Bí Ẹ̀gbẹ́ Òsì ṣe ba ìtàn jẹ́: àgàbàgebè, ìmúradò, ìpínyà, àìṣe

Àròjinlẹ̀ náà ní ṣókí

Ọ̀rọ̀ àti ìbò

Àwọn ètò ìrànwọ́ iṣẹ́ àgbẹ̀ tó ń ṣe àwọn ẹran-ọ̀sìn láǹfààní púpọ̀ ni wọ́n ti kọjá pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn láti ọ̀dọ̀ gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú, pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ tó ń ṣe ìpolongo lórí ojú-ọjọ́.

Àdìpọ̀ ohun tí a béèrè

Ìṣèlú ìṣọ̀kan sọ 'dẹ́kun fífi ẹlẹ́dẹ̀ sínú àgọ́' di àdìpọ̀ tí olùtìlẹ́yìn tó lè wà gbọ́dọ̀ gbà pátápátá tàbí kọ̀ pátápátá.

Lílo gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn ìpínyà

Àwọn ẹran-ọ̀sìn di ohun èlò fún fífi hàn pé wọ́n ń kẹ́gàn àwọn ará ìgbèríko àti àwọn aláìní, èyí sì mú kí wọ́n fi hàn pé wọ́n ń jẹ ẹran lọ́nà tó ṣe pàtàkì.

Àlàfo àbájáde

Àwọn ìṣẹ́gun tó tóbi jù lọ nínú ọdún mẹ́wàá sẹ́yìn wá láti inú àwọn ìbò àdúgbò, àwọn ìpolongo ilé-iṣẹ́ àti ẹjọ́, kì í ṣe láti inú ètò ẹgbẹ́ òṣèlú.

Àgàbàgebè: ìṣèlú ìrànwọ́

Ohun tó tóbi jù lọ tí ìjọba ń ṣe fún iṣẹ́ àgbẹ̀ ẹran ni ìrànwọ́. Ètò Ìrànwọ́ Àgbẹ̀ Àpapọ̀ Yúróòpù (CAP) fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ìdá mẹ́tàlá gbogbo ìnáwó àpapọ̀ Yúróòpù, àwọn àyẹ̀wò Ilé-Ẹ̀jọ́ Àkọ́kọ́ Yúróòpù àti àwọn olùṣèwádìí aláìlábálágbá sì ti rí i lọ́pọ̀ ìgbà pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ rẹ̀ ń lọ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ ẹran, tààrà tàbí nípasẹ̀ àwọn ohun ọ̀gbìn tí wọ́n ń jẹ. Òfin iṣẹ́ àgbẹ̀ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà (US farm bill) sì ń ṣe irú iṣẹ́ kan náà nípasẹ̀ ìtìlẹ́yìn ọjà, ìbòjú àjèjì àti ìsanwó àjálù. Àwọn ètò wọ̀nyí ni wọ́n ń túnṣe nípasẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn aṣojú tó pọ̀, tí ó sì pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú kan náà tó ń ṣe ìpolongo lórí ojú-ọjọ́ àti ire ẹran-ọ̀sìn. Ẹgbẹ́ agbawi tó bá gba àwọn àríyànjiyàn tirẹ̀ lójú yóò tọ́ ìmúṣọ̀rọ̀ ìrànwọ́ sí gẹ́gẹ́ bí ohun tó ṣe pàtàkì jù lọ nínú òfin wọn. Dípò bẹ́ẹ̀, wọ́n ń yẹra fún ọ̀ràn náà, nítorí pé ó ń pín àwọn ìṣọ̀kan, ó sì ń bí àwọn ará ìgbèríko nínú.

Awọn ètò wọ̀nyí ni a ń tuntun nípasẹ̀ àwọn ìbò púpọ̀ nínú ilé ìgbìmọ̀ tí ó ní àwọn ẹgbẹ́ kan náà tí wọ́n ń ṣe ìpolongo lórí oju-ọjọ́ àti àbójútó ẹranko. Ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó bá gba àwọn àríyànjiyàn tirẹ̀ lọ́kàn yóò fi àtúntò ìrànwọ́ ẹranko gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ṣe pàtàkì jù lọ nínú òfin. Dípò rẹ̀, kókó yìí ni a ń yẹra fún, nítorí pé ó ń ya àwọn ẹgbẹ́ àjọṣepọ̀ yàtọ̀ síra, ó sì ń bínú àwọn olùdìbò igberiko.

