Mbaju, zinc, yodo, omega-3 ha calcio mymba rembi'u'ỹre
Po tekove rehegua mba'e iñimportánte jahechakuaa yvyra rehegua tembi'u japepýpe. Ndohasái mymba rembi'úre — oikotevẽ jaikuaa mba'éichapa oñembojy.
Mbykymi
- Mbaju ndaha'éiva haem osẽ sa'ive hekopete, ha vitamina C pe jeku'ápe omokakuaa hetave jepyta ára oĩhápe ha té ha café omboguejy.
- Yodo ha'e pe mba'e oñemboykevéva: eipuru yodo-heta juky térã peteĩ mba'e oñemoĩva, ha'ỹi yguasu'ỹre ojeikuaa'ỹva pu'aka.
- Yguasu yvotykue mba'ejukýi ome'ẽ EPA ha DHA he'iháicha, ohasa'ỹre ALA ñembosa'ive yvýpe.
- Kamby'y plantapegua, tofu calcio-pe oñemohýiva ha ka'avo sa'i-oxalate-pe oguereko hekopete calcio.
Papaha tenondegua
Mbaju: hetave ojejapo, jepyta ha'e pe mba'e
Yvyra rembi'u oguereko hetave mbaju — lentéja, tofu, sapukái ra'ỹi, avena, albaricoque oñemohu'ãva — ha katu mbaju ndaha'éiva haem, ijepuru ha'e peteĩ mba'e oñeha'ãva ha oñemoambuéva tembi'u ojejeréva ári. Vitamina C, ácido cítrico ha fermentación omokakuaa; phytato, calcio mba'e, té ha café omboguejy. Tekotevẽ: emoĩ limõ, ají térã tomate kumanda ndive, ha e'u té tembi'u apytépe ndaha'éi hendive.
- Japya, ñemongakuaa ha ñembojagua osẽ phytato guive hetave.
- Kóke mba'yru hierro-guigua omokakuaa mbaju tembi'u ácidos-pe.
- Kuña oñembyajúva oguereko tekotevẽ hetave; ehecha ferritina ha'e'ỹre ñemombe'u.
Zinc: umi ñe'ẽpoty peteĩchagua, sa'ive mba'e
Tembiporu, kumanda, ra'ỹi, tofu ha castaña oguereko zinc phytato ndive. Ñembosako'i aporeko — kumanda japyta pyharekue, mbujape oñemongakuaáva, tempeh soja'ỹre — omoporãve oĩha. Zinc jepuru yvyra rehegua tembi'úpe guarã oñemoĩ hetave 25–50%, peteĩ ára ha ára kumanda ha ra'ỹi jepuru rupi.
Yodo: pe añetehápe oñemboykéva
Yvyra rembi'u oguereko yodo sa'i nda'areíri oñemongakuaávo yodo-heta yvy'ápe, ha heta kamby'y planta rehegua ndoñemoĩri. Yodo-heta juky ha'e pe tetãygua salud ñembohovái ha ojejapo avei ápe; peteĩ 150 µg mba'e'ỹra ha'e ambue. Alga yguasu'ỹre ha'e mba'e ikatu'ỹva ja'e ñembohovái — kelp ikatu oguereko suha micrógamo ha ojapo tiroides mba'asy.
Omega-3: jaheja ñembohovái ñembohasa
ALA lino, chía ha nogal-gui oñembohasa EPA ha DHA-pe sa'i ha heta mba'épe. Microalga mba'ejukýi ome'ẽ EPA ha DHA he'iháicha — umi mymba pira oguerekóva avei — merkúrio'ỹre, PCB'ỹre térã ñembohasapyre'ỹre. Peteĩ ára ha ára 250 mg oñembojoaju ha'e pe réra ojehechakuaavéva.
Calcio ha vitamina D
Kamby'y planta rehegua ojapo mymba kamby peteĩ vaso-pe; tofu calcio-pe oñemohýiva, tahini, kale, bok choy ha jugo oñemoĩva ombyaty ambue mba'e. Espinaca oguereko heta calcio, ha katu oñemboty oxalate-gui, upévare ndoikéi. Vitamina D ha'e peteĩ latitude apañuãi ndaha'éi tembi'u apañuãi — hetave yvypóra 35° latitude ári ojogueraha porã 800–2.000 UI araro'ýpe, vegan D3 (lichen) térã D2-pe.
