sustainable-living ·

Giảm vi nhựa trong giặt giũ tại Sài Gòn

Học cách giặt quần áo giảm thiểu vi nhựa, bảo vệ nguồn nước và sức khỏe gia đình bạn tại Thành phố Hồ Chí Minh.

1,146 từ · Bài luận hằng ngày của Veg.ac
Một phụ nữ đang giặt quần áo trong một hộ gia đình ở Việt Nam với máy giặt
Veg.ac · AI-generated illustration

Thành phố Hồ Chí Minh, với mạng lưới sông ngòi chằng chịt và các hoạt động sinh hoạt nhộn nhịp, đang đối mặt với một thách thức môi trường ngày càng lớn: ô nhiễm vi nhựa từ hoạt động giặt giũ hàng ngày. Mỗi lần chúng ta giặt quần áo, đặc biệt là quần áo làm từ sợi tổng hợp như polyester, nylon hay acrylic, hàng triệu sợi vi nhựa siêu nhỏ sẽ được thải ra theo dòng nước, cuối cùng đổ ra sông, biển và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái thủy sản vốn là nguồn sống quan trọng của nhiều gia đình Việt Nam.

Bối cảnh ô nhiễm vi nhựa tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia có bờ biển dài và ngành thủy sản phát triển mạnh. Tuy nhiên, các báo cáo gần đây chỉ ra rằng nguồn nước ngọt và nước biển của chúng ta đang ngày càng ô nhiễm bởi các hạt vi nhựa. Theo một nghiên cứu năm 2022 của Viện Khoa học và Công nghệ Môi trường, các mẫu nước lấy từ sông Đồng Nai và sông Sài Gòn đều phát hiện sự hiện diện của vi nhựa với mật độ đáng kể. Nguồn gốc của chúng rất đa dạng, nhưng một phần không nhỏ đến từ hoạt động sinh hoạt hàng ngày, mà giặt giũ là một ví dụ điển hình. Các loại quần áo tổng hợp phổ biến, từ áo sơ mi công sở đến đồng phục học sinh, đều là nguồn phát sinh vi nhựa tiềm ẩn.

Giặt giũ thủ công bên bờ sông, một hình ảnh quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam, cũng góp phần gây ô nhiễm nguồn nước.
Giặt giũ thủ công bên bờ sông, một hình ảnh quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam, cũng góp phần gây ô nhiễm nguồn nước.Veg.ac · AI-generated illustration
Lên đến 700.000 sợi
Sợi vi nhựa phát ra từ 1 lần giặt
Ocean Wise Foundation
~60%
Tỷ lệ sợi tổng hợp trong quần áo
Textile Exchange

Những thay đổi cần thiết để giảm thiểu vi nhựa

Nhận thức được vấn đề, nhiều hộ gia đình tại Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu tìm hiểu và áp dụng các biện pháp giảm thiểu vi nhựa trong quá trình giặt giũ. Mục tiêu là giảm lượng sợi vi nhựa thải ra môi trường, bảo vệ nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là khi các sản phẩm từ biển, cá, tôm vẫn là nguồn thực phẩm chính trong bữa ăn gia đình Việt. Thay đổi thói quen giặt giũ không chỉ là hành động vì môi trường mà còn là sự đầu tư cho sức khỏe lâu dài của chính chúng ta và thế hệ mai sau.

Lượng vi nhựa phát thải theo loại vải

Unit: sợi/lần giặt
Polyester560,000
Nylon450,000
Cotton30,000

Dữ liệu ước tính dựa trên các nghiên cứu về phát thải vi nhựa từ quần áo. Nguồn: Tạp chí Nature Sustainability.

Cách thức giảm thiểu vi nhựa hiệu quả

Việc giảm thiểu vi nhựa trong giặt giũ không đòi hỏi những thay đổi quá lớn lao, mà chủ yếu là điều chỉnh thói quen và lựa chọn thông minh hơn. Các bước đơn giản sau đây có thể mang lại hiệu quả đáng kể:

  1. Giặt quần áo bằng nước lạnh: Nước ấm hoặc nóng làm sợi vải bị bào mòn nhanh hơn, giải phóng nhiều vi nhựa hơn. Giặt bằng nước lạnh không chỉ tiết kiệm năng lượng mà còn giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa.
  2. Giảm tần suất giặt: Chỉ giặt khi thực sự cần thiết. Với những món đồ ít bẩn, có thể phơi phóng hoặc làm sạch cục bộ thay vì giặt cả mẻ.
  3. Sử dụng túi giặt chuyên dụng cho quần áo tổng hợp: Các loại túi này giúp giữ lại một phần sợi vi nhựa, ngăn chúng thoát ra ngoài theo dòng nước.
  4. Lựa chọn quần áo làm từ sợi tự nhiên: Ưu tiên cotton, lanh, tơ tằm, hoặc các loại vải tái chế thân thiện với môi trường. Đối với các món đồ chay, sợi thực vật như sợi tre cũng là một lựa chọn tốt.
  5. Vệ sinh bộ lọc máy giặt thường xuyên: Bộ lọc này có thể giữ lại một lượng lớn sợi vi nhựa. Đảm bảo vệ sinh sạch sẽ để tối ưu hiệu quả.

