Iron

Iron fún àwọn Vegans: gbigbà lọ́kàn wà pàtàkì ju nọ́mbà tó wà lórí àpótí

Idahun iyara

Àwọn oúnjẹ ọ̀gbìn ń pèsè iron non-haem, tí a ń gbà ní nǹkan bí 2–20% dá lórí ohun mìíràn tó wà nínú oúnjẹ náà, nítorí náà àwọn ìlànà kan ń fi àfojúsùn vegan sí nǹkan bí ìlọ́po 1.8 ti RDA tí a mọ̀. Lentils, tofu, irugbin pumpkin, tempeh, ewébẹ́ dúdú àti àwọn cereals tí a fi eroǵi kún ni wọ́n ń ṣiṣẹ́ pàtàkì. Pípapọ̀ wọn pẹ̀lú vitamin C — ata, citrus, tomati — lè mú kí gbigbà pọ̀ sí i ní ìlọ́po púpọ̀, nígbà tí tii, kofi àti calcium supplements tí a bá jẹ pẹ̀lú oúnjẹ náà ń dín gbigbà kù.

Àwọn oúnjẹ tí ó wá láti inú ewéko lè pèsè irin tó, ṣùgbọ́n àwọn tí kì í jẹ ẹran sábà máa ń ní ferritin tí ó lọ́lẹ̀. Ewu ẹ̀jẹ̀ díẹ̀ yàtọ̀ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, pàápàá pẹ̀lú ìṣòro ẹ̀jẹ̀ oṣù tàbí oyún. Irin tí ó tó nínú oúnjẹ àti bí a ṣe ń papọ̀ oúnjẹ tí ó ṣànfààní fún ìfàmọ́ra ṣe pàtàkì; kí a ṣàyẹ̀wò bí irin bá lọ́lẹ̀ dípò kí a kàn rò pé ó jẹ́ àdámọ́ tí kò ní ewu.

Tofu líle
Tofu líle
Lentils
Lentils
Ẹ̀wà funfun
Ẹ̀wà funfun
Irugbin pumpkin
Irugbin pumpkin

Awọn otitọ pataki

Àfojúsùn ojoojúmọ́ tí a lò níhìn-ín
18 mg
Àwọn orísun oúnjẹ tí a ṣe àkójọ
13
Orísun tí ó lọ́rọ̀ jù
Lentils — 6.6 mg
Àfikún
Ìgbà tí a lè fi kún un

Iye tí o nílò

Àwọn ọkùnrin àgbàlagbà àti àwọn obìnrin tí wọ́n ti dá ìnú dúró
8 mg/ọjọ́ (14 mg tí o bá jẹ́ vegan)

US RDA pẹ̀lú àtúnṣe 1.8× fún oúnjẹ ọ̀gbìn

Àwọn obìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣooṣu
18 mg/ọjọ́ (32 mg tí o bá jẹ́ vegan)

US RDA pẹ̀lú àtúnṣe fún oúnjẹ ọ̀gbìn

Oyun
27 mg/ọjọ́, a sábà máa ń fi kún un

US RDA — bá agbẹ̀bi tàbí dókítà sọ̀rọ̀

Àwọn tí ń ṣe nǹkan oṣooṣu tó wúwo tàbí àwọn eléré ìdárayá tó ń ṣiṣẹ́ kára
Olúkúlùkù — ṣàyẹ̀wò ferritin

Àdánù ń yàtọ̀ púpọ̀ fún nọ́mbà kan ṣoṣo

Ibi tí ó ti wá

Tó lẹ́sẹẹsẹ nípa Iron

Iron fún ìpín kan nínú àwọn oúnjẹ ewéko, pẹ̀lú ìpín ti àfojúsùn ojoojúmọ́ 18 mg

  • LentilsIfe 1 tí a se (200 g)
    6.6 mg
  • Ẹ̀wà funfunIfe 1 tí a se
    6.6 mg
  • Tofu líle150 g
    4 mg
  • Irugbin pumpkin30 g
    2.6 mg

NIH ODS — Ìwé ìròyìn Iron

Iron fún ìpín kan nínú àwọn oúnjẹ ewéko, pẹ̀lú ìpín ti àfojúsùn ojoojúmọ́ 18 mg
OúnjẹÌpínmg% ti àfojúsùn
LentilsIfe 1 tí a se (200 g)6.6
37%
Ẹ̀wà funfunIfe 1 tí a se6.6
37%
Ẹ̀wà ilẹ̀Ife 1 tí a se4.7
26%
Tofu líle150 g4
22%
Cereal àràrò tí a fi eroǵi kúnÓ dá lórí amì òwò, ó lè pọ̀ sí i lọ́pọ̀lọpọ̀40 g4
22%
Efọ́ tẹ̀tẹ̀, tí a seÓ ní irin tí kì í ṣe haem; jẹ ẹ́ pẹ̀lú vitamin C100 g3.6
20%
Omi ṣúgà dúdú (blackstrap molasses)Sibi 13.5
19%
Chocolate dúdú 70%+30 g3.4
19%
QuinoaIfe 1 tí a se2.8
16%
Tempeh100 g2.7
15%
Irugbin pumpkin30 g2.6
14%
Cashews30 g1.9
11%
Àpùkó gbígbẹ50 g1.6
9%