Ìmúradò: nígbà tí ohun tí a béèrè di àdìpọ̀

Ìyàtọ̀ wà láàárín agbawi tó ní èrò òṣèlú gbòòrò àti ẹgbẹ́ agbawi tó ń sọ àwọn èrò yẹn di àbájáde fún dídarapọ̀ mọ́ ọn. Èkejì ló ṣẹlẹ̀. Àwọn ìpolongo fífi ẹran-ọ̀sìn sílẹ̀ láìsí àgọ́ ti ní àwọn ìpò àti ìlànà lórí àwọn ọ̀ràn tí kò jọ mọ́ ọn; àwọn àpéjọ àti àwọn ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ti gba àwọn ètò tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ẹran-ọ̀sìn; àwọn ẹgbẹ́ tó fẹ́ sọ̀rọ̀ nípa ilé-ìpàtì ẹran rí i pé wọ́n gbọ́dọ̀ sọ̀rọ̀ nípa gbogbo nǹkan. Ọ̀nà náà jẹ́ ìṣèlú ìṣọ̀kan tí ó wọ́pọ̀, kì í sì í ṣe àrà fún ẹgbẹ́ òsì nìkan. Ṣùgbọ́n ó ṣe pàtàkì níhìn-ín, nítorí pé ọ̀ràn ẹran-ọ̀sìn rọrùn láti gbé lọ sí àwọn àṣà òṣèlú mìíràn, ó sì rọrùn láti sọ ọ́ di àìlégbé. Ohun tí a fi kún un kọ̀ọ̀kan ń sọ olùtìlẹ́yìn tó lè wà di alátakò pàtó, kò sì gba ẹran-ọ̀sìn kankan là.

Ọ̀nà tí ó ń ṣiṣẹ́ ni ìṣèlú àjọṣepọ̀ tí ó wọ́pọ̀, kì í ṣe ohun tí ó jẹ́ ti ẹgbẹ́ òṣèlú kan ṣoṣo. Ṣùgbọ́n ó máa ń ṣe ipaniyan nínú àríyànjiyàn ẹranko, nítorí pé ó rọrùn láti gbé kọjá àwọn àṣà ìṣèlú tí ó yàtọ̀, ó sì rọrùn láti jẹ́ kí ó ṣòro. Gbogbo ohun tí a fi kún un ń sọ àlejò tí ó lè jẹ́ di ọ̀tá pípé, kì í sì í gba ẹranko kankan là.

• —Àwọn àjọ tí a ṣe fún ìmọ́tótó ìṣọ̀kan kì í ṣe fún ìfòfindẹ́ àgọ́.
• —Gbogbo ìpèlé tí a fi kún un ń gbé iye àwọn tí ó lè darapọ̀ mọ́ra sókè, ó sì ń dín àwọn tí ó lè fòfin tì wọn kù.
• —Àwọn àjọ tí a ṣe fún ìmọ́tótó ẹgbẹ́ kì í ṣe fún òfin ìfìdimọ́ àgọ̀ ẹran.

Fi òṣùwọ̀n kan náà ṣe ìdájọ́ gbogbo àṣà: kí l o sọ, kí l o dìbò fún, àti kí l ó yí padà nínú àgọ́ ẹran?

Ìpínyà: lílo ẹran-ọ̀sìn gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn ìpínyà

Diẹ nínú ìṣèlúbàá náà kì í ṣe àìròtẹ́lẹ̀. Fífi jíjẹ ẹran ṣe àpẹẹrẹ ẹ̀yà tàbí agbègbè kan — bí àìlákọ̀yà dípò àṣà — sọ àríyànjiyàn ìwà di ẹ̀gàn ipò. Gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe yẹ, ẹgbẹ́ tí a kẹ́gàn gba ìwà náà gẹ́gẹ́ bí àmì ìdánimọ̀, wọ́n sì gbèjà rẹ̀ le koko. O lè rí ìwọ̀nba náà kedere nínú bí eré òṣèlú ṣe ń ṣiṣẹ́ lórí oúnjẹ: àwọn fọ́tò bárákù ẹran ní ẹ̀gbẹ́ kan, àwọn ìdánwò ìmọ́tótó oúnjẹ ní ẹ̀gbẹ́ kejì, kò sì sí ìyípadà lórí ìlànà gangan fún àwọn ètò ìmúradò. Àwọn ẹran-ọ̀sìn jẹ́ ohun èlò nínú ogun ipò tí kò ṣe wọ́n láǹfààní.

O lè rí ìwọ̀nba ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ nínú bí ìṣeré òṣèlú ṣe ń ṣiṣẹ́ lórí oúnjẹ báyìí: àwọn fọ́tò barbecue ní ẹ̀gbẹ́ kan, àwọn ìdánwò oúnjẹ ní ẹ̀gbẹ́ mìíràn, kò sì sí ìpònsí lórí òfin gangan tí ó ń ṣàkóso àwọn ètò ìfìdimọ́. Àwọn ẹranko jẹ́ ohun èlò nínú ogun ipò tí kò ṣe àǹfààní fún wọn.

