመር የሐይቆችንና የወንዞችን የውኃ መጠን ይቀንሳል፤ ይህም የዓሣ መኖሪያን ያጠፋል። በተለይም በኢትዮጵያ የግብርና ላይ የተመሰረተ ህዝብ ቁጥር እየጨመረ ሲሄድ የውኃ ፍጆታም እየጨመረ ነው። ይህ የውኃ እጥረት ዓሣ ለማጥመድ የሚያስችሉ ሁኔታዎችን ያባብሳል። IUU ዓሣ ማጥመድ ደግሞ ይህንን ተፈጥሮአዊ ጫና እያባባሰ የዓሣ ሀብትን ወደ መጥፋት ያመራዋል። የዓሣ ሀብት ጥበቃ የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና እና የገጠር ማህበረሰቦች የኑሮ ሁኔታ ለማሻሻል ወሳኝ ነው።

አጭር ንባብ ዝርዝር

• የተባበሩት መንግስታት የምግብና የግብርና ድርጅት (FAO) የዓሣ ሀብት ሪፖርቶች
• የአየር ንብረት ለውጥ ፓነል (IPCC) ሪፖርቶች ስለ ውሃ እና የግብርና ተጽዕኖ
• የኢትዮጵያ የዓሣ ሀብት አስተዳደር ፖሊሲዎች እና ጥናቶች
• የዓለም የዱር እንስሳት ፈንድ (WWF) ስለ የውኃ ሀብት ጥበቃ

“የኛ የዓሣ ሀብት የኛ የኑሮ ምንጭ ነው፤ መጠበቁ የሁላችንም ሃላፊነት ነው።”