Tembi'u pypore ára jerépe, oñeha'ãmbáicha hekopete

Papaha tenondegua

Peteĩ dataset tembi'u mundial guasu ohechauka diferénsia guasu

Pe 2018 Poore & Nemecek meta-análisis oñembyaty dato 38,700 granja guive 119 tetãme. Impacto kuéra oñemoambue heta tembi'u ryepýpe, taha'e ha'éva, umi tembi'u mymbakueguáva ohasa yvoty kuéra substituto-pe heta medida-pe. Umi tembi'u reiporúva ha producción práctica ikatu omoĩ sa'ive impacto.

Tembi'u mombyrykue ndaha'éi pe pokatu hekope'ỹ

Hetave producto-pe ĝuarã ñemboguata ha'e 1–9% pe pypore pavẽgui, oisãmbyhýva katu yvy jepuru ñemoambue, tyekue ñembyai, mymba ry'ai ha tembi'u mymbáme ĝuarã ñeñapytĩ. Umi producto ojeguerúva aviõme katu ndaha'éi péicha — ha katu ha'e peteĩ pehẽngue michĩetereíva ñemuha rupive, ha peteĩ kumanda kilográmo ñemboguata peteĩ paraguasu rupi ipu'akave gueteri peteĩ vaka ro'o kilográmo oñemongakuaáva ag̃uíme hetaiterei jevy.

• Beef from beef herds: amo 99 kg CO₂e káda kilogramo-pe peteĩ promedio mundial-icha.
• Tofu oñemoĩhápe ñemboguata ha ñembosako'i: haimete 3 kg CO₂e peteĩ kilográmo rehe.
• Vaka ro'o oñemongarúva kapi'ípe ag̃uigua ndaha'éi sa'i carbono-pe; ñembopasta omyasãi yvy jepuru ha metano peteĩ kilográmo rehe.

Metano, ha mba'érepa aravorei iñimportánte

Pe metano oúva mymba oñamirũvagui oreko peteĩ tekove pukukue ára pytúpe haimete pa mokõi ary, ha katu haimete 80 jey imbareteve ombyakúvo CO₂-gui mokõipa ary pukukue. Oñembyaigui pya'e, oñemboguejývo mymbakuéra retakue omoheñói ñemoro'ysã oñeha'ãkuaáva pa ary ryepýpe ha ndaha'éi sa ary ryepýpe — peteĩva umi pokatu ára jere rehegua orekóva ñembohovái pya'e.

Yvy ha'e pe ñemosẽ ñemi

Mbyte yvy ojeikokuaahágui oñeñemitỹ ha 77% upe yvy ñemitỹhágui ojepuru mymbakuérape ĝuarã, ome'ẽva 18% caloría-gui. Yvy ojepe'áva ndopytái rei: ka'aguy ha ñu oñemyatyrõva oipyhý carbon-o, ha upévare umi tembi'u jepuru rehegua ñehesa'ỹijo omombe'u peteĩ 'costo de oportunidad de carbono' py'ỹi tuichavéva pe ñemosẽ ñemboguejy tee-gui.

Mba'épa he'ise peteĩ ñemoambue peteĩteĩ

Erembi'u mymbakueguáva reiporúva remboambue peteĩ dietave yvoty kuéra reheve ikatu omoĩ sa'ive emisión tembi'u pegua. Pe ahorro oñemoambue tembi'u oñepyrũ va'ekue, tembi'u reiporúva ha método de producción-gui; repy avei oñemoambue.

Sapy'aitépe

Mbyte ko'ẽgua mba'e guasu peteĩ kílo tembi'úpe (Poore & Nemecek, 2018)

Ñe'ẽnguéra jepiguáicha

Porandu jepiguáva

Mboýpa CO₂ oñemboguejy ojeikóramo vegano-icha?

Umi jejahórõ oteĩ ne rembi'u oñepyrũhápe, tembi'u ojeipurúva omyengovia hag̃ua ha mba'éichapa oñembohetave. Ani regu'u mymba ro'o ikatú avei ombopyahu yvy oñembyaiva'ekue.

Kesu piko añetehápe oreko impacto tuichaite?

Heẽ — Poore & Nemecek he'iháicha oĩ amo 24 kg CO₂e peteĩ kilo kesúre. Ipohýikue oteĩ vaka kamby ha kesuichagua rehe.

Mba'e ka'avo kambýpa iporãve ára jerépe ĝuarã?

Soja ha avena kamby sa'i omyangeko yvy, péro umi oñemohendáva oteĩ mba'éichapa oñehesakã. Soja, avena, almendra ha arro kamby sa'ive ijetu'u yvytúpe dairy kambýgui.

Ja'u sa'ive vove so'o, ñanepytyvõ pya'eve piko jaipuru sa'ive vove ñande mba'yruguatágui?

Mokõivéva oipytyvõkuaa. Ipytyvõ oteĩ tembi'u oñemyengovívare, mombyry ojeikóvare, mba'yru ha arýre; methane ojepe'áva ikatu ombopya'eve ro'y ñemomichĩ.

Ha mba'éichapa opyta tembi'u rembyre?

Tembi'u rembyre omoĩve haimete 6% yvy tuichakuére oñemosẽvagui ha'eño. Ñemboguejy tembi'u rembyre ha ñemoambue tembi'u jepurúpe ningo ojoapy, ndaha'éi jeporavorã.

Tembiporu

Papaha oñemopyenda umi tembiporu oñemyesakãva ko marandeko paha gotyo.

• Poore & Nemecek, Science (2018) — Reducing food's environmental impacts
• IPCC — Special Report on Climate Change and Land
• FAO — Global Livestock Environmental Assessment Model
• UNEP — Global Methane Assessment
• Our World in Data — Environmental impacts of food

Ko kuatiápe oĩva ikatu ojeipuru jey CC BY 4.0 rupi, oñembohéravo Veg.ac.