Mỗi hành động nhỏ trong việc giặt giũ đều có thể tạo nên sự khác biệt lớn cho môi trường nước và sức khỏe của chúng ta.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, chuyên gia về môi trường nước

Kết quả và tác động

Khi nhiều hộ gia đình tại Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhau áp dụng các biện pháp trên, chúng ta sẽ thấy rõ rệt sự thay đổi. Lượng vi nhựa đổ ra sông, kênh rạch sẽ giảm đi đáng kể, góp phần cải thiện chất lượng nước, bảo vệ các loài thủy sản và hệ sinh thái. Điều này không chỉ có lợi cho môi trường mà còn gián tiếp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là những người phụ thuộc vào nguồn lợi từ biển và sông ngòi. Sự thay đổi này cũng sẽ lan tỏa, khuyến khích các nhà sản xuất và doanh nghiệp quan tâm hơn đến tính bền vững của sản phẩm dệt may.

Ước tính giảm thiểu vi nhựa khi áp dụng biện pháp

Unit: %
Giặt nước lạnh30
Sử dụng túi giặt20
Chọn sợi tự nhiên60
Lắp bộ lọc80

Tỷ lệ giảm thiểu ước tính dựa trên các nghiên cứu của các tổ chức môi trường quốc tế. Nguồn: Nhóm nghiên cứu Môi trường Biển (Marine Environment Group).

Ước tính 10-20% đến từ giặt giũ
Lượng vi nhựa trong nước thải sinh hoạt
European Environment Agency
Hàng tỷ USD mỗi năm trên toàn cầu
Chi phí xử lý nước ô nhiễm vi nhựa
UN Environment Programme

Bài học cho cộng đồng

Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành hình mẫu cho các đô thị khác trong việc giải quyết vấn đề ô nhiễm vi nhựa từ hoạt động giặt giũ. Sự tham gia của cộng đồng, sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức môi trường là yếu tố then chốt. Việc nâng cao nhận thức, chia sẻ kiến thức và cùng nhau thực hiện các giải pháp là con đường hiệu quả nhất để bảo vệ môi trường nước và sức khỏe của chúng ta.

Lời khuyên cho người ăn chay và ăn thuần chay

Đối với cộng đồng ăn chay, ăn thuần chay tại Việt Nam, việc giảm thiểu vi nhựa còn mang một ý nghĩa sâu sắc hơn. Nhiều người lựa chọn chế độ ăn này vì sức khỏe và lòng từ bi với động vật. Bảo vệ môi trường nước, nơi sinh sống của các loài thủy sản, cũng là một cách thể hiện lòng từ bi đó. Việc lựa chọn quần áo từ sợi tự nhiên, bền vững, và áp dụng các phương pháp giặt giũ thân thiện với môi trường là sự cộng hưởng hoàn hảo cho lối sống nhân văn và bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Vi nhựa từ quần áo có thực sự nguy hiểm không?
Có, vi nhựa từ quần áo có thể gây hại cho sinh vật biển, tích tụ trong chuỗi thức ăn và tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe con người khi tiêu thụ hải sản bị nhiễm vi nhựa.
Tôi có cần phải thay hết quần áo tổng hợp không?
Không nhất thiết. Bạn có thể giảm thiểu tác động bằng cách giặt chúng đúng cách, sử dụng túi giặt, và ưu tiên quần áo sợi tự nhiên cho những lần mua sắm tiếp theo.
Nước lạnh có giặt sạch quần áo không?
Nước lạnh vẫn có thể giặt sạch quần áo, đặc biệt là với các loại bột giặt/nước giặt hiện đại. Đối với vết bẩn cứng đầu, có thể xử lý cục bộ trước khi giặt.
Túi giặt vi nhựa có hiệu quả như thế nào?
Túi giặt vi nhựa giúp giữ lại một phần đáng kể sợi vi nhựa trong quá trình giặt, ngăn chúng thoát ra ngoài theo dòng nước thải. Tuy nhiên, chúng không thể giữ lại 100%.
Làm sao để phân biệt quần áo sợi tự nhiên và sợi tổng hợp?
Kiểm tra nhãn mác trên quần áo. Các loại sợi tự nhiên phổ biến bao gồm cotton, lanh, lụa, len, tre. Sợi tổng hợp thường là polyester, nylon, acrylic, spandex.
Máy giặt nhà tôi không có bộ lọc vi nhựa, tôi có thể làm gì?
Bạn có thể mua bộ lọc vi nhựa gắn thêm cho máy giặt hoặc sử dụng túi giặt vi nhựa cho tất cả quần áo làm từ sợi tổng hợp.
Việc giặt giũ có phải là nguồn vi nhựa lớn nhất không?
Không phải là lớn nhất, nhưng giặt giũ là một trong những nguồn phát sinh vi nhựa đáng kể và dễ kiểm soát nhất trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình.

Nguồn & đọc thêm

  1. Ocean Wise Foundationoceanwise.org
  2. Textile Exchangetextileexchange.org
  3. Nature Sustainabilitynature.com/natsustain
  4. European Environment Agencyeea.europa.eu
  5. UN Environment Programmeunep.org
  6. Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng (CECR)cecr.vn