Gbígba rẹ̀ wọ inú ara, kì í ṣe jíjẹ nìkan

Vitamin C ni ohun èlò tó lágbára jùlọ

Vitamin C tí a jẹ pẹ̀lú oúnjẹ ń mú kí ìfàmọ́ra irin tí kì í ṣe haem sunwọ̀n sí i. Ìdajì ata gungun pupa tàbí ọsàn kéré kan lè pèsè bí 50 mg; lílọ́ lẹ́mọ́ọ́nù kéré kan ń pèsè iye tí ó kéré púpọ̀. Iye ipa rẹ̀ dá lórí oúnjẹ náà àti iye irin tí ó wà lára ẹnìkan.

Tii àti kofi ni àkọsílẹ̀ tó lágbára jùlọ

Àwọn polyphenols inú tíì àti kọfí lè dín mímú irin tí kì í ṣe haem kù láti inú oúnjẹ. Bí irin bá kéré jẹ́ ìṣòro, mu wọn láàárín àwọn oúnjẹ dípò kí o mu ú pẹ̀lú oúnjẹ; àyè wákàtí kan lè ràn wọ́ lọ́wọ́ ṣùgbọ́n kò fúnni lójú pé mímú irin yóò padà dé ibi tó yẹ.

Fi omi rọ̀, hù, jẹ́ kí ó hó, kí o sì fi ìkòkò irin se oúnjẹ

Phytates tó wà nínú legumes àti grains ń di iron mọ́. Fífi omi rọ̀ lálẹ́, hù, jíjẹ́ kí ó hó pẹ̀lú sourdough àti sísè pípẹ́ ń fọ́ wọn. Sísè oúnjẹ olómi-ọ̀rá nínú ìkòkò irin ń fi iron kún oúnjẹ náà lọ́nà tí a lè wọn.

Ya calcium kúrò lọ́dọ̀ oúnjẹ iron

Calcium supplements àti àwọn iye nla ti wàrà-aláìsí-ẹran ń bá iron dije. Gbé calcium supplements ní oúnjẹ mìíràn.

Ìgbà tí a lè fi kún un

Lo àwọn afikun irin lórí ìmọ̀ràn ìṣègùn lẹ́yìn àwọn àyẹ̀wò tó yẹ àti ìṣirò ìdí rẹ̀. Àwọn ìlànà ìtọ́jú tó wọ́pọ̀ máa ń lo 50–100 mg irin elemental lójoojúmọ́; a lè rò pé kí a máa lò ó ní ọjọ́ yàtọ̀ fún ìfaradà. Pa irin mọ́ kúrò lọ́dọ̀ àwọn ọmọdé. Ààlà gíga jù lọ fún àgbàlagbà ní US jẹ́ 45 mg/day àyàfi fún ìtọ́jú tó wà lábẹ́ ìsọdọ̀kan oníṣègùn.

Àwọn àmì tí ó fi hàn pé ó ti kéré

  • Àìrìrì tí kò ṣàjèjì àti àìsí ẹ̀mí lórí àtẹ̀gùn
  • Ipa ojú inú tí ó bia àti ẹnu tí ó bia
  • Ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí ó tutù
  • Ẹ̀yín tí ó rọ̀, tí ó dàbí sibi àti irun tí ń jábọ̀
  • Ẹsẹ̀ tí kò lè sinmi lálẹ́
  • Ifẹ́ sí yinyin, chalk tàbí starch (pica)

Ohun tí o yẹ kí o dánwò

Ferritin
Àmì tó dára jùlọ fún àwọn ibi ìpamọ́. Kíyèsi pé ó ń pọ̀ sí i pẹ̀lú ìrùn, nítorí náà iye tó dára nígbà àìsàn lè jẹ́ àdàkàdà.
Kàkà ẹ̀jẹ̀ kíkún pẹ̀lú MCV
Àwọn ẹ̀jẹ̀ pupa tí kéré, tí ó bia ń tọ́ka sí anaemia àìtó iron — ìpele tó ti pẹ́ ju ferritin tó kéré nìkan lọ.
Ìkún Transferrin
Ó wúlò nígbà tí ferritin bá ṣe àdàkàdà, àti láti mú iron tó pọ̀ jù.
CRP pẹ̀lú ferritin
Ó ń túmọ̀ bóyá ìrùn ń mú kí àbájáde ferritin pọ̀ sí i.

