የስጋ ባይኖሩም ብረት ማግኘት፡ ፈጣን መመሪያ

በዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ እና ብረት

ብዙዎች የብረት እጥረት እንደሚከሰት ቢፈሩም፣ የዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ፣ በተለይም በኢትዮጵያ ባህላዊ ምግቦች ላይ ትኩረት በማድረግ፣ በቂ ብረት ለማግኘት የሚያስችል እጅግ የላቀ አቅም አለው። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የጾም ቀናት፣ ይህም የእንስሳት ተዋጽኦዎችን መከልከልን ያጠቃልላል፣ በብዙዎች ዘንድ የዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብን በተፈጥሮ ያበረታታል። ይህ ጽሑፍ በኢትዮጵያ ሁኔታዎች ውስጥ በዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ ላይ ያሉ ሰዎች እንዴት በበቂ ሁኔታ ብረት ማግኘት እንደሚችሉ ይዳስሳል።

የብረት ምንጮች በአማርኛ ተናጋሪ ማህበረሰብ ውስጥ

በኢትዮጵያ፣ የዕፅዋት ተዋጽኦዎች ብረት ለማግኘት እጅግ የበለፀጉ ናቸው። ከእነዚህም ውስጥ በጣም ተወዳጅ የሆነው ሽሮ (የአተር ዱቄት) ነው። ሽሮ በፕሮቲን ብቻ ሳይሆን በብረትም የበለፀገ ነው። እንዲሁም ምስር፣ አተር፣ ባቄላ እና ሌሎች ጥራጥሬዎች የብረት ጥሩ ምንጮች ናቸው። የኢትዮጵያ አረንጓዴ ቅጠላማ አትክልቶች እንደ ጎመን፣ ሰላጣ፣ ስፒናች (አይብ) እና ሌሎችም በብረት ይዘታቸው ከፍተኛ ናቸው። የኢንጀራ አሰራር ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውለው ጤፍም የብረት ምንጭ ነው።

የብረት መምጠጥን ማሻሻል

የዕፅዋት ተዋጽኦዎች የያዙት ብረት (non-heme iron) የእንስሳት ተዋጽኦዎች ከሚይዙት ብረት (heme iron) ያነሰ በቀላሉ የሚወሰድ ነው። ሆኖም ግን፣ የብረት መምጠጥን ለማሻሻል ውጤታማ መንገዶች አሉ። ከእነዚህም ውስጥ ዋናው የቫይታሚን ሲ ምንጮችን ከብረት የበለፀጉ ምግቦች ጋር አብሮ መመገብ ነው። የኢትዮጵያ ምግቦች እንደ ቲማቲም፣ በርበሬ፣ ሎሚ፣ ብርቱካን እና ሌሎች ፍራፍሬዎችና አትክልቶች በቫይታሚን ሲ የበለፀጉ ናቸው። ለምሳሌ፣ አንድ የሽሮ አሰራር ከቲማቲም እና በርበሬ ጋር ሲቀርብ፣ የብረት መምጠጥን በእጅጉ ያሻሽላል።

• የአትክልት ሰላጣ ከሎሚ ጋር
• ኢንጀራ ከሽሮ እና ከቲማቲም ሰላጣ ጋር
• የፍራፍሬ ጭማቂ (ብርቱካን፣ ሎሚ) ከጥራጥሬ ምግቦች ጋር

“የቫይታሚን ሲ መጠንን ማሳደግ የብረት መምጠጥን እስከ ስድስት እጥፍ ሊያሳድግ ይችላል።”

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ የጾም ወግ እና ብረት

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የጾም ቀናት፣ በተለይም የትንሳኤ ጾም፣ ለአብዛኞቹ ኢትዮጵያውያን በዓመት ውስጥ ረጅሙ እና ጥብቅ የጾም ጊዜ ነው። በዚህ ወቅት የእንስሳት ተዋጽኦዎች አይበሉም። ይህ ማለት ተፈጥሮአዊ የዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ ለአብዛኞቹ ይተገበራል። የዚህን ጊዜ የብረት ፍጆታ ማረጋገጥ በጣም አስፈላጊ ነው። የጾም ጊዜያት፣ ትክክለኛ የምግብ ምርጫ ካለ፣ የብረት አወሳሰድን ከፍ ለማድረግ ጥሩ አጋጣሚ ሊሆኑ ይችላሉ።

የአካባቢያዊ ሁኔታዎች እና የብረት አቅርቦት

የኢትዮጵያ የግብርና ዘርፍ ለውጦች እያጋጠመው ነው። ድርቅ እና የአየር ንብረት ለውጥ በሰብል ምርት ላይ ተጽዕኖ ያሳድራሉ። ይህ በብረት የበለፀጉ ምግቦች አቅርቦት ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል። የሀገር ውስጥ አትክልትና ፍራፍሬዎችን፣ ጥራጥሬዎችን እና የእህል ምርቶችን መጠቀም የአካባቢን የግብርና ሥርዓት ከመደገፍም በላይ የብረት ፍጆታን ለማረጋገጥ ይረዳል። የሀገር ውስጥ ገበያዎችን መደገፍ እና የተለያዩ የሰብል አይነቶችን መመገብ ለብረት አቅርቦት መረጋጋት አስተዋፅኦ ያደርጋል።

የብረት እጥረትን መከላከል

የብረት እጥረት፣ በተለይም በሴቶች እና በህፃናት ላይ፣ የጤና ችግር ሊያስከትል ይችላል። በዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ ላይ ያሉ ሰዎች የብረት ፍጆታቸውን በንቃት መከታተል አለባቸው። ይህ ማለት የተለያዩ የብረት ምንጮችን መመገብ፣ ከቫይታሚን ሲ ጋር አብሮ መመገብ እና የብረት መምጠጥን የሚገቱ ምግቦች (እንደ ታኒን ያለበት ሻይ ወይም ቡና) ከምግብ ጋር አብረው ከመመገብ መቆጠብ ማለት ነው። የጤና ባለሙያዎችን ማማከር እና አስፈላጊ ከሆነ የብረት ማሟያዎችን መውሰድ ጠቃሚ ሊሆን ይችላል።

ማጠቃለያ

በኢትዮጵያ ውስጥ በዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ መከተል በቂ ብረት ማግኘት የሚቻልበትን መንገድ ይከፍታል። የባህላዊ ምግቦቻችንን፣ በተለይም ሽሮ እና ጥራጥሬዎችን፣ እንዲሁም የቫይታሚን ሲ ምንጮችን በማካተት፣ የብረት እጥረትን መከላከል እንችላለን። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ የጾም ወግ የዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብን ያበረታታል፣ ይህም የብረት ፍጆታን ለማረጋገጥ እንደ አጋጣሚ ሊያገለግል ይችላል።