Marandeko
Calcio jepuru, miligramo
- Kamby'y soja oñemoĩva 250 ml300 mg calcio
- Tofu calcio-pe oñemohýiva 100 g260 mg calcio
- Tahini 2 cucharada130 mg calcio
- Kale, oñembosako'íva 1 tasy180 mg calcio
- Almendras 30 g76 mg calcio
Sapy'aitépe
Po tekove rehegua mba'e: réra, mba'e ojehechakuaáva, ha pe aporeko
| Tekove rehegua mba'e | Tuvichápe guarã réra | Planta rembi'u | Pe aporeko |
|---|---|---|---|
| Mbaju | 8–18 mg | Lentéja, tofu, sapukái ra'ỹi, avena | Emoi vitamina C; eha'ã té/café |
| Zinc | 8–11 mg (+25–50%) | Kumanda, castaña, tempeh, avena | Epyta, emongakuaa, embojy |
| Yodo | 150 µg | Yodo-heta juky, mba'e'ỹra | Ejehekýi alga yguasu'ỹre oñemombe'u'ỹva |
| Omega-3 EPA/DHA | 250 mg | Alga mba'ejukýi | E'u tembi'u kyra reheve |
| Calcio | 1.000 mg | Kamby'y oñemoĩva, tofu calcio-pe oñemohýiva, kale | Embosyryry pe kartõ ehasa mboyve |
Ñe'ẽnguéra jepiguáicha
Oje'évaMbaju planta rehegua ndoúri mba'evepe.
Mba'épa ohechauka marandekoOsẽ sa'ive miligramo-pe, ha katu pe tete omokakuaa jepyta oĩramo sa'i, ha vitamina C ombohetave jepyta upe tembi'úpe.
Oje'évaOikotevẽ pira omega-3-pe guarã.
Mba'épa ohechauka marandekoPira oguereko EPA ha DHA alga-gui. Alga mba'ejukýi ome'ẽ umi molécula peteĩchagua mba'e'ỹre.
Oje'évaEspinaca ha'e peteĩ calcio porã mba'e.
Mba'épa ohechauka marandekoIjáva ha'e oxalate-pe ha ndaipóri. Kale, bok choy ha kamby'y oñemoĩva ha'e umi opción iporãva.
Porandu jepiguáva
- Mba'éichapa umi mba'e oñemoĩva oikotevẽ añetehápe?
- B12 opa ára; vitamina D araro'ýpe latitudes yvatéve; yodo ndaha'éiramo rejapo juky yodo-heta reheve; alga mba'ejukýi EPA/DHA-pe guarã oñembojeroviave.
- Mba'éichapa amokakuaa mbaju jepyta?
- Eñembojoaju tembi'u mbaju-heta reheve vitamina C, epyta térã emongakuaa kumanda, eipuru mbujape oñemongakuaáva térã sourdough, ha epyta té ha café tembi'u apytépe.
- Alga yguasu'ỹre ha'e peteĩ yodo mba'e ojeroviava'erã?
- Peteĩ mba'e oñemombe'úvape añónte. Kelp ikatu ohasa umi límite seguro hetave jepuru'ýpe peteĩ tembi'úpe.
- Oikotevẽiko peteĩ calcio mba'e'ỹra?
- Ndoikotevẽi re'uramope mokõi vaso kamby'y oñemoĩva térã tofu calcio-pe oñemohýiva ára ha ára.
- Mba'e tete ku'i jehecha iporãva ja'apo?
- B12 (MMA reheve oĩramo ikatu'ỹva), ferritina, vitamina D, ha tiroides mba'e'apo oĩramo yodo jepuru oñembohovái.
Tembiporu
Papaha oñemopyenda umi tembiporu oñemyesakãva ko marandeko paha gotyo.
- NIH ODS — Iron, Zinc, Iodine, Calcium fact sheets
- WHO — Iodine deficiency guidance
- EFSA — Dietary reference values for EPA and DHA
- Hallberg & Hulthén — Prediction of dietary iron absorption
- British Dietetic Association — Plant-based diets
Ko kuatiápe oĩva ikatu ojeipuru jey CC BY 4.0 rupi, oñembohéravo Veg.ac.
Eko'ẽve
Eipe'a marandeko tembi'u arapokõindy japuravóvape
Pe plan de inicio de 7 días omoambue opa mba'e oje'éva peteĩ lista de compras ha receta sencilápe.