Nígbà tí ìgbòkègbodò ojú ọjọ́ gba ìmúradò, àwọn èéfín kò dín kù yára

Àròjinlẹ̀ náà ní ṣókí

Àkọsílẹ̀ ṣáájú ìpín ẹgbẹ́

Clean Air Act, EPA, Montreal Protocol — gbogbo wọn ni àwọn ìjọba onigbagbọ mú wá.

Ìpín

Àwọn ẹ̀kọ́ Pew àti Gallup fi hàn pé ìyàtọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú nípa ojú ọjọ́ ń pọ̀ sí i gan-an láti ìparí àwọn ọdún 1990 lọ.

Ìmúradò

Fífi ojú ọjọ́ ṣe bí ohun tí ó béèrè òpin kapitalisimu fún àwọn alátakò ohun tí ó yẹ kí wọ́n kọ ìmọ̀ sáyẹ́nsì pẹ̀lú òṣèlú.

Ohun tí ó ṣiṣẹ́

Àwọn ìwọ̀n iye owó. Iye owó oòrùn àti batiri ṣubú débi pé ìmúṣiṣẹ́ di ìpinnu owó dípò èrò inú.

Ẹ̀kọ́ ayika jẹ́ ti ẹgbẹ́ méjèèjì nígbà kan, ó sì ṣiṣẹ́

Wọ́n dá EPA ti Amẹ́ríkà ní 1970 lábẹ́ Ààrẹ Nixon; àwọn àtúnṣe Clean Air Act tí ó dín eégún òjò àbàrá kù ni Ààrẹ George H. W. Bush fọwọ́ sí ní 1990; Montreal Protocol lórí àwọn nǹkan tí ń ba ozone jẹ́, tí ó jẹ́ àdéhùn ayika tí ó ṣe àṣeyọrí jùlọ nínú ìtàn, ni Reagan àti Thatcher gbé lárugẹ. Thatcher, onímọ̀ kẹ́míṣítà, sọ ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè pàtàkì àkọ́kọ́ lórí ìmóoru ilẹ̀ ayé, sí Royal Society ní 1988.

Kò sí ìkan nínú àkọsílẹ̀ yẹn tí ó ṣeé ṣe lẹ́yìn tí ọ̀ràn náà di àmì ẹgbẹ́.

Bí ìpín ṣe ṣẹlẹ̀

Láti ìparí àwọn ọdún 1990, ìwádìí Amẹ́ríkà fi hàn pé àlàfo ẹgbẹ́ òṣèlú ń gbòòrò sí i lórí bóyá ìyípadà ojú ọjọ́ ń ṣẹlẹ̀ àti bóyá ènìyàn ló fà á. Àwọn ohun tí ó fà á jẹ́ àríyànjiyàn — ìgbòkègbodò epo rọ̀bì, gbígba àmì ìtọ́ka látọ̀dọ̀ àwọn olórí, bí a ṣe ń ṣàlàyé àwọn ojútùú — ṣùgbọ́n abajá kò jẹ́ àríyànjiyàn: ohun tí ó jẹ́ ìbéèrè ìmọ̀-ẹ̀rọ di àmì ìdánimọ̀, ìtòlẹ́sẹẹsẹ sì tẹ̀lé.

Ìṣàlàyé ti ẹgbẹ́ ìgbòkègbodò fúnra rẹ̀ ṣe alábápín. Nígbà tí a bá gbé ìdáhùn tí a béèrè kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrọ́pò àpapọ̀ ètò ọrọ̀-ajé, ẹnikẹ́ni tí ó bá fẹ́ràn ètò yẹn ní ìdí láti ṣe àríyànjiyàn àyẹ̀wò náà. 'Ìyípadà ètò kì í ṣe ìyípadà ojú ọjọ́' jẹ́ ọ̀rọ̀ ìpolongo òṣèlú tí ó lẹ́sẹ̀ kan àti ìlànà ìdánilójú tí ó burú jáì, nítorí pé ó sọ fún ìdajì àwọn olùgbọ́ pé iye gbígba ìmọ̀ sáyẹ́nsì ni pàdánù gbogbo ohun tí wọ́n ń kà sí iye.