Àwọn àṣìṣe tí ó wọ́pọ̀

Gbígbẹ́kẹ̀lé efọ́ tẹ̀tẹ̀

Spinach máa ń pèsè irin, ṣùgbọ́n ó yẹ kí ó jẹ́ ọ̀kan lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ orísun irin. Fi lentils, tofu, beans àti seeds sínú oúnjẹ, kí o sì fi vitamin C kún oúnjẹ láti ran mímú irin tí kì í ṣe haem lọ́wọ́.

Mímu tii pẹ̀lú gbogbo oúnjẹ

Tíì tí a mu pẹ̀lú oúnjẹ lè dín mímú irin kù. Àwọn ènìyàn tí ìpamọ́ irin wọn kéré lè jàǹfààní nípa mímú u láàárín àwọn oúnjẹ dípò.

Fífi ara ẹni pàṣẹ iron tó pọ̀

Fífi kún un láìse ìdánwò ferritin lè bo àwọn ohun mìíràn tó ń fa àìrìrì, kí ó sì fa ìkójọpọ̀ tó pọ̀ jù nínú àwọn tí ara wọn ń gbà.

Awọn ibeere ti awọn eniyan n beere

Ṣé àwọn vegans lè ní anaemia púpọ̀ sí i?

Àwọn ẹni tí kì í jẹ ẹran (vegans àti vegetarians) sábà máa ń ní ìpamọ́ irin tó kéré, ṣùgbọ́n ìwọ̀n àìní ẹ̀jẹ̀ (anaemia) yàtọ̀ láàárín àwọn ìwádìí àti àwọn olùgbé. Nǹkan oṣù, oyún àti ìwọ̀n oúnjẹ tó kéré máa ń mú ewu pọ̀ sí i; wá àyẹ̀wò bí àwọn àmì àìsàn tàbí àwọn ohun tó lè fa ewu bá fi hàn pé o ní àìtó irin.

Vitamin C mélòó ni mo nílò pẹ̀lú oúnjẹ iron?

Vitamin C pẹ̀lú oúnjẹ tó ní irin lè ràn wọ́ lọ́wọ́. Gbìyànjú osàn kékeré kan, ìdajì ata pupa tàbí ìpín strawberries kan; fífún lẹmọ̀nù nínú oúnjẹ kò pèsè vitamin C tó pọ̀ bíi àwọn ìpín wọ̀nyí.

Ṣé sísè nínú ìkòkò irin ń ràn lọ́wọ́ gan-an?

Bẹ́ẹ̀ ni, lọ́nà tí a lè wọn, pàápàá pẹ̀lú àwọn oúnjẹ olómi-ọ̀rá bí omi tomati. Ipa náà jẹ́ gidi ṣùgbọ́n ó ń yàtọ̀, nítorí náà kà á sí ẹ̀bùn dípò ètò.

Ṣé ferritin tó kéré jẹ́ ìṣòro nígbà gbogbo?

Ferritin tó kéré pẹ̀lú haemoglobin tó dára lè ṣì fa àìrìrì àti ẹsẹ̀ tí kò lè sinmi, ó sì tọ́ láti tọ́jú. Túmọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú oníṣẹ́ ìwòsàn dípò kíkà á nípa ìpele nìkan.

Kí ló ń dí gbigbà iron lọ́wọ́ jùlọ?

Àwọn polyphenols àti phytates inú tíì àti kọfí lè dín mímú irin tí kì í ṣe haem kù. Vitamin C àti ọ̀nà ìsè oúnjẹ máa ń ràn wọ́ lọ́wọ́; gba àwọn afikun calcium lọtọ̀ bí a bá gbà ọ́ nímọ̀ràn. Àkókò nìkan kò lè mú phytate kúrò nínú oúnjẹ.

Àwọn ìtọ́kasí

Àwọn ìtọ́sọ́nà èròjà oníjẹ̀-ńlá mìíràn

Ìsọfúnni: NIH ODS — Ìwé ìròyìn Iron · Ominira lati tun lo labẹ CC BY 4.0 pẹlu ọna asopọ pada.

Alaye gbogbogbo, kì í ṣe ìmọ̀ràn iṣẹ́ ìtọ́jú. Bá oníṣẹ́ ìtọ́jú tàbí onímọ̀ nípa oúnjẹ tí a forúkọsílẹ̀ sọ̀rọ̀ nípa ipò tìrẹ.

Àwọn ojú-ewé tó jẹ́ mọ́ eyí nípa àwọn ìyípadà, àwọn ohun elo, àwọn nǹkan àfúnni àti àwọn onjẹ.