Polarisation n ṣe ẹranko ni iye owo: ohun ti ami-idajọ ẹgbẹ ṣe si isọdọmọ

Àròjinlẹ̀ náà ní ṣókí

Ìdílé ìdánilójú-ẹni

Àwọn ènìyàn ń ṣàyẹ̀wò ẹ̀rí fún ohun tí gbígba rẹ̀ yóò sọ nípa wọn. Ẹ̀kọ́ ń mú èyí pọ̀ síi dípò kí ó wo ọ̀nà sàn.

Ìpadàbọ̀

Ìkànnú tí a rí láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ òkèèrè ń mú ìwà òdìkejì wáyé — èyí tí a lè wọn nínú àwọn ìwádìí nípa ìgbèjà ajẹ́-ẹran àti ẹ̀gàn ìwà.

Ìjẹ́ni-níyà láwùjọ

Nínú àwọn àgbègbè tí oúnjẹ náà ń ṣe bí àmì òṣèlú àjèjì, iye tí a ń san láti gbà á ni àwọn ìbáṣepọ̀, kì í ṣe owó.

Àlàfo aláìdọ́gba

Ẹgbẹ́ kan tí ó bá dín mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú kan kò lè kọjá ìpín àwọn olùdìbò ti ẹgbẹ́ yẹn, bí àwọn àríyànjiyàn rẹ̀ ti dára tó.

Àlàfo oúnjẹ ẹgbẹ́ òṣèlú jẹ́ gidi, kì í sì í ṣe nípa àǹfààní

Àwọn ìwádìí ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti Ìwọ̀ Oòrùn Yúróòpù ń rí i pé jíjẹ ẹran àti ríra ohun ọ̀gbìn ń tẹ̀síwájú sí àwọn olùdìbò òsì, àwọn olùgbé ìlú àti àwọn ọ̀dọ́. Ìwádìí Gallup tí ó ti pẹ́ ń fi iye àwọn ajẹ́-ẹran ní Amẹ́ríkà hàn bí ìpín díẹ̀, pẹ̀lú àwọn tí ń jẹ ohun ọ̀gbìn tí ó wà láàrin àwọn ẹgbẹ́ tí ó tún jẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú. Àlàfo yẹn kì í ṣe àìpé ohun tí a ń rà. Wàrà ọ̀gbìn àti àwọn aropo ẹran wà lórí pẹpẹ ní àwọn ilé ìtajà ìgbèríko káàkiri àgbáyé; lentils àti iresi ti wà ní iye tí ó kéré jù fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún. Ohun tí ó yàtọ̀ ni ohun tí jíjẹ wọn ń sọ nípa rẹ nínú àwùjọ rẹ.

Iyàtọ̀ yẹn kì í ṣe àlàyé nípasẹ̀ ìpèsè. Wàrà oat àti àwọn yíyan ẹran wà lórí pálapọ̀ ní àwọn ile-itaja igberiko jákèjádò àgbáyé tí ó ti ní ìdàgbàsókè; lentils àti ìrẹsì ti jẹ́ ohun tí ó wọ́n ní gbogbo ibi fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rúndún. Ohun tí ó yàtọ̀ si ni ohun tí jíjẹ wọn ń fihàn nípa rẹ nínú àwùjọ rẹ.