Àìṣe: ohun tí a fi àbájáde rẹ̀ hàn

Fi àbájáde ṣe ìdájọ́. Àwọn ìṣẹ́gun tó ṣe pàtàkì jù lọ láìpẹ́ fún ẹran-ọ̀sìn tí a ń tọ́jú ní Ìwọ̀-Oòrùn pẹ̀lú: àwọn ìbò àdúgbò ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lórí ìmúradò, tí Ilé-Ẹ̀jọ́ Gíga Jù lọ fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní ọdún 2023; ìpolongo 'Parí Ọjọ́-ọ̀run Àgọ́' ti Yúróòpù, tí ó fipá mú Ìgbìmọ̀ Yúróòpù láti ṣe ìlérí lẹ́yìn tí 1.4 mílíọ̀nù àwọn aráàlú fọwọ́ sí i; àwọn ìlérí àìsí àgọ́ àti ire ẹran-ọ̀sìn tí àwọn ilé-iṣẹ́ gba nípasẹ̀ ìpolongo àjọ aláìníjì; àti ẹjọ́ lórí àwọn ipò gbígbé àti ìpàtì. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ọ̀kan nínú wọn tí ó wá láti inú ètò ẹgbẹ́ òṣèlú tó ń darí. Níbi tí àwọn ẹgbẹ́ òsì ti di agbára mú, àkọsílẹ̀ wọn lórí ẹran-ọ̀sìn tí a ń tọ́jú jẹ́ àwọn ìkéde, àwọn ìlànà àti àwọn ìfọ̀rọ̀wérọ̀, pẹ̀lú ètò ìrànwọ́ tí a kò fọwọ́ kàn. Ní àkókò kan náà, ìmúṣọ̀rọ̀ tí Ìgbìmọ̀ Yúróòpù ti ṣe ìlérí fún òfin ire ẹran-ọ̀sìn ti Yúróòpù ti ń lọ́ra lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, lábẹ́ àwọn ìjọba àti ìṣọ̀kan ti gbogbo àwọ̀.

Fere gbogbo rẹ̀ kò ti ipolongo ẹgbẹ́ tí ń darí ìjọba wá. Níbi tí àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú aláìlẹ́gbẹ́ ti di agbára mú, ìgbà tí a bá wo ẹranko ọ̀sin, a máa ń rí àwọn ìkéde, àwọn ètò àti àwọn ìfọ̀rọ̀wérọ̀, pẹ̀lú ètò ìrànwọ́ tí a kò fọwọ́ kàn. Ní àkókò kan náà, àtúntò òfin àbójútó ẹranko ti EU tí Ìgbìmọ̀ náà ti ṣèlérí ti ń lọ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, lábẹ́ àwọn ìjọba àti àwọn àjọṣepọ̀ ti gbogbo àwọ̀.

Àríwísí tó tọ́

Ní òtítọ́: ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìṣètò, ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìwádìí ìkọ̀kọ̀ àti ìpín tó pọ̀ nínú ìnáwó fún agbawi ẹran-ọ̀sìn ti wá láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn ẹgbẹ́ òsì. Ìṣirò òtítọ́ kọ̀ọ̀kan sọ bẹ́ẹ̀. Àkọsílẹ̀ ẹgbẹ́ ọ̀tún lórí ẹran-ọ̀sìn tí a ń tọ́jú nínú ìjọba dógba tàbí kéré, ọ̀rọ̀ wọn sì sábà máa ń ṣe ọ̀tá. Àríyànjiyàn níhìn-ín kò sì ṣe pé ẹ̀gbẹ́ kan dára, èkejì kò dára. Ó jẹ́ pé ìgbẹ́kẹ̀lé ẹgbẹ́ náà lórí ẹ̀gbẹ́ kan jẹ́ àṣìṣe ìlànà, àti pé ọ̀nà àbáyọ̀ ni láti sọ ọ̀ràn náà ní èdè òṣèlú mẹ́rin dípò èdè kan ṣoṣo.

Àríyànjiyàn nínú àpólà yìí kù sí èyí tí kì í ṣe pé ẹ̀gbẹ́ kan ni ó ni ìwà rere, èkejì sì kò ní. Ó jẹ́ pé ìgbẹ́kẹ̀lé ẹgbẹ́ náà lórí ẹ̀gbẹ́ kan jẹ́ àṣìṣe ètò, àti pé ọ̀nà àbáyọ̀ ni láti sọ̀rò nínú àwọn èdè òṣèlú mẹ́rin dípò ẹyọ kan.

Àwọn ìbéèrè tí àwọn ènìyàn ń béèrè

Àwọn orísun

• Ilé-Ẹ̀jọ́ Àkọ́kọ́ Yúróòpù — Ètò Ìrànwọ́ Àgbẹ̀ Àpapọ̀ àti ojú-ọjọ́
• Ìgbìmọ̀ Yúróòpù — Ìdáhùn sí Parí Ọjọ́-ọ̀run Àgọ́
• USDA — Àkọsílẹ̀ ètò Òfin Iṣẹ́ Àgbẹ̀
• National Pork Producers Council v. Ross (2023)

Tẹ̀síwájú