Oòrùn kò borí àríyànjiyàn. Ó borí lórí iye owó. Prótíìn ọ̀gbìn lè ṣe kan náà — bí a kò bá kọ́kọ́ sọ ọ́ di àdánwò òṣèlú.

Ohun tí ó dín èéfín kù ní ti gidi

Ohun tí ó fa ìdínkù erogba tí ó tóbi jùlọ dé òní ni ìṣubú iye owó fótòfóltàìkì oòrùn, afẹ́fẹ́ àti batiri — ìṣubú tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 90% fún àwọn mọ́dùù oòrùn nínú ọdún mẹ́wàá tí ó kọjá àti ìṣubú tí ó jọra fún àwọn sẹ́ẹ̀lì lithium-ion. Èyí ṣẹlẹ̀ nípasẹ̀ ìmúlò ìṣe ìlú, àwọn ọ̀nà ẹ̀kọ́ àti ìdókòwò aládàáni, ó sì yí ìpinnu láti mú ṣiṣẹ́ padà láti ìbéèrè iye sí ìṣirò owó.

Àwọn ìjọba tí wọ́n ń ṣiyèméjì ń kọ́ àwọn ohun èlò tuntun nítorí pé wọ́n pọ́n. Ìyẹn ni bí ojútùú tí a yọ ìpín kúrò ṣe rí: kò béèrè pé kí olùgbọ́ yí pa dà.

• —Ìdọ́gba iye owó borí àríyànjiyàn ìwà ní àwọn apá tí a ti ṣàṣeyọrí rẹ̀.
• —Ọ̀nà kan náà lò fún àwọn prótíìn ọ̀gbìn: ìdọ́gba adùn àti iye owó ń yí àwọn ènìyàn tí kò ní gba ìwà náà láéláé pa dà.
• —Méjèèjì ṣì ń béèrè ìmúlò, ṣùgbọ́n ìmúlò tí ó ń wà láàyè nígbà tí ìjọba bá yí pa dà.

Ẹ̀kọ́ fún àgbàwí ẹranko

Ẹran-ọ̀sìn jẹ́ ọ̀nà tí ó tóbi, tí ó rọrùn láti lo nínú ojú ọjọ́ — àwọn ètò oúnjẹ ni wọ́n ń ṣe ìdínkù fún nǹkan bí ìdá mẹ́rin àwọn èéfín àgbáyé, àti àwọn ọjà ẹran ni wọ́n ń ṣe ìdínkù fún ọ̀pọ̀ jùlọ nínú ìpín yẹn. Fífi òtítọ́ yẹn mọ́ ètò alatako kapitalisimu ń ṣe àwọn ìdajì olùdìbò yẹn lójú pé wọn yóò ṣe àríyànjiyàn òtítọ́ náà.

Àṣàyàn ni ẹ̀yà aláìlárùn, tí ó ń ṣiṣẹ́: àwọn ọjà tí ó dára jù lọ ní iye owó tí ó ń díje, àmì òtítọ́, àtúnṣe ìfúnni, àwọn ìlànà ìràwọ̀ ní àwọn ilé oúnjẹ gbogbo ènìyàn, àti òfin ààbò ẹranko tí a ń mú ṣiṣẹ́. Kò sí ìkan nínú àwọn wọ̀nyí tí ó béèrè pé kí ẹnikẹ́ni yí ìdìbò wọn pa dà.

Àwọn ìbéèrè tí àwọn ènìyàn ń béèrè

Àwọn orísun

• Pew Research — àwọn ìpín ẹgbẹ́ lórí ojú ọjọ́
• Margaret Thatcher, Ọ̀rọ̀ sí Royal Society (1988)
• UNEP — Montreal Protocol
• Our World in Data — ìṣubú iye owó agbára tuntun

Tẹ̀síwájú