Ọ̀nà kìíní: ìdílé tí a ń ṣe nípa ẹ̀rí

Kahan àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ rí i pé lórí àwọn ewu tí ó gbéṣẹ́ òṣèlú, àwọn tí ó ní ìmọ̀ iṣiro àti ìmọ̀ sáyẹ́nsì pọ̀ síi ni a pín sí ìhà méjì púpọ̀, kì í ṣe dín kù. A lo àwọn ọgbọ́n wọn láti dáàbò bo ipò tí ẹgbẹ́ wọn ti gbà tẹ́lẹ̀. Ẹnikẹ́ni tí ó ti wo ọlọ́gbọ́n kan tí ó ń tu àwọn iṣiro ojú-ọjọ́ tí yóò ti gbà láìṣiyèméjì nínú àyíká ọ̀rọ̀ mìíràn ti rí èyí. Àwọn iye iṣiro itujade ẹran-ọ̀sìn ti wá pẹ̀lú ẹ̀rù yẹn. Nọ́mbà náà — ìwádìí Poore àti Nemecek pé oúnjẹ ń mú ìdá mẹ́rin nínú àwọn itujade àgbáyé, pẹ̀lú àwọn ọja ẹran tí ó ń fa púpọ̀ nínú wọn — kì í ṣe àríyànjiyàn nínú àwọn ìwé ìkẹ́kọ̀ọ́. Ó di àríyànjiyàn nígbà tí a bá gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àríyànjiyàn fún ètò òṣèlú kan.

Àwọn nọ́ńbà ìtújade ẹranko ti di èyí tí a ti kojú pẹ̀lú ẹ̀sùn yẹn. Nọ́ńbà náà gan-an — ìwádí Poore àti Nemecek pé oúnjẹ ń ṣe nǹkan bí ìdá mẹ́rin nínú àwọn ìtújade àgbáyé, pẹ̀lú àwọn ọja ẹran tí wọ́n jẹ́ onídààlọ́ fún ọ̀pọ̀ jù lọ nínú wọn — kì í ṣe èyí tí ó ń fa ìyapa nínú àwọn ìwé-ẹ̀kọ́. Ó di èyí tí ó ń fa ìyapa nígbà tí a bá fi gẹ́gẹ́ bí àríyànjiyàn fún ètò ìṣèlú.

Àfikún kọ̀ọ̀kan tí a bá fi kún àsíá náà ń dín àwùjọ kan kù. Àwọn ẹranko kò dibo fún òwò yẹn rí.

Ọ̀nà kejì: ẹ̀gàn ìwà ń mú ìpadàbọ̀ wáyé

Ìwádìí nípa ìmọ̀ àwọn ajẹ́-ẹran àti ajẹ́-ohun ọ̀gbìn — pẹ̀lú ipa 'ìkẹ́gàn olóore' tí Minson àti Monin ṣe àkọsílẹ̀ — fi hàn pé àwọn ènìyàn ń retí ìdájọ́ ìwà láti ọ̀dọ̀ àwọn tí ń jẹ ohun tí ó tọ́, wọ́n sì ń kẹ́gàn wọn tẹ́lẹ̀ láti dín ìdájọ́ náà kù. Ìdájọ́ tí a ń retí kò gbọ́dọ̀ jẹ́ gidi. Kíkà wà níwájú ẹni tí oúnjẹ rẹ̀ ń tọ́ka sí ìwà tí ó ga jùlọ ti tó. Fi ìdámọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú kún un, ẹ̀gàn náà sì ń ṣe bí ẹni pé ó wá láti ọ̀dọ̀ ọ̀tá òṣèlú. Ní àkókò yẹn, oúnjẹ náà di ọ̀nà láti fi hàn ẹni tí o jẹ́. Èyí ni àlàyé òtítọ́ fún 'mímú àwọn olùfẹ́ òmìnira' ti jíjẹ ẹran tí ó ń fi hàn: ó jẹ́ ìpadàbọ̀ sí ikọlu òṣèlú tí a rí, ó sì ṣeé ṣe nítorí a ti jẹ́ kí kókó náà di òṣèlú ní àkọ́kọ́.

Fi ìdámọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú kan kún un, ẹ̀gàn náà a dàbí ẹni pé ó ti ọ̀dọ̀ ọ̀tá òṣèlú wá. Ní àkókò yẹn, oúnjẹ náà a di ọ̀nà láti fi ẹni tí o jẹ́ hàn. Èyí ni àlàyé òtítọ́ fún 'nínú ohun tí ó jẹ́ ti àwọn aláìlẹ́gàn' ti jíjẹ ẹran: ó jẹ́ ìfihàn sí ìkọlù òṣèlú tí a rí, ó sì ṣeé ṣe nípasẹ̀ gbígba àáká láti jẹ́ kí kókó yìí di òṣèlú.

Ọ̀nà kẹta: àlàfo náà

Jẹ́ kí a sọ pé ìgbèjà di ìdánilójú pátápátá nínú ẹgbẹ́ òṣèlú kan. Nínú ọ̀pọ̀ àwọn ìjọba tiwantiwa Ìwọ̀ Oòrùn, ẹgbẹ́ yẹn wà láàrin ìdá mẹ́ẹ̀dógún sí márùndínlógójì àti ìdá márùndínláàádọ́ta nínú àwọn olùdìbò. Gbogbo àtúnṣe ìgbé-ìgbà lẹ́yìn náà ń dale lórí gbígba agbára pátápátá àti dídá a mú, àti pé gbogbo àtúnṣe ni a lè yí padà nípasẹ̀ ìjọba tí ó tẹ̀lé. Fi èyí wé ìtàn àwọn ìgbésẹ̀ tí kò di òṣèlú rí — ìfòfindè sísun siga nínú ilé, òfin igbánú, ààlà mímu ọtí wakọ̀ — tí ó kọjá lábẹ́ àwọn ìjọba onírúurú tí a kò sì ti fagi lélẹ̀ rí.

• —Àwọn ọ̀ràn òṣèlú ń mú àwọn ìṣẹ́gun tí a lè yí padà; àwọn ìfohùnṣọ̀kan ń mú àwọn tí ó wà pẹ́.
• —Ẹgbẹ́ tí ó dín mọ́ ẹgbẹ́ kan gbọ́dọ̀ ṣẹ́gun ìdìbò; ẹgbẹ́ gbòòrò kan nílò láti ṣẹ́gun àríyànjiyàn nìkan.
• —Àwọn olùrà ń ṣiṣẹ́ lórí ìfohùnṣọ̀kan, kì í ṣe lórí àwọn ibeere ẹgbẹ́ kan.

Ohun tí èyí ń tọ́ka sí fún ìpolongo

Bí ìpínlẹ̀ òṣèlú bá jẹ́ ọ̀nà náà, ìdínkù ìpínlẹ̀ òṣèlú ni ìdásí náà. Èyí túmọ̀ sí àwọn oníṣẹ́ tí ó pín ìdámọ̀ àwùjọ tí a ń bá sọ̀rọ̀ dípò kí wọ́n kọ́ wọn — àwọn àgbẹ̀, àwọn ọmọ ogun, àwọn àlùfáà, àwọn eléré-ìdárayá, àwọn dókítà. Ó túmọ̀ sí àwọn àríyànjiyàn tí a ṣe ní èdè ìwà ti àwùjọ tí a ń bá sọ̀rọ̀: ìṣàkóso àti ìfowó-ẹ̀kún fún àwọn olùfẹ́ ìbílẹ̀, ìpalára àti ìdájọ́ òdodo fún àwọn olùtẹ̀síwájú, òmìnira kúrò lọ́wọ́ ìrànlọ́wọ́ fún àwọn olùfẹ́ òmìnira. Àti pé ó túmọ̀ sí kíkọ̀ láti so gbogbo ohun tí kò ní ìbáṣepọ̀ mọ́ àsíá kan náà, nítorí pé àfikún kọ̀ọ̀kan ń dín àwùjọ náà kù síwájú síi.

Àwọn ìbéèrè tí àwọn ènìyàn ń béèrè

Àwọn orísun

• Kahan et al. (2012), Nature Climate Change
• Minson & Monin (2012) — ìkẹ́gàn olóore
• Gallup — ìwọ̀n àwọn ajẹ́-ẹran àti ajẹ́-ohun ọ̀gbìn ní Amẹ́ríkà
• Poore & Nemecek (2018), Science

Tẹ̀síwájú